ในจีนกำลังเกิดอาชีพใหม่จากกระแสเอไอบูม นั่นคือ การขาย “สิทธิ์ในใบหน้า” ให้ผู้ผลิตคอนเทนต์ AI ไปใช้ในละครสั้นที่สร้างด้วย AI รวมถึงในโฆษณาและเกมต่างๆ โดยมีแพลตฟอร์มดิจิทัลเป็นตัวกลางเชื่อมระหว่างเจ้าของใบหน้ากับผู้ผลิคตอนเทนต์
นับตั้งแต่เดือนเมษายนเป็นต้นมา การซื้อขายสิทธิ์ในใบหน้าแบบส่วนตัว ซึ่งเดิมทีจำกัดวงอยู่แค่ในกลุ่มแชทของคนในแวดวงอุตสาหกรรมภาพยนตร์และโทรทัศน์ ได้ค่อยๆ เปลี่ยนรูปแบบมาเป็นการซื้อขายผ่านแพลตฟอร์มสาธารณะมากขึ้น
รายงานจากสื่อ National Business Daily ระบุว่า พนักงานธนาคารรายหนึ่งสามารถสร้างรายได้เกือบ 2,500 หยวน (ประมาณ 12,427 บาท) หลังจากที่บริษัทโฆษณาแห่งหนึ่งเข้ามาซื้อสิทธิ์ในภาพใบหน้าของเขาถึง 7 ครั้งภายในระยะเวลาเพียง 3 วัน
หนึ่งในแพลตฟอร์มชั้นนำอย่าง Yuanxiang Xinsheng ซึ่งมีฐานการดำเนินงานอยู่ในเมืองเซินเจิ้นและเปิดตัวเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานสามารถสร้าง “โปรไฟล์นักแสดงดิจิทัล” ได้หลังจากลงทะเบียนและยืนยันตัวตนเรียบร้อยแล้ว
ผู้ใช้งานสามารถกำหนดเงื่อนไขต่างๆ ได้เอง เช่น ระยะเวลาในการนำไปใช้งาน เนื้อหาที่ไม่อนุญาต และสิทธิ์ในการนำไปดัดแปลงต่อ โดยมีค่าธรรมเนียมการอนุญาตให้ใช้งานตั้งแต่ 50 หยวน (249 บาท) ไปจนถึง 99,999 หยวน (497,052 บาท)
ยกตัวอย่างเช่น บนแพลตฟอร์มดังกล่าว มีชายวัย 34 ปีนามสกุลเฉิน คิดค่าบริการ 99 หยวนสำหรับการนำใบหน้าของเขาไปใช้งานหนึ่งครั้ง โดยอนุญาตให้ใช้ในผลงานแนวโรแมนติกและแนวครอบครัว แต่ปฏิเสธการนำไปใช้ในเนื้อหาแนวสยองขวัญหรือเนื้อหาที่มีภาพลามกอนาจารอย่างชัดเจน
เข่อเล่อ หญิงสาวจากมณฑลกวางตุ้งทางตอนใต้ของจีน ได้เข้าร่วมแพลตฟอร์มนี้เพื่อปกป้องอัตลักษณ์ทางดิจิทัลของตัวเอง เธอบอกว่า “ฉันไม่กังวลเรื่องที่ AI จะขโมยใบหน้าของฉันไปอีกแล้ว หากใครต้องการนำไปใช้ ก็ควรต้องจ่ายเงินให้ฉัน”
แม้ว่าผู้สร้างวิดีโอด้วย AI จะสามารถค้นหานักแสดงดิจิทัลและขอสิทธิ์ในการใช้งานได้ แต่ทาง Yuanxiang Xinsheng ก็ชี้แจงว่า การได้รับอนุญาตให้ใช้งานดังกล่าวไม่ได้รวมถึงสิทธิ์ในการนำข้อมูลไปใช้ฝึกฝน AI เว้นแต่จะมีการตกลงกันไว้อย่างชัดเจน
อีกแพลตฟอร์มหนึ่งชื่อ Xinzhua ซึ่งเปิดตัวที่เมืองเฉิงตูเมื่อเดือนเมษายน มีข้อมูลโปรไฟล์ของนักแสดงดิจิทัลให้เลือกประมาณ 370 ราย โดยมีค่าธรรมเนียมตั้งแต่ 500 หยวน (2,485 บาท) ไปจนถึง 6,000 หยวน (29,817 บาท)
แพลตฟอร์มนี้มีการจำแนกเงื่อนไขการอนุญาตใช้งานตามรูปแบบต่างๆ เช่น โฆษณาทางโทรทัศน์ งานถ่ายแบบ ภาพยนตร์ แอนิเมชัน และเกม
อย่างไรก็ดี ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแสดงความกังวลเกี่ยวกับประเด็นความเป็นส่วนตัวและการให้ความยินยอม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลใบหน้าของเยาวชน
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า เด็กที่มีอายุต่ำกว่า 14 ปีจำเป็นต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองสำหรับการประมวลผลข้อมูลใบหน้า ในขณะที่วัยรุ่นอายุ 16-17 ปีสามารถอนุญาตให้มีการใช้ข้อมูลดังกล่าวได้ตามกฎหมาย แต่อาจไม่ได้เข้าใจถึงผลกระทบที่ตามมาอย่างแท้จริง
Beijing News รายงานว่า แพลตฟอร์มที่ให้บริการอนุญาตใช้สิทธิ์ข้อมูลใบหน้าบางแห่งใช้ข้อตกลงที่เอื้อประโยชน์ต่อผู้ให้บริการมากกว่าผู้ใช้งานอย่างไม่เป็นธรรม
ไต้เยว่ ทนายความจากสำนักงานกฎหมาย Hairun Tianrui ตั้งข้อสังเกตว่า สัญญาบางฉบับกำหนดให้ผู้ใช้งานต้องสละสิทธิ์ในการเรียกร้องใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับภาพลักษณ์ เสียง ชื่อ และสิทธิส่วนบุคคลอื่นๆ ของตัวเอง
นอกจากนี้ ผู้ใช้งานทั่วไปอาจต้องเผชิญกับค่าปรับอย่างน้อย 50,000 หยวน (248,531 บาท) หากเพิกถอนการอนุญาตก่อนกำหนด ในขณะที่แพลตฟอร์มกลับมีความรับผิดชอบน้อยกว่ามากในกรณีที่ล่าช้าในการชำระเงิน
กระแสตอบรับจากสาธารณชนบนโซเชียลมีเดียในจีนแผ่นดินใหญ่นั้นมีหลากหลายมุมมอง
ผู้ใช้งานรายหนึ่งให้ความเห็นว่า “ในที่สุดคนธรรมดาก็สามารถทำตามความฝันที่จะเป็นนักแสดงได้ และเราก็ได้พบหนทางสร้างรายได้แบบสบายๆ โดยไม่ต้องลงแรงอะไรมาก”
ในทางกลับกัน อีกรายหนึ่งตั้งคำถามถึงศักยภาพของตลาดนี้ โดยระบุว่า “สำหรับผู้กำกับแล้ว มีเพียงใบหน้าของคนดังเท่านั้นที่มีมูลค่าในการดึงดูดผู้ชม ส่วนใบหน้าของคนธรรมดาทั่วไปนั้นสามารถสร้างขึ้นด้วย AI ได้ง่ายๆ”
