กรุงเทพมหานครมี ‘พื้นที่สีเขียว’ เพิ่มขึ้นแค่ไหน ในแต่ละสมัยผู้ว่า กทม.?

“พื้นที่สีเขียว” เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) วาระระดับโลกที่กำหนดโดยองค์การสหประชาชาติ (UN) ซึ่งกลุ่มประเทศสมาชิก รวมถึงประเทศไทย วางเป็นพันธกิจที่ต้องทำให้สำเร็จภายในปี ค.ศ.2030

ในวันที่เมืองใหญ่ทั่วโลกแข่งขันกันสร้าง “พื้นที่สีเขียว” เพื่อรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น กรุงเทพมหานครกำลังเดินเข้าใกล้เป้าหมายดังกล่าวมากกว่าที่เคย อย่างไรก็ตาม ความท้าทายของเมืองอาจไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มจำนวนต้นไม้หรือสวนสาธารณะเท่านั้น แต่คือการทำให้ “ความเขียว” กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่คนทุกกลุ่มเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียมและเพียงพอต่อคุณภาพชีวิตในอนาคต

ที่ผ่านมากรุงเทพฯ มีความพยายามในการเพิ่มพื้นที่สีเขียวมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งหากย้อนไป 30 ปีก่อน กรุงเทพฯ ยังมีพื้นที่สีเขียวเพียง 4.8 ล้าน ตร.ม. ก่อนเพิ่มขึ้นมาถึง 9 เท่า เป็น 44.8 ล้าน ตร.ม. (ข้อมูล ณ วันที่ 30 เม.ย. 2569) จากนโยบายในการเพิ่มพื้นที่สีเขียวของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครแต่ละสมัย ดังนี้

-               พิจิตต รัตตกุล

นโยบายปลูกต้นไม้ 400,000 ต้น สร้างสวนสาธารณะ เพิ่มขึ้น 66%

-               สมัคร สุนทรเวช

นโยบายเปลี่ยนที่รกร้างเป็นที่พักผ่อน เพิ่มขึ้น 99%

-               อภิรักษ์ โกษะโยธิน

นโยบายเปลี่ยนที่รกร้างเป็นสวนสาธารณะ เพิ่มขึ้น 27%

-               ม.ร.ว. สุขุมพันธุ์ บริพัตร

นโยบายสร้างสวนสาธารณะขนาดใหญ่ 10 แห่ง เพิ่มขึ้น 57%

-               พล.ต.อ. อัศวิน ขวัญเมือง

นโยบายเพิ่มสวนขนาดเล็กที่ใช้ประโยชน์ได้ เพิ่มขึ้น 20%

-               ชัชชาติ สิทธิพันธุ์

นโยบายสวน 15 นาที นโยบายปลูกต้นไม้ล้านต้น เพิ่มขึ้น 7 %

จากทุกนโยบายผู้ว่าฯ ทำให้สัดส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากรจาก 0.85 ตารางเมตรต่อคน เป็น 8.27 ตารางเมตรต่อคน จากเป้าหมายของกรุงเทพมหานครที่ตั้งเป้าจะทำให้ได้ภายในปี 2580 ตามแผนพัฒนากรุงเทพมหานครระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580) ในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี

ทั้งนี้ เกณฑ์มาตรฐานสากลตามองค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดสัดส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากรไว้ที่ 10 ตร.ม.ต่อคน

ทำให้สัดส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากร จากไม่ถึง 1 ตร.ม. มาเป็น 8.27 ตร.ม.ต่อคน* ซึ่งดูเหมือนจะเข้าใกล้มาตรฐานมากขึ้น แต่ตัวเลขนี้ถูกคำนวณด้วยจำนวนประชากรเฉพาะผู้ที่มีทะเบียนบ้านในกรุงเทพฯ เกือบ 5.5 ล้านคน หากนับประชากรแฝงในกรุงเทพฯ ที่สำนักงานสถิติแห่งชาติสำรวจพบว่ามีมากถึง 2.8 ล้านคน สัดส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากรอาจลดลงเหลือราว 5.4 ตารางเมตรต่อคนเท่านั้น

*หมายเหตุ ข้อมูลจากสำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล กทม. ระหว่างปี 2539-2569 โดยขาดข้อมูลของปี 2556

แหล่งที่มา: รวบรวมข้อมูลและจัดทำโดย The Active (ศูนย์สื่อสารวาระทางสังคมและนโยบายสาธารณะ ไทยพีบีเอส)