แม้การเลือกตั้งของไทยจะจบลงไป 2 วันแล้ว แต่ดูเหมือนว่าในบางเขตเลือกตั้งจะยังคงมีปัญหาในการนับคะแนนเสียง จนประชาชนออกมาเรียกร้องให้มีการนับใหม่อีกรอบเพื่อพิสูจน์ความโปร่งใสของหน่วยงานเลือกตั้ง
ในขณะที่ประเทศญี่ปุ่นที่จัดการเลือกตั้งวันเดียวกับไทยเมื่อวันที่ 8 ก.พ.ที่ผ่านมา กลับไม่เจอปัญหาการนับคะแนนแต่อย่างใด SPACEBAR จะพาไปดูว่าประเทศญี่ปุ่น รวมถึงชาติอื่นๆ มีวิธีนับคะแนนเลือกตั้งกันอย่างไร...จะเหมือนที่ไทยหรือเปล่า?
-ญี่ปุ่น-
การนับคะแนนในญี่ปุ่นจะเริ่มขึ้นทันทีที่หน่วยเลือกตั้งปิดทำการเวลา 20.00 น.(ตามเวลาท้องถิ่น) จากนั้น กรรมการหน่วยเลือกตั้งจะนับคะแนนด้วยมือทันทีต่อหน้าสาธารณชน และจะใช้เครื่อง ‘OCR’ สแกนอ่านลายมือแยกบัตรอัตโนมัติ แล้วประกาศผลแต่ละเขตก่อน ส่วนผลรวมทั้งประเทศจะออกภายในคืนเดียวหรือ 1-2 วัน ซึ่งสื่อจะรายงานแบบเรียลไทม์เกือบทั้งคืน
หากเกิดเหตุสุดวิสัยที่ทำให้การนับคะแนนล่าช้า เนื่องจากความคลาดเคลื่อนระหว่างจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งและจำนวนบัตรเลือกตั้ง ในกรณีนี้อาจต้องใช้เวลาในการจัดการกับสิ่งที่เรียกว่า ‘บัตรเลือกตั้งที่น่าสงสัย’ ซึ่งอาจเกิดจากชื่อผู้สมัครที่เขียนบนบัตรเลือกตั้งไม่ถูกต้อง หรือไม่สามารถระบุได้ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้ใคร เพราะไม่ได้เขียนชื่อเต็มของผู้สมัคร หากเกิดเคสเหล่านี้ขึ้น คะแนนเสียงดังกล่าวอาจถูกแบ่งออกไปให้ผู้สมัครคนอื่นๆ ตามสัดส่วนคะแนนเสียงของแต่ละคน
ส่วนระยะเวลาในการนับคะแนนนั้นก็ไม่ได้ราบรื่นเสมอไป และขึ้นอยู่กับการขนส่งหีบบัตรลงคะแนนด้วย ยกตัวอย่างการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อปี 2017 ซึ่งการนับคะแนนใน 12 เทศบาลต้องเริ่มต้นในวันถัดไป เนื่องจากสาเหตุต่างๆ เช่น ความล่าช้าในการขนส่งหีบลงคะแนนจากเกาะห่างไกลทางทะเลเนื่องจากพายุไต้ฝุ่น โดยเทศบาลที่นับคะแนนเสร็จช้าที่สุดในปี 2017 คือ เมืองนิชิโอะ จังหวัดไอจิ นับเสร็จในเวลา 21:55 น. ของวันถัดไปจากวันเลือกตั้ง
-สหรัฐฯ-
สำหรับการนับคะแนนเลือกตั้งในสหรัฐฯ จะเริ่มหลังปิดหีบเลือกตั้งเวลา 18:00 น.(ตามเวลาท้องถิ่น) แต่การนับคะแนนจะยืดเยื้อออกไปอีกนาน ในกรณีส่วนใหญ่ อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะได้ผลคะแนนอย่างเป็นทางการ เนื่องจากกฎระเบียบของแต่ละรัฐ
ตัวอย่างเช่น ใน 2 รัฐที่เป็นสนามเลือกตั้งสำคัญอย่างรัฐเพนซิลเวเนียและวิสคอนซิน เจ้าหน้าที่เลือกตั้งจะไม่ได้รับอนุญาตให้เริ่มประมวลผลบัตรลงคะแนนทางไปรษณีย์จนกว่าจะถึงวันเลือกตั้ง ซึ่งคาดว่าจะทำให้การนับคะแนนช้าลงอย่างมาก
สำนักข่าวต่างๆ จะรายงานผลการนับคะแนนและการคาดการณ์อย่างไม่เป็นทางการเมื่อประกาศผู้ชนะในคืนวันเลือกตั้ง หรือวันต่อๆ ไป แทนที่จะรอผลการนับคะแนนอย่างเป็นทางการในขั้นสุดท้าย
ทั้งนี้ การนับคะแนนก็จะแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่และขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ที่ใช้ บางเขตใช้เครื่องสแกนแบบออปติคอลในการป้อนบัตรลงคะแนน ในขณะที่บางเขตอาจใช้ระบบหน้าจอสัมผัส หรืออุปกรณ์ทำเครื่องหมายบัตรลงคะแนนเพื่อบันทึกคะแนนเสียง
แต่เครื่องสแกนจะเป็นวิธีที่พบได้บ่อยที่สุด ซึ่งเจ้าหน้าที่จะรวบรวมผลลัพธ์ แล้วนับคะแนนใหม่และตรวจสอบซ้ำด้วยมืออีกครั้ง จากนั้นจึงแจ้งผลให้พรรคการเมือง และประชาชนทราบ
ส่วนการนับคะแนนใหม่นั้นจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อคะแนนของผู้สมัครใกล้เคียงกันมากๆ ห่างกันเพียงแค่ครึ่งเปอร์เซ็นต์ ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในรัฐที่มีการแข่งขันสูงอย่างในรัฐเพนซิลเวเนียและมิชิแกน
-อังกฤษ-
หลังจากปิดหน่วยเลือกตั้งเวลา 22.00 น. (ตามเวลาท้องถิ่น) กระบวนการนับคะแนนในอังกฤษจะเริ่มต้นขึ้นทันที ไม่ว่าจะเป็นการเลือกตั้งประเภทใด การนับคะแนนจะดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบการเลือกตั้งนั้นๆ
การนับคะแนนจะเกิดขึ้นโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้หลังจากปิดหีบเลือกตั้งแล้ว แต่ในบางกรณี การนับคะแนนก็อาจเกิดขึ้นในคืนหลังจากปิดหีบเลือกตั้ง ในวันถัดไป หรือบางครั้งอาจเกิดขึ้นในสัปดาห์ถัดไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทของการเลือกตั้ง สถานการณ์เฉพาะในท้องถิ่น และการตัดสินใจของเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบการเลือกตั้ง
หากการนับคะแนนเกิดขึ้นในคืนนั้นทันทีหลังจากปิดหีบเลือกตั้ง เจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้งจะนำหีบลงคะแนนไปยังศูนย์นับคะแนน พร้อมกับเอกสารที่กรอกข้อมูลครบถ้วนซึ่งบันทึกจำนวนบัตรลงคะแนนไว้
แต่หากการนับคะแนนไม่ได้เกิดขึ้นในทันที หีบลงคะแนนที่ปิดผนึกแล้วจะถูกนำไปไว้ยังสถานที่ปลอดภัยและเก็บรักษาไว้จนกว่าจะสามารถนำส่งไปยังศูนย์นับคะแนนเพื่อเริ่มการนับคะแนนได้
และหลังจากนับคะแนนเสร็จสิ้นทั้งหมดแล้ว เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบการเลือกตั้งจะประกาศผลและระบุว่า ‘ผู้สมัครคนใดชนะเลือกตั้ง’
-สิงคโปร์-
การนับคะแนนเสียงในสิงคโปร์จะเริ่มขึ้นทันทีหลังจากปิดหีบเลือกตั้ง โดยปกติจะเกิดขึ้นในคืนวันเลือกตั้งและอาจดำเนินต่อไปจนถึงช่วงเช้าตรู่ของวันถัดไป
เมื่อปิดหีบลงคะแนนเวลา 20.00 น. หีบลงคะแนนจะถูกปิดผนึก จากนั้นหีบจะถูกขนส่งไปยังสถานที่นับคะแนนที่กำหนดไว้ หรือที่เรียกว่า ‘ศูนย์นับคะแนน’ เพื่อทำการนับคะแนน โดยแต่ละสถานที่นับคะแนนจะถูกกำหนดให้ทำการนับคะแนนจากหน่วยเลือกตั้งหนึ่งแห่ง หรือมากกว่านั้น และการนับคะแนนจะเริ่มขึ้นทันทีที่ได้รับหีบลงคะแนนทั้งหมดที่กำหนดให้มีการนับในสถานที่เดียวกันแล้วเท่านั้น
ในกรณีที่ต้องนับคะแนนใหม่จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อผลคะแนนเสียงของผู้สมัครที่ได้รับคะแนนเสียงมากที่สุด กับผู้สมัครคนอื่นๆ ห่างกันไม่เกิน 2%
เปอร์เซ็นต์นี้คำนวณจากคะแนนเสียงทั้งหมดที่ลงคะแนน และไม่รวมคะแนนเสียงที่ถูกปฏิเสธ หรือคะแนนเสียงที่ถูกยื่นคัดค้าน ทั้งนี้จะไม่มีการนับคะแนนใหม่สำหรับคะแนนเสียงจากต่างประเทศ หากว่าคะแนนเสียงเหล่านั้นไม่มีผลกระทบต่อผลการเลือกตั้ง
แต่หากคะแนนเสียงจากต่างประเทศมีผลกระทบต่อผลการเลือกตั้งที่ทำให้คะแนนระหว่างผู้สมัคร 2 อันดับแรก ห่างกันไม่เกิน 2% จะต้องมีการนับคะแนนเสียงจากต่างประเทศใหม่อีกรอบ
-แคนาดา-
หลังจากปิดหีบเลือกตั้งแล้ว ประตูของหน่วยเลือกตั้งจะถูกล็อก และจะไม่มีใครได้รับอนุญาตให้เข้า หรือออกจนกว่าการนับคะแนนจะเสร็จสิ้น หลังจากนั้น เจ้าหน้าที่จะเปิดหีบลงคะแนน นับคะแนน และบันทึกจำนวนคะแนนเสียงของผู้สมัครแต่ละคนลงในใบรายงานผลการลงคะแนน
โดยส่วนใหญ่แล้ว จะมีผู้ชนะที่ชัดเจนปรากฏขึ้นหลังจากนับคะแนนเสร็จสิ้น แต่บางครั้งผลการนับคะแนนอาจสูสีกันมาก หรือเสมอกัน ก็จะต้องมีการนับคะแนนใหม่โดยศาล ตัวอย่างเช่น ในเขตเลือกตั้งที่มีผู้ลงคะแนน 40,000 เสียง การนับคะแนนใหม่โดยศาลจะต้องดำเนินการหากผู้สมัครชนะด้วยคะแนนเสียงน้อยกว่า 40 เสียง ซึ่งผู้พิพากษาจะเป็นผู้ควบคุมการนับคะแนนใหม่เหล่านี้
สำหรับผลการนับคะแนนเบื้องต้นจะถูกประกาศและเผยแพร่บนเว็บไซต์ของคณะกรรมการการเลือกตั้งแคนาดา จากนั้นจะถูกเผยแพร่ผ่านสื่อต่างๆ เช่น สถานีโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ และสื่อสังคมออนไลน์
(Photo by : Shutterstock / N Universe)
