สูญทรัพยากร 3,880 ล้านตัน!! เมื่อโลกขยายตัวจนขยะล้นขอบ
รายงาน What a Waste 3.0 จากธนาคารโลก (World Bank) ฉบับล่าสุด ส่งสัญญาณเตือนภัยระดับสีแดง โดยระบุว่าเรากำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่การสร้างขยะสวนทางกับขีดความสามารถของธรรมชาติ ซึ่งหากยังเป็นแบบนี้ต่อไป ภายในปี 2050 ปริมาณขยะชุมชนทั่วโลกจะพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด
ความน่ากังวลที่สุดอยู่ที่ภูมิภาคแอฟริกาใต้ทะเลทรายซาฮารา (Sub-Saharan Africa) และเอเชียใต้ (South Asia) ที่คาดว่าจะมีปริมาณขยะเพิ่มขึ้นเกินเท่าตัว (เกือบ 100%) เนื่องจากความเจริญของเมืองและการบริโภคที่เพิ่มขึ้น หากระบบการจัดการขยะยังเป็นแบบเก็บเพื่อไปทิ้งเช่นปัจจุบัน พื้นที่ฝังกลบจะหมดไป และโลกจะเผชิญกับวิกฤตสาธารณสุขและมลพิษขั้นรุนแรง
สแกนไส้ในกองขยะ พบ “ขยะอาหาร” “พลาสติก” สองจำเลยที่ต้องเร่งจัดการ
จากสถิติในรายงานระบุชัดเจนว่า ขยะไม่ได้มีแค่พลาสติกที่เราคุ้นเคย แต่ “ขยะอินทรีย์” คือระเบิดเวลาที่ซ่อนอยู่
• Food & Green Waste (44%) เป็นสัดส่วนที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศรายได้ต่ำถึงปานกลาง การปล่อยให้ขยะเหล่านี้เน่าเสียในหลุมฝังกลบคือการผลิตก๊าซเรือนกระจกมหาศาล ปัจจุบันมีเพียง 6% เท่านั้นที่ถูกนำไปทำปุ๋ยหมักอย่างถูกวิธี
• Plastic Waste (12%) แม้ตัวเลขจะดูน้อยกว่า แต่พลาสติกกว่า 242 ล้านตัน ที่ถูกผลิตออกมาต่อปี กลับมีอัตราการรั่วไหลสู่ธรรมชาติสูงมาก รายงานชี้ว่าพลาสติกที่จัดการไม่ถูกต้อง (Mismanaged) คือศัตรูอันดับหนึ่งของระบบนิเวศทางทะเลและการท่องเที่ยวทั่วโลก
ข้อมูลทางสถิติที่น่าสนใจสำหรับวิธีการกำจัดขยะ
· 29% ถูกนำไปฝังกลบ (Landfills) ซึ่งเป็นวิธีที่แพร่หลายที่สุด
· 21% เข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล ทำปุ๋ยหมัก หรือการหมักก๊าซชีวภาพ
· 20% ถูกกำจัดด้วยการเผา (Incineration)
· เกือบ 1 ใน 3 ของขยะทั่วโลกยังไม่มีการบำบัดอย่างถูกต้อง (เช่น การเทกองกลางแจ้ง หรือไม่ได้รับการเก็บขนเลย)
ต้นทุนที่มองไม่เห็น จากขยะสู่หนี้สาธารณะ
รายงานฉบับนี้ชี้ให้เห็นมิติด้านเศรษฐศาสตร์ที่นักนโยบายต้องฟัง หากเราไม่ก้าวสู่ เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) “ต้นทุนที่มองไม่เห็น” ในการจัดการขยะจะพุ่งสูงขึ้นอย่างทวีคูณอาทิ
· ต้นทุนปัจจุบัน โลกใช้จ่ายเงินโดยตรงกับการจัดการขยะประมาณ 2.52 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ
· ต้นทุนแฝง (Hidden Costs) หากรวมค่าความเสียหายด้านสุขภาพ มลพิษ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ตัวเลขจะพุ่งไปที่ 3.61 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ
· ทางรอด ธนาคารโลกเสนอว่าการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนที่สมบูรณ์จะช่วยลดต้นทุนสุทธิได้ และอาจสร้างผลกำไรสุทธิคืนสู่เศรษฐกิจโลกได้ถึง 1.08 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
ทางออกสู่ความยั่งยืน
อย่างไรก็ตาม รายงานฉบับนี้ไม่ได้มีแต่ข่าวร้าย แต่ได้เสนอโอกาสสำหรับภาคธุรกิจที่พร้อมจะเปลี่ยนผ่านไปสู่ Circularity (การหมุนเวียน) โดยระบุว่าการลงทุนในเทคโนโลยีคัดแยก การแปรรูปขยะเป็นพลังงาน (Waste-to-Energy) ที่สะอาด การกู้คืนขยะอินทรีย์เพื่อทำปุ๋ยหมัก หรือการดักจับก๊าซจากหลุมฝังกลบ (Landfill Gas Capture) สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคขยะได้ถึง 30-39% และการใช้ระบบ EPR (Extended Producer Responsibility) จะช่วยลดค่าใช้จ่ายภาครัฐและสร้างงาน “Green Jobs” ได้นับล้านตำแหน่งทั่วโลก
บทสรุป ถึงเวลาล้างกระดานการจัดการขยะโลก
รายงานWhat a Waste 3.0 ทิ้งท้ายด้วยบทสรุปที่ชัดเจนว่า หากเราไม่เริ่มเปลี่ยนพฤติกรรมการผลิตและการบริโภคตั้งแต่วันนี้ ปี 2050 จะไม่ใช่แค่ปีที่เรามี “ขยะล้นโลก” แต่จะเป็นปีที่เราสูญเสียโอกาสในการรักษาอุณหภูมิโลกและสูญเสียความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจไปกับกองขยะที่เราสร้างขึ้นเอง
ดังนั้น คำเตือนถึงภาคธุรกิจและรัฐบาล ณ เวลาลานี้ คือใครที่ขยับตัวสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนได้ก่อน จะเป็นผู้ที่จะกุมความได้เปรียบในโลกยุคหน้า ส่วนใครที่ยังยึดติดกับการทิ้งขยะแบบเดิม...เตรียมรับมือกับต้นทุนมหาศาลที่กำลังจะตามมาได้เลย
