ท่ามกลางความผันผวนของสภาพภูมิอากาศโลกและอิทธิพลของ Climate Change ที่ทำให้ฤดูฝน-ฤดูแล้งคาดการณ์ยากขึ้น ล่าสุดคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติรับทราบ “มาตรการรองรับฤดูแล้ง ปี 2568/2569” จำนวน 8 มาตรการ ตามข้อเสนอของคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เพื่อป้องกันวิกฤตขาดแคลนน้ำและรักษาความมั่นคงด้านน้ำของประเทศ
นางสาวอัยรินทร์ พันธุ์ฤทธิ์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ระบุว่า มาตรการดังกล่าวเป็นการเตรียมพร้อมเชิงรุก รองรับสถานการณ์ภัยแล้งที่อาจรุนแรงขึ้นจากความแปรปรวนของเอลนีโญ-ลานีญา ซึ่งส่งผลต่อปริมาณฝนและน้ำต้นทุนในเขื่อนทั่วประเทศ
กางตัวเลข “น้ำต้นทุน–แผนจัดสรรน้ำ” ปี 68/69
จากการถอดบทเรียนปีที่ผ่านมา สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) สรุปสถานการณ์น้ำ ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2568 พบว่า
- ปริมาณน้ำต้นทุนรวม 120,723 ล้านลูกบาศก์เมตร
- แผนจัดสรรน้ำทั้งประเทศ 46,983 ล้านลูกบาศก์เมตร
- แผนเพาะปลูกพืชฤดูแล้ง 15.60 ล้านไร่
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความจำเป็นในการบริหารจัดการน้ำอย่างเข้มงวด ภายใต้เงื่อนไขอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นและการระเหยของน้ำที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
เช็กพื้นที่เสี่ยง 41 จังหวัด เฝ้าระวังน้ำขาดแคลน
รัฐบาลได้ประเมินพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ำ แบ่งออกเป็น 3 ด้านหลัก ได้แก่
- อุปโภคบริโภค พื้นที่ในเขตการประปาส่วนภูมิภาค 16 จังหวัด และนอกเขตบริการ (ประปาท้องถิ่น) 25 จังหวัด
- ภาคเกษตร พื้นที่เสี่ยงโดยตรง 3 จังหวัด และพื้นที่ตามดัชนีความเสี่ยงภัยแล้ง (DRI) อีก 9 จังหวัด
- คุณภาพน้ำ เฝ้าระวัง 22 ลุ่มน้ำหลัก โดยเฉพาะพื้นที่กรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออก นนทบุรี และสมุทรปราการ เพื่อป้องกันปัญหาน้ำเค็มรุกล้ำ
เปิด 8 มาตรการหลักรับมือภัยแล้ง 2568/2569
มาตรการที่ 1 : คาดการณ์และแจ้งเตือน ใช้ดาวเทียมวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงล่วงหน้า พร้อมทำระบบฐานข้อมูลกลาง (Big Data)
มาตรการที่ 2 : สร้างความมั่นคงน้ำ ซ่อมแซมระบบประปา ขุดลอกแหล่งน้ำ และเตรียมแผน "ฝนหลวง" เติมน้ำในพื้นที่เกษตร
มาตรการที่ 3 : จัดสรรน้ำตามลำดับความสำคัญ เน้นอุปโภคบริโภคเป็นอันดับ 1 ควบคู่กับการควบคุมการเพาะปลูกให้สอดคล้องกับปริมาณน้ำ
มาตรการที่ 4 : เพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำ รณรงค์ภาคอุตสาหกรรมใช้ระบบ 3R และส่งเสริมเกษตรกรปลูกพืชใช้น้ำน้อย
มาตรการที่ 5 : เฝ้าระวังคุณภาพน้ำ ตรวจวัดค่าความเค็มและสารปนเปื้อนในแม่น้ำสายหลักตลอดฤดูกาล
มาตรการที่ 6 : เสริมสร้างชุมชนเข้มแข็ง ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้องค์กรผู้ใช้น้ำและท้องถิ่นในการบำรุงรักษาอาคารบังคับน้ำ
มาตรการที่ 7 : สร้างการรับรู้ ประชาสัมพันธ์เชิงรุกเพื่อให้ประชาชนร่วมใจประหยัดน้ำ
มาตรการที่ 8 : ติดตามและประเมินผล รายงานผลผ่านระบบออนไลน์ หากพบปัญหาขาดแคลนน้ำต้องแก้ไขทันที
นางสาวอัยรินทร์ ย้ำว่ารัฐบาลกำชับให้ทุกหน่วยงานปฏิบัติตามแผนจัดสรรน้ำอย่างเคร่งครัด พร้อมรายงานผลต่อ กนช. เพื่อสรุปเสนอ ครม. อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ประชาชนมีน้ำใช้อย่างเพียงพอตลอดหน้าแล้ง ภายใต้โลกที่กำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศรุนแรงขึ้นทุกปี
