ชาวอาร์เจนตินากำลังจมอยู่ในหนี้แต่ผู้นำกลับปัดความรับผิดชอบ

ครัวเรือนในอาร์เจนตินากำลังประสบปัญหาคล้ายๆ ครัวเรือนไทยคือ หนี้ท่วม การผิดนัดชำระหนี้ของครอบครัวชาวอาร์เจนตินาเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่าใน 1 ปี ซึ่งสูงที่สุดในรอบ 2 ทศวรรษภายใต้การปกครองของประธานาธิบดี ฆาเบียร์ มิเลย์ ที่สนับสนุนตลาดเสรีอย่างสุดโต่ง แม้ว่ามาตรการรัดเข็มขัดที่เข้มงวดของเขาช่วยลดอัตราเงินเฟ้อได้ แต่ก็ทำให้ชาวอาร์เจนตินาหลายคนต้องดิ้นรนเพื่อหาเลี้ยงชีพ

หนึ่งในนั้นคือ แอนเดรีย คุณแม่วัย 32 ปี ที่รู้สึกละอายใจอย่างมากเมื่อนึกถึงเงินกู้ที่เธอได้กู้มาเมื่อปีก่อนในบัวโนสไอเรส ซึ่งตอนนี้เธอไม่สามารถชำระคืนได้ เธอพยายามพลิกชีวิตด้วยการเริ่มธุรกิจจัดเลี้ยงหลังจากร้านเครื่องเขียนที่เธอทำงานอยู่ปิดตัวลง แต่การซื้อเตาอบใหม่กลับทำให้เธอตกอยู่ในสถานการณ์ลำบาก

“ฉันจ่ายเงินไม่ทัน และภายในสองสามเดือนหนี้ก็เพิ่มขึ้นจนเกินจะจ่ายคืนได้ จาก 1 ล้านเปโซ (22,155 บาท) เป็น 5 ล้านเปโซ (111,096 บาท)”

ไม่ใช่แอนเดรียคนเดียวที่ประสบปัญหานี้

จากข้อมูลของธนาคารกลางอาร์เจนตินา ชาวอาร์เจนตินากว่า 5.8 ล้านคนผิดนัดชำระหนี้มาแล้วมากกว่า 90 วัน

ภาวะรายได้ที่หยุดนิ่ง บวกกับวิกฤตค่าครองชีพ ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากการตัดลดการอุดหนุนด้านการขนส่ง แก๊ส ยา และสิ่งของจำเป็นอื่นๆ ของประธานาธิบดีมิเลย์ ส่งผลให้สถานะทางการเงินของครัวเรือนอาร์เจนตินาตกอยู่ในภาวะวิกฤต

ไม่มีใครเอาปืนจ่อหัว

จากข้อมูลของธนาคารกลางอาร์เจนตินา มีประชาชนประมาณ 21 ล้านคน จากทั้งหมด 46 ล้านคน ที่มีหนี้สินประเภทใดประเภทหนึ่ง

แต่ประธานาธิบดีมิเลย์กลับปฏิเสธความรับผิดชอบต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

ระหว่างการให้สัมภาษณ์เมื่อเร็วๆ นี้เขาตั้งคำถามแบบห้วนๆ ว่า “พวกเขาถูกจ่อปืนที่หัวเพื่อให้ทำอย่างนั้น (กู้เงิน) หรือเปล่า?”

ฆวน กัวโตรโม ประธานธนาคาร Banco Provincia ในกรุงบัวโนสไอเรส ปฏิเสธแนวคิดที่ว่า ชาวอาร์เจนตินาเองต้องรับผิดชอบต่อการที่ตัวเองตกอยู่ในสถานการณ์ย่ำแย่นี้

กัวโตรโมเผยกับ AFP ว่า การผิดนัดชำระหนี้ “ไม่ได้เป็นผลมาจากการตัดสินใจส่วนบุคคล” แต่เป็นผลมาจาก “บริบททางเศรษฐกิจมหภาคที่ทำให้รายได้ การจ้างงาน และกิจกรรมทางเศรษฐกิจแย่ลง”

ดอกเบี้ย 1,000%

รายงานจากศูนย์เศรษฐศาสตร์การเมืองอาร์เจนตินาระบุว่า สินเชื่อส่วนบุคคลและบัตรเครดิตคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 70% ของสินเชื่อที่ค้างชำระ

คลอเดีย เดบาสเต แม่เลี้ยงเดี่ยววัย 40 ปีที่ทำงานออฟฟิศที่ได้ค่าตอบแทนต่ำเผยกับ AFP ว่า “ฉันคิดตลอดเวลาทั้งตอนนอนและตอนตื่นว่าฉันจะจ่ายหนี้ (บัตรเครดิต) ยังไง” หนี้ก้อนใหญ่ของเธอมาจากค่าสาธารณูปโภค ค่าเดินทาง ของชำ และยา

เดบาสเตผิดนัดชำระหนี้เมื่อ 4 เดือนก่อนและตอนนี้กำลังขอปรับโครงสร้างหนี้ใหม่

ประธานาธิบดีมิเลย์ได้รับเสียงชื่นชมจากความสำเร็จในการต่อสู้กับอัตราเงินเฟ้อสูง ซึ่งเป็นปัญหาที่กวนใจอาร์เจนตินามาต่อเนื่อง แต่การที่ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นช้าลงนั้น เป็นเหมือนดาบสองคมสำหรับผู้ที่ใช้ชีวิตด้วยการกู้ยืม เพราะหมายความว่า เงินกู้ของพวกเขาจะคงมูลค่าเดิมไว้เมื่อเวลาผ่านไป (แม้ว่าอำนาจซื้อของเงินจะเปลี่ยนไปตามเงินเฟ้อก็ตาม)

ระยะเวลาการผ่อนชำระที่ยาวนานขึ้น ประกอบกับค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นและค่าจ้างที่ไม่เพิ่มขึ้น ได้สร้างสถานการณ์ที่เลวร้ายอย่างยิ่งสำหรับหลายครอบครัว

วิกฤตหนี้เกิดขึ้นพร้อมกับการเข้าถึงสินเชื่ออย่างง่ายดายจากกระเป๋าเงินดิจิทัลที่เพิ่มขึ้น เช่น Mercado Pago แพลตฟอร์มชำระเงินดิจิทัลของ Mercado Libre บริษัทอีคอมเมิร์ซยักษ์ใหญ่

บริษัทเทคโนโลยีด้านการเงิน หรือฟินเทค ดึงดูดเยาวชนอายุน้อยเพียง 13 ปี โดยบอกเด็กเหล่านั้นว่า ไม่จำเป็นต้องรอให้เป็นผู้ใหญ่จึงจะสามารถเข้าถึง “เงินสดด่วน” ได้

สัปดาห์ที่แล้ว กาเบรียล โซลาโน หัวหน้าพรรคแรงงานอาร์เจนตินา ยื่นฟ้องคดีอาญา มาร์กอส กัลเปริน ซีอีโอ Mercado Libre โดยกล่าวหาว่าให้กู้ยืมเงินโดยคิดดอกเบี้ยสูงมาก

โซลาโนโพสต์บน X ว่า “ต้นทุนทางการเงินโดยรวม (ของเงินกู้จาก Mercado Pago) อยู่ที่ 1.375%”

ลูกหนี้วัยทีน

การเสนอสินเชื่อโดยมีเงื่อนไขน้อยนิดได้ดึงดูดคนทำงานในระบบเศรษฐกิจแบบงานชั่วคราวเข้ามาด้วย โดยบางครั้งแพลตฟอร์มที่พวกเขาทำงานอยู่ก็ทำหน้าที่เป็นผู้ให้กู้ โดยอัตราดอกเบี้ยเริ่มต้นอยู่ที่ 260% ต่อปี สูงกว่าดอกเบี้ยธนาคารถึง 4 เท่า โดยหักเงินจากค่าตอบแทนที่พนักงานเหล่านี้ได้รับ

คนที่ไม่จ่ายคืนมีความเสี่ยงที่บัญชีบนแพลตฟอร์มจะถูกบล็อก ซึ่งจะทำให้พวกเขาตกงานในที่สุด

เลอานโด ฮิดัลโก ไรเดอร์และตัวแทนสหภาพแรงงานเผยกับ AFP โดยกล่าวหาว่าแพลตฟอร์มนี้ว่า “เป็นการค้าทาสทางการเงิน”

Photo by LUIS ROBAYO / AFP