อิสราเอลกังวลว่าทรัมป์กำลังเสริมอำนาจให้อิหร่านในเลบานอน

แหล่งข่าวของอิสราเอล 2 รายบอกกับเว็บไซต์ข่าว Axios ว่า รัฐบาลอิสราเอลกำลังกังวลว่า สหรัฐฯ กำลังสร้างความชอบธรรมให้กับอิทธิพลของอิหร่านในเลบานอนอย่างมีประสิทธิภาพ และกัดกร่อนเสรีภาพในการปฏิบัติการของอิสราเอลที่นั่นผ่านข้อตกลงใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นในสวิตเซอร์แลนด์ และบันทึกความเข้าใจที่ลงนามกับอิหร่านเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว

อิหร่านได้ใช้สถานการณ์ในเลบานอนเป็นส่วนหนึ่งของการเจรจากับสหรัฐฯ เพื่อสนับสนุนกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ซึ่งเป็นตัวแทนของอิหร่าน ส่วนฝ่ายบริหารของทรัมป์ยอมรับว่า ขณะนี้จำเป็นต้องจำกัดการกระทำของอิสราเอลในเลบานอนเพื่อผลักดันการเจรจาทางการทูตกับอิหร่าน

เจ้าหน้าที่อิสราเอลกังวลว่า ข้อตกลงใหม่นี้จะบั่นทอนความพยายามหลายเดือนของสหรัฐฯ และอิสราเอลในการลดทอนอำนาจของฮิซบอลเลาะห์และลดอิทธิพลของอิหร่านในเลบานอน

ในระยะสั้น อิสราเอลยังวิตกกังวลเกี่ยวกับการคัดค้านจากสหรัฐฯ ทุกครั้งที่ต้องการโจมตีเลบานอน รวมถึงแรงกดดันจากประธานาธิบดีทรัมป์ให้ถอนกำลังออกจากเลบานอนตอนใต้ในขณะที่ภัยคุกคามจากฮิซบอลเลาะห์ยังคงอยู่

บันทึกความเข้าใจระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านระบุว่า ทั้งสองประเทศและพันธมิตรจะยุติการเป็นปรปักษ์ทั้งหมด รวมถึงในเลบานอน และจะรับประกันบูรณภาพแห่งดินแดนและอธิปไตยของประเทศ ซึ่งถูกบั่นทอนโดยการยึดครองอย่างต่อเนื่องของอิสราเอลในเลบานอนตอนใต้

เมื่อการเจรจาเริ่มต้นขึ้นจริงในวันอาทิตย์ (21 มิ.ย.) เลบานอนเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญที่ถูกหารือ ฝ่ายต่างๆ ตกลงที่จะจัดตั้ง “หน่วยลดความขัดแย้ง” ใหม่ ร่วมกับเลบานอน และผู้ไกล่เกลี่ยจากปากีสถานและกาตาร์ เพื่อให้แน่ใจว่าการหยุดยิงจะคงอยู่

แหล่งข่าวจากอิสราเอลอ้างว่า ข้อตกลงใหม่ระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเกี่ยวกับเลบานอนนั้นบั่นทอนความเข้าใจก่อนหน้านี้ที่บรรลุกันระหว่างรัฐบาลเนทันยาฮูและรัฐบาลไบเดนในปี 2024 ซึ่งได้รับการรับรองจากรัฐบาลทรัมป์ที่กำลังจะเข้ามาบริหารประเทศ

ภายใต้ข้อตกลงหยุดยิงเลบานอนเดือนพฤศจิกายน 2024 ที่รัฐบาลไบเดนเป็นผู้ไกล่เกลี่ย อิสราเอลยังคงมีสิทธิ์ที่จะดำเนินการต่อต้านทั้งภัยคุกคามที่ใกล้เข้ามาและภัยคุกคามที่เกิดขึ้นใหม่จากฮิซบอลเลาะห์ แต่ภายใต้เงื่อนไขปัจจุบัน เสรีภาพในการดำเนินการของอิสราเอลดูเหมือนจะจำกัดอยู่เพียงภัยคุกคามที่ใกล้เข้ามาเท่านั้น

และในขณะที่กลไกการตรวจสอบการหยุดยิงก่อนหน้านี้เกี่ยวข้องกับอิสราเอล เลบานอน สหรัฐฯ และฝรั่งเศส ในครั้งนี้อิสราเอลไม่ได้มีส่วนร่วมโดยตรง ในขณะที่อิหร่านมีส่วนร่วม

นอกจากนี้ กลไกการตรวจสอบในยุคไบเดนเน้นไปที่การประสานงานเพื่อทำลายโครงสร้างพื้นฐานทางทหารของฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนตอนใต้ ในขณะที่กลไกใหม่นี้จะเน้นไปที่การลดความขัดแย้งระหว่างกองทัพอิสราเอลและฮิซบอลเลาะห์

แหล่งข่าวจากอิสราเอลเผยว่า แม้ว่าประเด็นด้านนิวเคลียร์ในข้อตกลงระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านจะสร้างความกังวลให้กับนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู แต่ในขณะนี้เขากังวลเกี่ยวกับส่วนที่เกี่ยวข้องกับเลบานอนมากกว่า โดยเหตุผลหนึ่งก็คือ  การกระทำของอิสราเอลต่อกลุ่มฮิซบอลเลาะห์มีผลกระทบทางการเมืองภายในอิสราเอลอย่างมากก่อนการเลือกตั้งในเดือนตุลาคม

แหล่งข่าวเผยโดยอ้างถึงเนทันยาฮูด้วยชื่อเล่นว่า “บีบี (เนทันยาฮู) ตื่นตระหนกกับเรื่องนี้มาก”

แหล่งข่าวอิสราเอลแหล่งเดิมเผยว่า เมื่อไม่นานมานี้ เนทันยาฮูได้ขอให้ รอน เดอร์เมอร์ คนสนิทของเขา ซึ่งลาออกจากรัฐบาลไปหลายเดือนแล้ว ใช้ความสัมพันธ์ของเขากับทีมงานของทรัมป์อย่างเร่งด่วน เพื่อพยายามมีอิทธิพลต่อการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเกี่ยวกับเลบานอน

แหล่งข่าวยังอ้างว่า การมีส่วนร่วมของเดอร์เมอร์ช่วยนำไปสู่โพสต์บนโซเชียลมีเดียของทรัมป์ที่ขู่ว่า จะโจมตีอิหร่านหากไม่ควบคุมกลุ่มฮิซบอลเลาะห์

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ยืนยันการมีส่วนร่วมของเดอร์เมอร์และกล่าวว่า ผู้เจรจาของสหรัฐฯ ในสวิตเซอร์แลนด์ได้พูดคุยกับเขาหลายครั้งในวันอาทิตย์ เพื่อรายงานความคืบหน้าเกี่ยวกับการเจรจาอิหร่านและรับฟังความคิดเห็นของเขา โดยบอกว่า “เรามีความโปร่งใสกับพวกเขา”

อีกด้านหนึ่ง เจ้าหน้าที่เลบานอนระบุว่า ประธานาธิบดี โจเซฟ อูน ยินดีที่จะยอมรับกลไกใหม่นี้ ตราบใดที่สหรัฐฯ เป็นผู้นำ

รองประธานาธิบดี เจ.ดี. แวนซ์ และจาเร็ด คุชเนอร์ ทูตพิเศษของทรัมป์ ได้บรรยายสรุปเกี่ยวกับกลไกการลดความขัดแย้งให้ประธานาธิบดีอูนฟังในการสนทนาทางโทรศัพท์เมื่อเช้าวันจันทร์

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ อ้างว่า อิหร่านมีส่วนเกี่ยวข้องกับเลบานอนมานานหลายทศวรรษ และกล่าวว่า อิสราเอลไม่จำเป็นต้องกังวลเกี่ยวกับกลไกใหม่สำหรับเลบานอน

“อิสราเอลไม่ได้อยู่นอกกลไกนี้ เพราะสหรัฐฯ อยู่ในกลไกนี้ เราใกล้ชิดและประสานงานกันมากจนช่องทางโดยตรงระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเกี่ยวกับเลบานอนจะส่งผลดีต่ออิสราเอลเท่านั้น” เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ กล่าว

“กลไกการลดความขัดแย้งในเลบานอนที่ฝ่ายบริหารของทรัมป์วางแผนไว้ไม่ได้รวมอิสราเอลไว้ด้วย และในความเห็นของผม ถือเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่” วุฒิสมาชิก ลินด์เซย์ เกรแฮม (พรรครีพับลิกัน รัฐเซาท์แคโรไลนา) หนึ่งในพันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดของเนทันยาฮูในสภาคองเกรสเผยกับ Axios

เมื่อวันจันทร์ เนทันยาฮูออกแถลงการณ์ร่วมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม อิสราเอล คัตซ์ และพลโท เอียล ซามีร์ เสนาธิการกองทัพอิสราเอล โดยเน้นย้ำว่า กองทัพอิสราเอลจะยังคง “ดำเนินการอย่างเด็ดขาดเพื่อขจัดภัยคุกคามต่อทหารและพลเมืองของเรา ทำลายโครงสร้างพื้นฐานของผู้ก่อการร้าย และรักษาเขตความมั่นคงในเลบานอนตอนใต้”

ที่น่าสังเกตคือ เขาไม่ได้อ้างว่าอิสราเอลมีอิสระในการปฏิบัติการอย่างเต็มที่ในเลบานอน

เมื่อถูกถามเกี่ยวกับความคิดเห็นของเนทันยาฮู ทรัมป์กล่าวว่า “ผมเป็นนักแก้ปัญหา ผมแก้ปัญหาได้เร็วมาก รวมถึงกับบีบีด้วย”

นักการทูตอิสราเอลและเลบานอนจะเจรจากันโดยตรงอีกรอบในวันอังคารที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ โดยมี มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศ และทีมงานเป็นผู้ไกล่เกลี่ย

ทั้งสองฝ่ายพยายามผลักดันแผนการที่รวมถึงการถอนกำลังทหารอิสราเอลออกจากบางส่วนของเลบานอนตอนใต้ทีละน้อย เพื่อแลกกับการส่งกองทัพเลบานอนเข้าไปประจำการในพื้นที่เหล่านั้นเพื่อป้องกันไม่ให้ฮิซบอลเลาะห์กลับมารวมตัวกันอีกครั้ง

เกรแฮมกล่าวอ้างว่า ข้อตกลงใหม่ระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเกี่ยวกับเลบานอนนั้นบ่อนทำลายสิ่งที่รูบิโอกำลังพยายามทำอยู่

“การคาดหวังว่าจะมีใครบรรลุข้อตกลงระหว่างอิสราเอลและเลบานอนได้ในขณะที่อิหร่านเรียกร้องให้รวมเลบานอนไว้ในการเจรจากับสหรัฐฯ นั้นเป็นเรื่องที่ไม่สมจริงอย่างยิ่ง” เกรแฮมเผย

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ กล่าวว่า รูบิโอและทีมงานของเขาได้รับทราบเกี่ยวกับกลไกการลดความขัดแย้งใหม่นี้แล้ว และให้เหตุผลว่า กลไกนี้จะช่วยสนับสนุนความพยายามในการไกล่เกลี่ยระหว่างอิสราเอลและเลบานอน โดยการป้องกันการยกระดับความตึงเครียดครั้งใหม่ และทำให้อิหร่านควบคุมฮิซบอลเลาะห์ได้

“มันสร้างโอกาสมากขึ้นสำหรับการเจรจาระหว่างอิสราเอลและเลบานอนให้ประสบความสำเร็จ หากอิสราเอลและเลบานอนทำงานร่วมกันและบรรลุข้อตกลง พวกเขาจะมีอำนาจต่อรองที่แข็งแกร่งขึ้นในการทำให้ฮิซบอลเลาะห์ปลดอาวุธ” เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เผย

อย่างไรก็ดี โอกาสที่จะเกิดข้อตกลงระหว่างอิสราเอลและเลบานอนที่นำไปสู่การปลดอาวุธของฮิซบอลเลาะห์นั้นดูเหมือนจะยังอีกยาวไกล

Photo by CHIP SOMODEVILLA / POOL / AFP