ขนาดที่ใหญ่และเสียงที่ดังของดาต้าเซ็นเตอร์เป็นสิ่งแรกๆ ที่เราจะสังเกตเห็น อย่างในออสเตรเลีย ชาวบ้านคนหนึ่งในเลนโคฟ ย่านชานเมืองของซิดนีย์ ที่มีดาต้าเซ็นเตอร์ห่างจากบ้านเพียง 350 เมตรเล่าว่า เธอได้ยินเสียงมันทุกวัน
ออสเตรเลียกลายเป็นเป้าหมายระดับโลกของดาต้าเซ็นเตอร์อย่างรวดเร็ว เนื่องจากอุดมไปด้วยพลังงานสะอาด แหล่งก๊าซธรรมชาติ และพื้นที่สำหรับการผลิตพลังงานและเป็นที่ตั้งของเทคโนโลยีต่างๆ
เมื่อช่วงต้นปี แซม อัลต์แมน ซีอีโอของ OpenAI บอกว่า ออสเตรเลียอาจขึ้นแท่นเป็นเมืองหลวงแห่งดาต้าเซ็นเตอร์ของโลกหากออสเตรเลียต้องการ
และตอนนี้ออสเตรเลียกำลังมุ่งหน้าไปในทิศทางที่บริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ต้องการ ทั่วประเทศมีดาต้าเซ็นเตอร์ 162 แห่ง และกำลังวางแผนจะสร้างอีก 90 แห่ง และคาดว่า จะมีเงินลงทุนมากกว่า 155,000 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลียที่พร้อมจะเข้าไปลงทุน
หากทางการอนุมัติ หนึ่งในดาต้าเซ็นเตอร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกจะถูกสร้างทางตะวันตกของซิดนีย์ โดยคาดว่าจะใช้พลังงานถึง 1 กิกะวัตต์ ซึ่งจะเป็นผู้ใช้พลังงานรายใหญ่ที่สุดของออสเตรเลีย
นอกจากนี้ ยังมีดาต้าเซ็นเตอร์อีกแห่งหนึ่งที่ใหญ่ที่สุดในซีกโลกใต้กำลังก่อสร้างในย่านมาร์สเดนพาร์ค ทางฝั่งตะวันตกของซิดนีย์ โดยอยู่ห่างจากชุมชนท้องถิ่นเพียง 100 เมตร
แต่เมื่อชาวออสเตรเลียจำนวนมากขึ้นพบว่า ตัวเองอาศัยอยู่ใกล้กับดาต้าเซ็นเตอร์ ซึ่งก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับแหล่งน้ำ การใช้พลังงาน และสิ่งแวดล้อม รวมถึงเสียง หลายคนจึงตั้งคำถามว่า การเข้าร่วมการแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) นั้นคุ้มค่าหรือไม่
หากไม่เอาดาต้าเซ็นเตอร์จะเกิดอะไรขึ้น
ดาต้าเซ็นเตอร์กลายเป็นสิ่งสำคัญสำหรับเศรษฐกิจดิจิทัลนับตั้งแต่การมาถึงของอินเทอร์เน็ต ช่วงแรกดาต้าเซ็นเตอร์เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อประมวลผลและเก็บข้อมูลสำหรับบริการต่างๆ เช่น อีเมล การทำธุรกรรมทางการเงินออนไลน์ และคลาวด์ แต่ทุกอย่างเปลี่ยนไปหลังปี 2022 เมื่อมีการเปิดตัว ChatGPT และ AI ได้รับความนิยมล้นหลาม ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการแข่งขันอย่างรวดเร็วในการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์เพิ่มเติมเพื่อรองรับเทคโนโลยีดังกล่าว
ที่ตั้งของอาคารขนาดใหญ่ที่ไม่มีหน้าต่างและเต็มไปด้วยเซิร์ฟเวอร์ที่ส่งเสียงดังและสายเคเบิลก็มีความสำคัญต่อเวลาแฝง หรือระยะเวลาที่ข้อมูลใช้ในการเดินทางจากแหล่งกำเนิดไปยังปลายทาง
เบลินดา เด็นเน็ตต์ ซีอีโอของ Data Centres Australia เผยว่า ในปัจจุบันนี้ ความล่าช้าในเรื่องต่างๆ เช่น การควบคุมการจราจรทางอากาศ การใช้หุ่นยนต์ผ่าตัด หรือแม้กระทั่งเน็ตฟลิกซ์ เป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้
ออสเตรเลียมีผู้ใช้งาน AI ประมาณ 13.6 ล้านคนต่อเดือน ทำให้เป็นประเทศที่มีผู้ใช้งานเทคโนโลยีนี้มากเป็นอันดับ 6 ของโลก และผู้เชี่ยวชาญเผยว่า การมีศูนย์ข้อมูลในออสเตรเลียจะช่วยลดอุปสรรคในการสร้างบริษัท AI ของออสเตรเลียเองให้มากขึ้น
“ถ้าเราคิดในทางกลับกัน จะเกิดอะไรขึ้นถ้าเราไม่สร้างโครงสร้างพื้นฐานที่นี่ เราจะไม่ได้อะไรเลยจากห่วงโซ่คุณค่า (value chain) เราจะเป็นเพียงผู้นำเข้าเครื่องมือจากคนอื่น และเราจะกลายเป็นเพียงผู้ใช้งานเท่านั้น”
— เบลินดา เด็นเน็ตต์ ซีอีโอของ Data Centres Australia
เด็นเน็ตต์บอกอีกว่า ออสเตรเลียเป็นตลาดที่น่าดึงดูดใจสำหรับการลงทุนจากต่างประเทศเช่นกัน เพราะ “เรามีที่ดินให้ใช้ มีเสถียรภาพทางการเมือง และมีพันธมิตรด้านความมั่นคงไฟว์อายส์ นอกจากนี้ เรายังมีแรงงานที่มีทักษะ ระบบพลังงานที่ค่อนข้างเสถียร และศักยภาพด้านพลังงานหมุนเวียนที่มากมาย”
ผู้เชี่ยวชาญด้านธุรกิจและนักเศรษฐศาสตร์เผยว่า หากออสเตรเลียไม่มีศูนย์ข้อมูลที่เติบโตอย่างรวดเร็วในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ประเทศนี้ก็น่าจะเข้าสู่ภาวะถดถอย
จอน วิทเทิล อดีตผู้อำนวยการศูนย์วิจัยดิจิทัลของ CSIRO หน่วยงานวิทยาศาสตร์แห่งชาติของออสเตรเลีย ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้นำด้านปัญญาประดิษฐ์และธุรกิจ เห็นด้วยกับเรื่องนี้ วิทเทิลบอกว่า รัฐบาลไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องเดินหน้าลงทุนต่อไป
“มีข้อพิจารณาที่สำคัญหลายอย่างเกี่ยวกับเรื่องนี้ แต่ข้อความหลักของผมคือ เราต้องเดินหน้าต่อไป” วิทเทิลกล่าว
ความกังวลเรื่องน้ำ-ไฟ
ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมแย้งว่า มีศักยภาพไม่เพียงพอที่จะตอบสนองความต้องการด้านพลังงานและน้ำจำนวนมหาศาลของดาต้าเซ็นเตอร์แห่งใหม่
Australian Energy Market Operator ระบุว่า ความต้องการใช้พลังงานของดาต้าเซ็นเตอร์อาจเพิ่มขึ้น 3 เท่าทั่วประเทศในปี 2030
Climate Council ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระที่ให้คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญระบุว่า หากไม่มีการผลิตพลังงานหมุนเวียนและระบบจัดเก็บพลังงานใหม่ๆ อย่างมีนัยสำคัญ ดาต้าเซ็นเตอร์อาจทำให้ราคาไฟฟ้าในรัฐนิวเซาท์เวลส์ (NSW) สูงขึ้นถึง 26% ภายในปี 2035
เนื่องจากดาต้าเซ็นเตอร์ต้องการพลังงานอย่างต่อเนื่องในปริมาณและความเร็วที่พลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ไม่สามารถทำได้ จึงเกิดความกังวลว่า ความเฟื่องฟูในปัจจุบันจะกระตุ้นให้เกิดโรงไฟฟ้าถ่านหินและก๊าซรุ่นใหม่ขึ้นมาอีก
อย่างไรก็ดี จากการวิเคราะห์ในรายงานล่าสุดของ Greenpeace Australia Pacific ไม่มีผู้ประกอบการดาต้าเซ็นเตอร์รายใดพิสูจน์ได้อย่างเพียงพอว่าตัวเองเป็นผู้ขับเคลื่อนการเติบโตของพลังงานหมุนเวียนในประเทศ
ในสหรัฐฯ ดาต้าเซ็นเตอร์หลายแห่งไม่รอให้มีการผลิตพลังงานหมุนเวียนเพิ่ม และพบว่า การสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานก๊าซแทนมีค่าใช้จ่ายน้อยกว่า
Cloud Carrier ดาต้าเซ็นเตอร์ของออสเตรเลียเอง ซึ่งใช้เวลาเดินทางโดยรถยนต์เพียง 90 นาทีจากย่านธุรกิจใจกลางเมืองซิดนีย์ วางแผนสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานก๊าซ 3 แห่งเพื่อผลิตพลังงานสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ที่มีอยู่ตอนนี้และอีก 2 แห่งที่กำลังจพสร้างในอนาคต
นอกจากนี้ หากความต้องการพลังงานสร้างแรงกดดันให้สายไฟฟ้า หรือเกิดเหตุไฟฟ้าดับ ดาต้าเซ็นเตอร์อย่าง Lane Cove จะพึ่งพาเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรองดีเซล
แดเนียล มุกคีย์ เหรัญญิกของรัฐนิวเซาท์เวลส์เผยว่า การลงทุนในศูนย์ข้อมูลของออสเตรเลียกำลังเฟื่องฟูควบคู่ไปกับการเติบโตอย่างรวดเร็วของพลังงานหมุนเวียน
“เราไม่ได้มองว่าทั้งสองอย่างไม่เกี่ยวข้องกัน” มุกคีย์เผยกับ BBC “เรามองว่าดาต้าเซ็นเตอร์จะช่วยให้เราสามารถทดแทนโรงไฟฟ้าถ่านหินเก่าๆ ของเราด้วยพลังงานหมุนเวียนที่สะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยภาคเอกชนจะเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายส่วนใหญ่ เพราะมิเช่นนั้นครัวเรือนจะต้องรับภาระนั้นเอง”
มุกคีย์กล่าวว่า การลงทุนจากภาคเอกชนใหม่นี้จะช่วยส่งเสริมพลังงานหมุนเวียนและสร้าง “อุตสาหกรรมใหม่ๆ ที่มีแนวโน้มที่จะจ้างงานคนรุ่นต่อไป”
แต่ดาต้าเซ็นเตอร์ก็ใช้น้ำปริมาณมาก ราว 40 ล้านลิตรต่อวัน ซึ่งเทียบเท่ากับ 80,000 ครัวเรือน เพื่อป้องกันไม่ให้เซิร์ฟเวอร์ร้อนเกินไป สำหรับประเทศที่มีแนวโน้มแห้งแล้งอย่างออสเตรเลีย นี่อาจเป็นปัญหาใหญ่
สมาคมบริการน้ำแห่งออสเตรเลีย (WSAA) ระบุว่า ซิดนีย์จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณน้ำดื่มให้เพียงพอในช่วง 5-10 ปีข้างหน้า เพื่อรองรับจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น แต่หากน้ำเหล่านั้นถูกนำไปใช้ในดาต้าเซ็นเตอร์ ครัวเรือนก็อาจต้องจ่ายค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับการจัดหาน้ำจากแหล่งอื่น เช่น การผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเล ซึ่งมีต้นทุนสูงกว่าแหล่งน้ำแบบดั้งเดิม
Sydney Water ผู้ให้บริการน้ำดื่มรายใหญ่ที่สุดของออสเตรเลียระบุว่า ดาต้าเซ็นเตอร์อาจใช้น้ำดื่มของซิดนีย์สูงถึง 25% ในปี 2035
เมื่อเดือนกรกฎาคม นายกรัฐมนตรี แอนโทนี อัลบาเนซี ของออสเตรเลียประกาศข้อผูกพันทางกฎหมายใหม่สำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ในการรับผิดชอบค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน จำกัดการใช้น้ำ และชำระค่าใช้จ่ายสำหรับโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำเพิ่มเติมที่จำเป็น
อย่างไรก็ดี อัลบาเนซีบอกว่า กฎหมายใหม่นี้ซึ่งจะประกาศใช้ในปี 2027 จะบังคับใช้เฉพาะกับดาต้าเซ็นเตอร์ที่ขออนุญาตใหม่เท่านั้น ไม่ใช่โครงการที่สร้างเสร็จแล้วหรืออยู่ระหว่างการก่อสร้าง
ขณะที่กลุ่มเคลื่อนไหวเพื่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนต้องการให้หยุดการพัฒนาดาต้าเซ็นเตอร์ทั้งหมด โรเชลล์ ฟลัด รองนายกเทศมนตรีเขตเลนโคฟ ย่านชานเมืองของซิดนีย์บอกว่า “รัฐบาลของเรากำลังปูพรมแดงต้อนรับดาต้าเซ็นเตอร์ โดยบอกว่าเราต้องการให้ที่นี่เป็นศูนย์กลางดาต้าเซ็นเตอร์ของโลก แต่เราจะทำให้มันยั่งยืนจริงได้หรือไม่ หรือมันจะทำให้เราถอยหลังในแง่ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์และเป้าหมายการกักเก็บน้ำของเรา”
สร้างเพื่ออะไร
BBC รายงานว่า คนในท้องถิ่นบอกว่าพวกเขาไม่เคยได้รับการปรึกษาหารือเกี่ยวกับการที่พื้นที่ของพวกเขาจะกลายเป็นศูนย์กลางดาต้าเซ็นเตอร์เลย
หนึ่งในดาต้าเซ็นเตอร์ที่วางแผนจะก่อสร้างอยู่ห่างจากบ้านที่อยู่ใกล้ที่สุดเพียง 16 เมตร และ 160 เมตรจากโรงเรียนประถมในท้องถิ่น นอกจากนี้ ฟลัดยังบอกว่า หากดาต้าเซ็นเตอร์ 4 แห่งได้รับอนุญาตให้สร้างในสวนอุตสาหกรรม 50% ของธุรกิจที่มีอยู่จะต้องย้ายออกจากพื้นที่ และพาตำแหน่งงานออกไปด้วย
เฟลิเป ทานากะ ผู้จัดการธุรกิจแห่งหนึ่งในสวนอุตสาหกรรมที่ได้รับการบอกกล่าวให้ย้ายออกจากพื้นที่เพื่อเปิดทางให้ดาต้าเซ็นเตอร์เผยว่า “เราไม่เคยรู้เลยว่าอะไรแบบนี้จะเกิดขึ้น ตำแหน่งงานหลายพันตำแหน่งจะหายไปจากพื้นที่นี้ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า”
แม้ว่าดาต้าเซ็นเตอร์สามารถจ้างงานคนงานได้มากกว่าพันคนระหว่างการก่อสร้าง แต่งานวิจัยระบุว่า เมื่อดาต้าเซ็นเตอร์เริ่มดำเนินการแล้ว ตัวเลขดังกล่าวจะลดลงมาเหลือราว 100 ตำแหน่ง
“ส่วนใหญ่ของพนักงานราว 300-400 คนของเราที่นี่เป็นคนท้องถิ่น” ทานากะเผย “หากต้องย้ายออกไป พนักงานอาจหายไปครึ่งหนึ่ง”
มุกคีย์ เหรัญญิกของรัฐนิวเซาท์เวลส์บอกว่า งานที่เกิดจากดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ได้มาจากคนที่ทำงานในนั้น แต่มาจากคนที่ใช้งานดาต้าเซ็นเตอร์ “เมื่อ Microsoft และ Amazon มาทำธุรกิจที่นี่ในรัฐนิวเซาท์เวลส์ เป็นเรื่องน่ายินดีที่ได้เห็นว่าพวกเขามุ่งมั่นที่จะนำการดำเนินงานที่มีทักษะสูงบางส่วนมาตั้งไว้ที่นี่”
แต่ยังไม่ชัดเจนว่าจะมีงานทักษะสูงอื่นๆ อะไรเกิดขึ้นบ้าง และที่สำคัญคือ ดาต้าเซ็นเตอร์เหล่านี้จะถูกนำไปใช้ทำอะไร นักวิจารณ์บางคนชี้ให้เห็นว่า ผู้ใช้ AI จำนวนมากกำลังสร้างภาพ GIF แมว ซึ่งใช้พลังงานเทียบเท่ากับการใช้ไมโครเวฟเป็นเวลาหนึ่งชั่วโมง
“พวกเขาบอกเราว่านี่เป็นสิ่งจำเป็น...ว่าเราจำเป็นต้องมีดาต้าเซ็นเตอร์เหล่านี้ในละแวกบ้านของเรา แต่พวกเขาไม่ได้บอกว่ามันใช้เพื่ออะไร” ฟลัดกล่าว
“เมื่อน้ำดื่ม พลังงาน และที่ดินของเราถูกนำไปใช้กับ AI ที่ไร้สาระ มันก็ไม่ได้สร้างคุณค่าใดๆ กลับคืนมา”
Photo by HANDOUT / GETTY IMAGES NORTH AMERICA / GETTY IMAGES VIA AFP
