สหรัฐฯ ประกาศปิดล้อมเรือทุกลำที่เข้าหรือออกจากน่านน้ำชายฝั่งอิหร่าน ตั้งแต่ช่วงเช้าของวันที่ 13 เมษายนตามเวลาท้องถิ่น แต่ผู้เชี่ยวชาญตั้งข้อสังเกตว่า เรือบางลำดูเหมือนจะหลบเลี่ยงการปิดล้อมนี้ได้ ทำให้เกิดคำถามว่ากองทัพสหรัฐฯ จะสามารถสกัดกั้นเรือทุกลำที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซตามที่ โดนัลด์ ทรัมป์ เคยกล่าวไว้ได้หรือไม่
Lloyd’s List บริษัทวิเคราะห์ด้านการเดินเรือระดับโลกที่มีอายุ 292 ปี ที่ตั้งอยู่ในลอนดอน ซึ่งให้บริการด้านข่าวกรองแก่บริษัทขนส่งสินค้า ได้เผยแพร่รายงานเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (20 เม.ย.) โดยระบุว่า เรือ 26 ลำ รวมถึงเรือบรรทุกน้ำมันและก๊าซอย่างน้อย 11 ลำที่บรรทุกสินค้าจากอิหร่าน “แล่นผ่านเส้นปิดล้อมนับตั้งแต่สหรัฐฯ เริ่มดำเนินการหยุดการจราจรเข้าและออกจากท่าเรืออิหร่านเมื่อวันที่ 13 เมษายน”
รายงานสรุปที่ส่งให้สื่อมวลชนระบุว่า “เรือบรรทุกน้ำมันเกือบครึ่งหนึ่งจากทั้งหมด 26 ลำ ผ่านการปิดล้อมไปได้ก่อนที่สหรัฐฯ จะขยายเงื่อนไขให้ครอบคลุมถึงน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมจากอิหร่านภายใต้หมวด ‘สินค้าต้องห้าม’ แต่เรือของกองเรือเงา (shadow fleet) 12 ลำ ฝ่าฝืนการปิดล้อมของสหรัฐฯ หลังจากที่เงื่อนไขถูกขยายออกไปเมื่อวันที่ 16 เมษายน”
ขณะที่บริษัทติดตามการเดินเรือสินค้า Vortexa ระบุว่า มีเรือบรรทุกน้ำมันอย่างน้อย 34 ลำที่เชื่อมโยงกับอิหร่าน โดยในจำนวนนี้หลายลำบรรทุกน้ำมันของอิหร่าน เล็ดลอดการปิดกั้นของสหรัฐฯ ตั้งแต่เริ่มปิดล้อม
จากข้อมูลของ Vortexa พบว่า เรือบรรทุกน้ำมันอย่างน้อย 19 ลำที่มีความเชื่อมโยงกับอิหร่านได้ฝ่าฝืนการปิดล้อมของสหรัฐฯ เพื่อออกจากอ่าวเปอร์เซีย อย่างน้อย 15 ลำได้เข้ามาในอ่าวเปอร์เซีย มุ่งหน้าไปยังอิหร่านจากทะเลอาหรับ และได้รับการยืนยันแล้วว่า อย่างน้อย 6 ลำที่ออกไปนั้นบรรทุกน้ำมันดิบจากอิหร่าน ปริมาณ 10.7 ล้านบาร์เรล
โดยปกติน้ำมันของอิหร่าน ซึ่งปกติถูกคว่ำบาตร มักขายได้ในราคาที่ต่ำกว่าราคาน้ำมันดิบเบรนต์ สมมติว่าถูกกว่า 10 ดอลลาร์สหรัฐ ปริมาณดังกล่าวจะคิดเป็นรายได้ประมาณ 910 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
หนึ่งในเรือที่ Vortexa ระบุคือ เรือ Dorena เรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ที่ติดธงชาติอิหร่าน ที่แล่นผ่านการปิดล้อมของสหรัฐฯ โดยปิดอุปกรณ์ส่งสัญญาณระบุตำแหน่งและเอกลักษณ์ของเรือ (transponder)
จากข้อมูลของ Vortexa เรือที่ถูกคว่ำบาตรลำนี้เป็น 1 ใน 2 เรือบรรทุกน้ำมันที่ออกจากน่านน้ำอิหร่านเมื่อวันที่ 17 เมษายน โดยมีเรือบรรทุกน้ำมันดิบอีก 2 ลำแล่นผ่านไปเมื่อวันที่ 20 เมษายน
ภาพถ่ายดาวเทียมที่วิเคราะห์โดย Financial Times ในเดือนมีนาคมแสดงให้เห็นว่า เรือ Dorena อยู่บริเวณนอกชายฝั่งมาเลเซียกำลังทำการถ่ายโอนน้ำมันระหว่างเรือ ซึ่งเป็นเทคนิคที่เรือบรรทุกน้ำมันใช้เพื่อปกปิดแหล่งที่มาของน้ำมัน กับเรืออีกลำที่ถูกคว่ำบาตรเช่นกัน โดยเรือลำนี้ส่งสัญญาณระบุตำแหน่งครั้งสุดท้ายนอกชายฝั่งทางใต้ของอินเดียเมื่อวันที่ 18 เมษายน ขณะเดียวกันก็มีเรือบรรทุกน้ำมันที่ถูกคว่ำบาตรหลายลำได้เข้าสู่บริเวณอ่าวเปอร์เซียจากอ่าวโอมาน รวมถึงเรือ Murlikishan และ Alicia ซึ่งถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตรเมื่อปีที่แล้ว
Murlikishan และ Alicia แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซในคืนวันที่ 14 เมษายน ก่อนที่จะแล่นขึ้นไปทางเหนือสุดของอ่าว
นายหน้าในกรุงเอเธนส์เปิดเผยกับ Wall Street Journal ว่า เรือบรรทุกสินค้าทั่วไปสัญชาติกรีกชื่อ Basel ออกจากท่าเรือบันดาร์ อิหม่าม โคมัยนีของอิหร่านเมื่อวันพุธที่ผ่านมา (15 เม.ย.) และหลบเลี่ยงการปิดล้อมของสหรัฐฯ เมื่อวันศุกร์ (17 เม.ย.)
เรือเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกองเรือเงาของอิหร่าน ซึ่งเป็นเครือข่ายเรือบรรทุกน้ำมันและบริษัทปลอมที่ช่วยอิหร่านในการส่งออกน้ำมัน ฟอกเงิน และจัดหาวัสดุสำหรับโครงการอาวุธ ที่สำคัญคือ เครือข่ายนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยพยุงเศรษฐกิจของอิหร่านให้คงอยู่ได้ แม้จะเผชิญกับมาตรการคว่ำบาตรจากนานาชาติก็ตาม
ขณะที่ศูนย์บัญชาการกลางสหรัฐฯ ( CENTCOM) ซึ่งดูแลปฏิบัติการในตะวันออกกลางระบุว่า สั่งให้เรือ 28 ลำหันกลับหรือกลับไปยังท่าเรือของอิหร่าน โดยเรือเหล่านี้อาจรวมถึงเรือ Raine ที่สหรัฐฯ คว่ำบาตร และเรือบรรทุกสินค้า Artman ที่ติดธงอิหร่าน ตามข้อมูลการเดินเรือและหน่วยงานติดตามสถานการณ์สงคราม แต่เมื่อถูกถามถึงความเห็นเกี่ยวกับรายงานของ Lloyd’s List เจ้าหน้าที่กระทรวงกลาโหมกล่าวเพียงว่า รายงานดังกล่าวเป็น “เท็จ”
ในเวลาต่อมา ฌอน พาร์เนลล์ โฆษกกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ปฏิเสธการฝ่าการปิดล้อมของสหรัฐฯ ในโพสต์บนโซเชียลมีเดียว่า “นี่เป็นเรื่องเท็จ”
แต่ Lloyd’s List ยืนยันว่า ผลการค้นพบของบริษัทได้รับการยืนยันโดยใช้ข้อมูลการติดตามจากดาวเทียม การวิเคราะห์ขั้นสูง และข่าวกรองจากภาคพื้นดิน
อย่างไรก็ดี แม้จะมีเรือเล็ดลอดการปิดล้อมออกมาได้ สหรัฐฯ ยังคงสามารถสกัดกั้นเรือเหล่านี้ในน่านน้ำสากลก่อนที่จะถึงจุดหมายปลายทางได้ แต่การทำเช่นนั้นจะต้องใช้ทรัพยากรจากสหรัฐฯ มากขึ้นนอกตะวันออกกลาง
Photo by CENTCOM
