เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ เปิดเผยแผนการรวมกลุ่มพันธมิตรเพื่อจัดตั้งกลุ่มการค้าพิเศษสำหรับ ‘แร่ธาตุสำคัญ’ เมื่อวันพุธ (4 ก.พ.) โดยเสนอให้กำหนดราคาขั้นต่ำร่วมกัน ขณะที่สหรัฐฯ เองก็เร่งความพยายามที่จะลดอิทธิพลของจีนต่อวัสดุที่จำเป็นสำหรับการผลิตขั้นสูง
จีนได้ใช้การผูกขาดการแปรรูปแร่ธาตุหลายชนิดเป็นเครื่องมือทางภูมิรัฐศาสตร์ทางเศรษฐกิจ ซึ่งบางครั้งส่งผลให้การส่งออกลดลง ราคาตกต่ำ และบ่อนทำลายความสามารถของประเทศอื่นในการกระจายแหล่งวัสดุที่ใช้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ รถยนต์ไฟฟ้า และอาวุธขั้นสูง
“เราต้องการกำจัดปัญหาที่ผู้คนหลั่งไหลเข้ามาในตลาดของเราด้วยแร่ธาตุสำคัญราคาถูกเพื่อบ่อนทำลายผู้ผลิตในประเทศ เราจะกำหนดราคาอ้างอิงสำหรับแร่ธาตุสำคัญในแต่ละขั้นตอนการผลิต...และสำหรับสมาชิกในเขตการค้าพิเศษ ราคาอ้างอิงเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นราคาขั้นต่ำที่คงไว้ผ่านภาษีศุลกากรที่ปรับได้เพื่อรักษาความสมบูรณ์ของราคา” แวนซ์กล่าว แต่ไม่ได้เอ่ยถึงจีนโดยตรง
รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้เพิ่มความพยายามในการรักษาความมั่นคงด้านแร่ธาตุสำคัญของสหรัฐฯ หลังจากที่จีนสร้างความปั่นป่วนให้กับเจ้าหน้าที่ระดับสูงและตลาดโลกเมื่อปีที่แล้วด้วยการระงับการส่งมอบแร่หายากที่จำเป็นสำหรับผู้ผลิตรถยนต์และผู้ผลิตอุตสาหกรรมอื่นๆ ของสหรัฐฯ
เมื่อวันจันทร์ (2 ก.พ.) ที่ผ่านมา ทรัมป์ได้เปิดตัวคลังสำรองแร่ธาตุสำคัญของสหรัฐฯ ที่เรียกว่า ‘Project Vault’ ซึ่งได้รับการสนับสนุนเงินทุนเริ่มต้น 1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 3.1 แสนล้านบาท) จากธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าของสหรัฐฯ และเงินทุนจากภาคเอกชนอีก 2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 6.3 หมื่นล้านบาท)
มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวว่า “มี 55 ชาติเข้าร่วมการเจรจาในกรุงวอชิงตัน รวมถึงเกาหลีใต้ อินเดีย ไทย ญี่ปุ่น เยอรมนี ออสเตรเลีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ซึ่งแต่ละชาติล้วนมีศักยภาพในการกลั่นหรือการทำเหมืองที่แตกต่างกัน”
“แร่ธาตุเหล่านี้ถูกผูกขาดอยู่ในมือของประเทศเดียว...สถานการณ์นี้กลายเป็น ‘เครื่องมือต่อรองในภูมิรัฐศาสตร์’”
— รูบิโอกล่าว โดยไม่ได้เอ่ยถึงจีน
เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารได้แจ้งต่ออุตสาหกรรมเมื่อเร็วๆ นี้ว่า “สหรัฐฯ กำลังจะเลิกให้ราคาขั้นต่ำแก่โครงการภายในประเทศแต่ละโครงการ และหันมาแสวงหาทางออกในระดับโลก”
แนวทางนี้อาจปรับเปลี่ยนห่วงโซ่อุปทานทั่วโลกสำหรับวัสดุที่จำเป็นต่อรถยนต์ไฟฟ้า เซมิคอนดักเตอร์ และระบบป้องกันประเทศ ในขณะเดียวกันก็เพิ่มต้นทุนให้กับผู้ผลิตในระยะสั้นและเพิ่มความตึงเครียดทางการค้ากับจีน
ด้านทรัมป์ ซึ่งคาดว่าจะเยือนจีนในเดือนเมษายน โพสต์ข้อความบน Truth Social ว่า เขาได้สนทนาทางโทรศัพท์กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีนอย่างยอดเยี่ยมในเช้าวันพุธ (4 ก.พ.) เพื่อหารือเกี่ยวกับประเด็นทางการค้าและความมั่นคงหลายประเด็น ตั้งแต่ถั่วเหลืองไปจนถึงประเด็นอิหร่าน แต่ทรัมป์ไม่ได้กล่าวถึงแร่ธาตุใดๆ เลย
“ผมคิดว่านี่เป็นการยอมรับของสหรัฐฯ ว่าต้องดำเนินการร่วมกับผู้อื่นเพื่อลดช่องโหว่ในพื้นที่ที่จีนมีอำนาจเหนือกว่าด้านอุปทาน”
— สก็อตต์ เคนเนดี หัวหน้าโครงการธุรกิจและเศรษฐศาสตร์จีนที่ศูนย์เพื่อการศึกษาเชิงกลยุทธ์และระหว่างประเทศในวอชิงตัน กล่าว
(Photo by : SAUL LOEB / AFP)
