สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) จัดเสวนาสาธารณะ “ผนึกกำลังผ่าทางออกวิกฤตฝุ่น PM 2.5: การคุ้มครองสิทธิและก้าวต่อไปของกฎหมายอากาศสะอาด”ที่โรงแรมรามาการ์เด้นส์ โดยมีตัวแทนจากหลากมิติเข้าร่วม ทั้งหน่วยงานรัฐ องค์กรภาคประชาสังคม และประชาชนทั่วไป
เวทีเสวนาครั้งนี้ได้ร่วมเจาะลึกปัญหาอย่างรอบด้าน มุ่งเน้นการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในการดำรงชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี ผ่านการบริหารจัดการวิกฤตฝุ่นควัน ครอบคลุมตั้งแต่มิติการจัดการไฟป่า วิถีชีวิตของชนพื้นเมือง วิกฤตการณ์ฝุ่น PM 2.5 ไปจนถึงความต้องการและทิศทางในการผลักดันกฎหมายอากาศสะอาด เพื่อหาทางออกร่วมกันอย่างยั่งยืน
ทั้งนี้ เวทีเสวนาได้ชูแนวทางแก้ปัญหาแบบ “เข้าใจพื้นที่” ผสานเทคโนโลยีวิเคราะห์จุดความร้อนร่วมกับภูมิปัญญาชาวบ้านและสิทธิชุมชน พร้อมยืนยันแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างด้วยกฎหมายอากาศสะอาดและหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพื่อแก้ปัญหาที่ยั่งยืน โดยมีประเด็นสำคัญและแนวทางแก้ปัญหา ดังนี้
· เปลี่ยนแนวคิด (Paradigm Shift) ซึ่งการแก้ปัญหาไม่สามารถใช้สูตรสำเร็จเดียว (One-size-fits-all) ได้ แต่ต้องเข้าใจบริบทพื้นที่ โดยเฉพาะในภาคเหนือที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตและกลุ่มชาติพันธุ์
· ผสานเทคโนโลยีและภูมิปัญญา โดยใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในการวิเคราะห์และตรวจสอบจุดความร้อน (Hotspots) ควบคู่กับการรับฟังเสียงและภูมิปัญญาจากคนหน้างาน
· กฎหมายอากาศสะอาดเป็นแกนหลัก โดยจะต้องผลักดันร่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด อย่างต่อเนื่องเพื่อแก้ปัญหาที่ต้นตอและเชิงโครงสร้าง โดยเน้นการบริหารจัดการที่คุ้มครองสิทธิและสุขภาวะของประชาชน
· Circular Economy การนำโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียนมาใช้ เปลี่ยนเศษวัสดุทางการเกษตรให้เป็นมูลค่า แทนการเผา
เวทีเสวนายังได้เน้นย้ำแนวทางนี้ ด้วยการทำความเข้าใจบริบทที่แท้จริงของปัญหา เพื่อคืนอากาศสะอาดบนฐานความเข้าใจที่ยั่งยืน
‘ยศชนัน’ ร่วมวงเสวนา ชูโมเดลแก้ปัญหา PM 2.5 แบบเข้าใจพื้นที่
ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมการเสวนาแลกเปลี่ยนความเห็นในงานครั้งนี้ กล่าวว่า วิกฤตฝุ่น PM 2.5 คือภารกิจเร่งด่วนที่รัฐบาลมุ่งมั่นจัดการทั้งระบบ จากการลงพื้นที่ภาคเหนืออย่างต่อเนื่อง ทำให้เห็นชัดว่าการแก้ปัญหาจะใช้สูตรสำเร็จเดียวไม่ได้ แต่ต้องตั้งอยู่บนความเข้าใจบริบทพื้นที่อย่างแท้จริง การรับฟังเสียงจากพี่น้องที่อยู่หน้างานจึงเป็นหัวใจสำคัญ เพราะมีหลายมิติที่ข้อมูลตัวเลขเพียงอย่างเดียวบอกเราไม่ได้ เวทีนี้จึงเป็นโอกาสดีที่จะได้เห็นภาพปัญหาที่สอดคล้องกับความจริงในปัจจุบัน
รองนายกรัฐมนตรี กล่าวต่อว่า วันนี้เรามีศักยภาพในการใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เพื่อวิเคราะห์จุดความร้อนและแหล่งกำเนิดฝุ่นได้อย่างแม่นยำ แต่เครื่องมือเหล่านี้จะทรงพลังที่สุดเมื่อนำมา ผนึกกำลังกับองค์ความรู้และวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ เพื่อออกแบบการแก้ปัญหาที่ตรงเป้าและยั่งยืน
“โดยรัฐบาลได้นำแนวคิด “Circular Economy” มาเป็นแกนหลัก เริ่มนำร่องในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนเพื่อเปลี่ยนภาระให้กลายเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ ควบคู่ไปกับการเคารพภูมิปัญญาและวิถีชุมชน เพื่อให้เกิดการเติบโตที่สมดุลทั้งมิติสิ่งแวดล้อมและปากท้องของประชาชน”
รองนายกรัฐมนตรี ยังกล่าวเน้นย้ำในช่วงท้ายว่า การแก้ปัญหานี้ต้องก้าวข้ามเงื่อนไขทางการเมือง เพื่อมุ่งไปที่ความเดือดร้อนของประชาชนเป็นสำคัญ พร้อมขอโอกาสพิสูจน์ความตั้งใจจริงในการแก้ปัญหา โดยพร้อมเปิดรับและบูรณาการข้อมูลจากทุกภาคส่วน แม้ที่ผ่านมาอาจมีความไม่มั่นใจในการสื่อสารกับภาครัฐ แต่ส่วนตัวเชื่อมั่นว่าหากเราแบ่งปันข้อมูลและทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด จะทำให้การบังคับใช้กฎหมายและการตัดสินใจเชิงนโยบายมีความแม่นยำและเป็นธรรมกับทุกฝ่ายมากขึ้น
นอกจากนี้ ยังย้ำถึงการขับเคลื่อนนโยบายต่อเนื่อง ทั้งการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น และการผลักดัน พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) เพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญในการปกป้องสิทธิในอากาศสะอาดของประชาชนในระยะยาว
