รอยมือบนผนังถ้ำในพื้นที่ที่ยังไม่ได้รับการสำรวจอย่างกว้างขวางในอินโดนีเซีย อาจเป็นภาพเขียนศิลปะบนหินที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยมีการศึกษามา ซึ่งมีอายุย้อนหลังไปอย่างน้อย 67,800 ปีก่อน
รอยพิมพ์สีน้ำตาลอ่อนที่นักวิจัยชาวอินโดนีเซียและออสเตรเลียวิเคราะห์บนเกาะสุลาเวสีนั้น เกิดจากการเป่าผงสีลงบนฝ่ามือแล้ววางแนบกับผนังถ้ำ ทิ้งให้เห็นรอยเส้นขอบชัดๆ และบางปลายนิ้วก็ถูกดัดแปลงให้ดูแหลมขึ้น
รูปแบบศิลปะยุคก่อนประวัติศาสตร์นี้บ่งชี้ว่าเกาะของอินโดนีเซียแห่งนี้เคยเป็นแหล่งวัฒนธรรมศิลปะที่เจริญรุ่งเรือง เพื่อหาอายุของภาพวาด นักวิจัยจึงได้ตรวจสอบอายุของเปลือกแร่ที่ก่อตัวขึ้นบนศิลปะเหล่านั้น เมื่อเห็นผลการศึกษาใหม่ เจเนวีฟ ฟอน เพทซิงเกอร์ นักบรรพมานุษยวิทยาอิสระ ถึงกับส่งเสียงกรี๊ดด้วยความดีใจเล็กน้อย “มันตรงกับทุกสิ่งที่ฉันคิดไว้” เพทซิงเกอร์ กล่าว
อินโดนีเซียเป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นแหล่งรวมภาพวาดในถ้ำที่เก่าแก่ที่สุดในโลก และนักวิทยาศาสตร์ได้วิเคราะห์ตัวอย่างศิลปะโบราณมากมายทั่วโลก รวมถึงร่องรอยง่ายๆ บนกระดูกและหินที่มีอายุหลายแสนปี หรือแม้แต่ร่องรอยตัดขวางบนหินชิ้นหนึ่งในแอฟริกาใต้ที่มีอายุประมาณ 73,000 ปี
“ศิลปะชิ้นใหม่จากทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะสุลาเวสีเป็นศิลปะที่เก่าแก่ที่สุดที่พบบนผนังถ้ำ ร่องรอยเหล่านี้ยังแสดงถึงประเพณีศิลปะบนหินที่ซับซ้อน ซึ่งอาจเป็นแนวปฏิบัติทางวัฒนธรรมร่วมกัน”
— แม็กซีม โอแบร์ ผู้เขียนการศึกษาจากมหาวิทยาลัยกริฟฟิธ ซึ่งตีพิมพ์การศึกษาในวารสาร Nature กล่าว
นักวิทยาศาสตร์กระตือรือร้นที่จะเข้าใจว่ามนุษย์ยุคแรกเรียนรู้ที่จะสร้างงานศิลปะเมื่อใด หรือแม้แต่การเปลี่ยนจากจุดและเส้นไปสู่การแสดงภาพที่มีความหมายมากขึ้นเกี่ยวกับตัวเองและโลกโดยรอบ ซึ่งภาพวาดในถ้ำเหล่านี้ช่วยยืนยันลำดับเวลาของการเริ่มต้นความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์
ยังไม่ชัดเจนว่าใครเป็นผู้สร้างร่องรอยเหล่านี้ แต่อาจมาจากกลุ่มมนุษย์โบราณที่เรียกว่า ‘เดนิโซวาน’ ซึ่งอาศัยอยู่ในบริเวณนั้นและอาจเคยมีปฏิสัมพันธ์กับบรรพบุรุษโฮโมเซเปียนส์ของเราก่อนที่จะสูญพันธุ์ไปในที่สุด
หรืออาจเป็นของมนุษย์ยุคใหม่ที่อพยพออกจากแอฟริกา ซึ่งอาจเดินทางผ่านตะวันออกกลางและออสเตรเลียในช่วงเวลานั้น ขณะที่ในส่วนของรายละเอียดปลีกย่อยของศิลปะในถ้ำ รวมถึงปลายนิ้วที่ถูกดัดแปลงอย่างจงใจ บ่งชี้ว่าเป็นมือมนุษย์จริงๆ
ส่วนภาพวาดอื่นๆ ที่ค้นพบในบริเวณเดียวกันของเกาะ รวมถึงรูปคน นก และสัตว์คล้ายม้า พบว่าถูกสร้างขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ ซึ่งบางภาพมีอายุประมาณ 4,000 ปีมาแล้ว
นอกจากนี้ ยังอาจมีงานศิลปะอื่นๆ ที่ยังไม่ถูกค้นพบในเกาะใกล้เคียง ซึ่งอาจเก่าแก่กว่ารอยมือเหล่านี้ ทั้งนี้ การศึกษาในอนาคตอาจช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจว่าประเพณีทางศิลปะเหล่านี้แพร่กระจายไปทั่วโลกได้อย่างไร และถูกถักทอเข้ากับประวัติศาสตร์ยุคแรกเริ่มของมนุษยชาติอย่างไร
“สำหรับเรา การค้นพบนี้ไม่ใช่จุดจบของเรื่องราว แต่มันกลับเป็นการเชื้อเชิญให้เราค้นหาต่อไป”
— โอแบร์ กล่าว
(Photo by : MAXIME AUBERT / GRIFFITH UNIVERSITY / AFP)
