กลายเป็นประเด็นร้อนในวงการฟุตบอลและธุรกิจสปอนเซอร์ เมื่อ ‘คีลิยัน เอ็มบัปเป้’ (Kylian Mbappé) กองหน้าทีมชาติฝรั่งเศสและสโมสรเรอัล มาดริด เผชิญกระแสต่อต้านในประเทศจีน หลังคลิปสัมภาษณ์ที่เจ้าตัวพูดถึงมีมล้อเลียนอดีตผู้นำจีน ‘เหมา เจ๋อตง’ (Mao Zedong) ถูกเผยแพร่บนโลกออนไลน์ จนนำไปสู่การยุติสัญญาจากแบรนด์จีนหลายราย รวมถึงการระงับถ่ายทอดสดฟุตบอลลาลีกาของสถานีโทรทัศน์ CCTV
ต้นตอของเรื่องเกิดขึ้นระหว่างการสัมภาษณ์ซึ่งเอ็มบัปเป้ถูกถามถึงมีมที่ทำให้เขาหัวเราะมากที่สุด โดยเจ้าตัวกล่าวถึงภาพที่นำใบหน้าของเขาไปตัดต่อเข้ากับบุคคลที่เขาเรียกว่าเป็น ‘เผด็จการจีน’ ซึ่งภาพที่ปรากฏในคลิปเชื่อมโยงกับเหมา เจ๋อตง อดีตผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนและบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์การก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน
เอ็มบัปเป้ยังกล่าวด้วยว่า เขามักใช้มีมดังกล่าวพูดคุยกับเพื่อนระหว่างเล่นเกมออนไลน์ อย่างไรก็ตามสำนักข่าว Reuters และ AFP รายงานว่ายังไม่สามารถตรวจสอบต้นตอของวิดีโอดังกล่าวได้ว่าเป็นจริงหรือไม่
แม้บริบทของมีมจะเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมล้อเลียนบนอินเทอร์เน็ตซึ่งนำใบหน้าของนักฟุตบอลไปตัดต่อเข้ากับบุคคลทางการเมืองและผู้นำทางทหาร แต่การพาดพิงถึงเหมา เจ๋อตง กลับกลายเป็นประเด็นอ่อนไหวในสังคมจีนจนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์และเรียกร้องให้คว่ำบาตรนักเตะรายนี้อย่างรวดเร็ว
จากกระแสต่อต้านสู่การสูญเสียสปอนเซอร์และพื้นที่สื่อในจีน
ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่เพียงเสียงวิจารณ์บนโซเชียลมีเดีย เมื่อบริษัทจีนสามราย ได้แก่ Dongpeng Beverage ผู้ผลิตเครื่องดื่ม และ Mengniu ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์นมรายใหญ่ รวมถึง Milkground ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ชีส ประกาศยุติความร่วมมือกับเอ็มบัปเป้ โดยให้เหตุผลในทำนองเดียวกันว่า บริษัทไม่ยอมรับพฤติกรรมหรือถ้อยคำที่กระทบความรู้สึกของประชาชนจีน
ขณะเดียวกันสถานีโทรทัศน์ CCTV ของจีนมีรายงานว่าระงับการถ่ายทอดสดการแข่งขันที่เกี่ยวข้องกับลาลีกาและเอ็มบัปเป้ พร้อมถอดโฆษณาที่มีภาพของนักเตะออกจากการเผยแพร่ ส่วนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย Xiaohongshu ระบุว่ากำลังตรวจสอบและนำสื่อประชาสัมพันธ์ที่เกี่ยวข้องออก โดยบัญชีของเอ็มบัปเป้แสดงสถานะถูกระงับการโพสต์ตามรายงานของสื่อจีน
ด้านกระทรวงการต่างประเทศจีนได้แสดงความเห็นต่อกรณีนี้โดยระบุว่า การกระทำหรือถ้อยคำที่ทำร้ายความรู้สึกของประชาชนจีนย่อมเผชิญกับการต่อต้านจากสังคมจีน
สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ชื่อเสียงในสนามฟุตบอลเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับนักกีฬาระดับโลกที่มีรายได้และความร่วมมือทางธุรกิจในตลาดจีน เพราะประเด็นทางการเมืองและความรู้สึกของสาธารณชนสามารถส่งผลกระทบต่อทั้งสัญญาโฆษณาและพื้นที่สื่อได้อย่างรวดเร็ว
เอ็มบัปเป้ขอโทษ ยอมรับคำพูดไม่เหมาะสม
หลังเกิดกระแสต่อต้านและการยุติสัญญาจากแบรนด์จีน เอ็มบัปเป้ได้ออกแถลงการณ์ขอโทษผ่านโซเชียลมีเดียเป็นภาษาฝรั่งเศส จีน และอังกฤษ โดยยอมรับว่าคำพูดของตัวเองระหว่างการสัมภาษณ์ไม่เหมาะสม และเข้าใจแล้วว่าถ้อยคำดังกล่าวสร้างความไม่พอใจให้กับผู้คนจำนวนมากในจีน รวมถึงชุมชนชาวจีนในพื้นที่อื่นทั่วโลก
เจ้าตัวยืนยันว่าไม่ได้มีเจตนาทำร้ายความรู้สึกของผู้ใด พร้อมแสดงความเคารพต่อประชาชนจีนและประวัติศาสตร์ของจีน ก่อนกล่าวขอโทษต่อทุกคนที่ได้รับผลกระทบจากคำพูดของเขา
ขณะที่ลาลีกาออกแถลงการณ์แสดงความเสียใจต่อความไม่พอใจที่เกิดขึ้นกับแฟนบอลจีน พร้อมระบุว่ากำลังประสานงานกับพันธมิตรในจีนเพื่อจัดการกับสถานการณ์ดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม การขอโทษไม่ได้หมายความว่าผลกระทบทางธุรกิจจะสิ้นสุดลงทันที เพราะการยุติสัญญาสปอนเซอร์และการระงับพื้นที่สื่อได้เกิดขึ้นแล้วท่ามกลางกระแสเรียกร้องให้คว่ำบาตรนักเตะที่ยังดำเนินต่อไป
กรณีของเอ็มบัปเป้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของนักฟุตบอลที่พูดถึงมีมตลก แต่เป็นตัวอย่างของความเสี่ยงที่บุคคลสาธารณะต้องเผชิญ เมื่อเนื้อหาที่อาจถูกมองว่าเป็นเรื่องล้อเล่นในบริบทหนึ่งกลับกลายเป็นประเด็นอ่อนไหวในอีกสังคมหนึ่ง โดยเฉพาะเมื่อต้องเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ การเมือง และผลประโยชน์ทางธุรกิจในตลาดระดับโลก
