นักวิเคราะห์กล่าวว่า การเยือนหอสักการะฟ้าเทียนถาน (Temple of Heaven) ในกรุงปักกิ่งของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ในวันพฤหัสบดี (14 พ.ค.) นั้น เต็มไปด้วยสัญลักษณ์มากมาย และดูเหมือนจะเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่ถูกจัดฉากอย่างพิถีพิถันที่สุดในการเดินทางเยือนจีนของทรัมป์
หอสักการะฟ้าเทียนถานตั้งอยู่ทางตอนใต้ของกรุงปักกิ่ง มีพื้นที่กว้างขวางถึง 200,000 ตารางเมตร มีอายุย้อนหลังไปกว่า 600 ปี ที่นี่เป็นสถานที่ที่จักรพรรดิราชวงศ์หมิงและชิงเคยมาอธิษฐานขอพรให้ได้ผลผลิตที่ดี และประกอบพิธีกรรมอันซับซ้อนที่เกี่ยวข้องกับอำนาจของจักรพรรดิและระเบียบจักรวาล
ทรัมป์เป็นประธานาธิบดีสหรัฐฯ คนที่ 2 ที่ยังดำรงตำแหน่งอยู่ ที่เดินทางเยือนหอสักการะฟ้าเทียนถานอย่างเป็นทางการ ต่อจากเจอรัลด์ ฟอร์ด ในปี 1975
ตามรายงานของสื่อรัฐบาลจีน ทรัมป์และสีจิ้นผิงได้ถ่ายภาพร่วมกันก่อนที่จะเยี่ยมชมวัด
ระหว่างการเยือนครั้งนี้ มีรายงานว่า ทรัมป์ได้กล่าวถึงจีนว่าเป็น “ประเทศที่สวยงาม”
ผู้นำทั้งสองยังได้ไปที่หอภาวนาเพื่อพืชผลอันอุดมสมบูรณ์ (Hall of Prayer for Good Harvests) ก่อนที่จะเข้าไปในอาคารประวัติศาสตร์แห่งนี้
นักวิเคราะห์บอกกับ CNA ว่า การเยือนครั้งนี้มีความหมายที่ลึกซึ้งกว่าประวัติศาสตร์หรือพิธีการ
บางคนมองว่า การเยือนครั้งนี้เป็นเรื่องของสันติภาพและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ในขณะที่บางคนกล่าวว่า เป็นการสะท้อนถึงการเจรจาทางการค้าและความหวังที่จะได้ “การเก็บเกี่ยวที่ดี” อีกครั้งในความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ และจีน
ผู้เชี่ยวชาญยังกล่าวอีกว่า สัญลักษณ์ที่ซับซ้อนของสถานที่ที่ถูกเลือกอย่างพิถีพิถัน อาจเป็นส่วนหนึ่งของสารที่ปักกิ่งต้องการสื่อถึงความปรองดองและความมั่นคงในช่วงเวลาที่ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์เพิ่มสูงขึ้น
สถานที่จัดงานเป็นส่วนหนึ่งของสารที่ต้องการสื่อ
สถานที่ทางประวัติศาสตร์เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ทางการทูตของปักกิ่งมานานแล้ว
หวังตี้ นักเขียนและศาสตราจารย์ด้านประวัติศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยมาเก๊าเผยว่า สัญลักษณ์ของหอสักการะฟ้าเทียนถานอาจถูกวางซ้อนไว้อย่างจงใจ
ภายใต้แนวคิดโบราณของจีนเรื่อง “อาณัติแห่งสวรรค์” เชื่อกันว่า ผู้ปกครองได้รับความชอบธรรมจากสวรรค์และสามารถรักษาสิทธิในการปกครองได้ก็ต่อเมื่อพวกเขารักษาความสงบเรียบร้อยและเสถียรภาพ
ตามประเพณีแล้ว บางครั้งสิ่งนี้ก็ถูกเข้าใจว่าเป็น “พระประสงค์ของสวรรค์” ซึ่งเป็นแนวคิดที่ว่า อำนาจทางการเมืองมาจากระเบียบทางศีลธรรมที่สูงกว่า
จักรพรรดิจีนยังเป็นที่รู้จักในนาม “โอรสแห่งสวรรค์” ที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างสวรรค์และโลกมนุษย์
หวังบอกว่า สถานที่แห่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงประวัติศาสตร์อันยาวนานของจีน ความมั่นใจทางวัฒนธรรม ความหวังในการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ และความสำคัญที่ปักกิ่งให้กับการเยือนของทรัมป์ในเวลาเดียวกัน
หวังบอกว่า “ผู้คนอาจตีความแตกต่างกันไป” และว่า ความกำกวมเชิงสัญลักษณ์เช่นนี้อาจทำให้ปักกิ่งสามารถส่งข้อความได้หลายอย่างพร้อมกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องรับมือกับทรัมป์
ระหว่างการเยือนปักกิ่งครั้งแรกในปี 2017 สีจิ้นผิงต้อนรับทรัมป์ภายในพระราชวังต้องห้าม ซึ่งปักกิ่งอธิบายในขณะนั้นว่า เป็นงานเลี้ยงรับรองแบบ “เยือนอย่างเป็นทางพลัส”
นักวิเคราะห์มองว่า การเลือกสถานที่จัดงานเช่นนี้ไม่ค่อยเกิดขึ้นโดยบังเอิญ และมักเป็นส่วนหนึ่งของการส่งสัญญาณทางการทูตที่กว้างขึ้นของจีน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงระดับความอบอุ่น สัญลักษณ์ และความสำคัญทางการเมืองที่แตกต่างกัน
มากกว่าการเยือนอย่างเป็นทางการ
การเยือนครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดที่ยังคงสูงระหว่างสหรัฐฯ และจีนเกี่ยวกับภาษี การค้า ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยี และไต้หวัน รวมถึงประเด็นความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กว้างขึ้น เช่น วิกฤตอิหร่าน ซึ่งคาดว่าจะเป็นประเด็นสำคัญในการประชุมระหว่างทรัมป์และสีจิ้นผิง
วิคเตอร์ เกา ศาสตราจารย์ประจำมหาวิทยาลัยซูโจว และรองประธานศูนย์จีนและโลกาภิวัตน์เผยว่า การเยือนในวันพฤหัสบดีสะท้อนให้เห็นถึงความหวังใน “สันติภาพ” และ “การพัฒนาที่ยั่งยืน”
“ผมคิดว่าความหวังของเรานั้นเรียบง่ายมาก เราหวังในสันติภาพ และเราหวังในการพัฒนาที่ยั่งยืน” เกากล่าว
เกา อดีตนักการทูตและล่ามของกระทรวงการต่างประเทศจีน เคยร่วมเดินทางไปหอสักการะฟ้าเทียนถานกับ เฮนรี คิสซิงเจอร์ อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ในปี 1985 และจำได้ว่า คิสซิงเจอร์เคยบรรยายสถานที่แห่งนี้ว่าเป็นตัวแทนของ “ความกลมกลืนระหว่างมนุษยชาติ โลก และสวรรค์”
เกาบอกอีกว่า เขาหวังว่าทรัมป์จะใช้การเยือนในสัปดาห์นี้เพื่อทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้งถึงประเพณีและประวัติศาสตร์ของจีน และสรุปได้ว่า “การที่จีนและสหรัฐฯ ทำงานร่วมกันเป็นเส้นทางที่ถูกต้อง”
ซุนเฉิงฮ่าว นักวิจัยอาวุโสและหัวหน้าโครงการสหรัฐฯ-สหภาพยุโรป ศูนย์ความมั่นคงและยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยชิงหัวเผยว่า จักรพรรดิจีนเคยเสด็จเยือนหอสักการะฟ้าเทียนถานเพื่อขอพรให้ได้ผลผลิตทางการเกษตรอุดมสมบูรณ์
ซุนบอกว่า ปัจจุบัน 2 ประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในโลกอาจกำลังมองหา “ผลผลิตที่ดี” ในอีกรูปแบบหนึ่ง “ซึ่งรวมถึงการซื้อขายสินค้าเกษตร ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และการลดความตึงเครียดในความสัมพันธ์”
คาดว่าการค้าและการส่งออกสินค้าเกษตร รวมถึงถั่วเหลือง ธัญพืช และเนื้อสัตว์ จะเป็นหัวข้อสำคัญในการหารือระหว่างทรัมป์และสีจิ้นผิง เนื่องจากทรัมป์กำลังเผชิญแรงกดดันจากเกษตรกรก่อนการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ
ซุนบอกอีกว่า การเลือกสถานที่จัดงานยังสื่อถึง “สารแห่งอารยธรรมและประวัติศาสตร์” ซึ่งบ่งชี้ว่า ปักกิ่งมองความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ และจีนไม่ใช่เพียงแค่ธุรกรรมระยะสั้น แต่เป็นสิ่งที่ควรทำความเข้าใจภายใต้ “กรอบประวัติศาสตร์และระเบียบระหว่างประเทศในระยะยาว”
Photo by BRENDAN SMIALOWSKI / POOL / AFP
