เกาไม่ถูกที่คัน! รัฐหนุน E20-B20 แก้โจทย์พลังงานผิดจุด–การตลาดทางการเมือง จี้คุมค่าการกลั่น

ม.ล.กรกสิวัฒน์ เกษมศรี ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงาน และอดีตรองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ แสดงความคิดเห็นต่อนโยบายส่งเสริมการใช้น้ำมัน E20 และ B20 ผ่านรายการ “สนามข่าว 96” โดยมองว่าเป็นการแก้ปัญหาพลังงานที่ไม่ตรงจุด เนื่องจากไม่ได้คำนึงถึงข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีและมาตรฐานของรถยนต์แต่ละรุ่น โดยเฉพาะรถยนต์รุ่นเก่าที่ไม่ได้ออกแบบมาให้รองรับเชื้อเพลิงดังกล่าว ซึ่งอาจสร้างความเสียหายและเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุงให้กับประชาชน

เตือนรถเก่าเติม E20-B20 เสี่ยงอุปกรณ์เสียหาย ชี้ต้องดูสเปกรถเป็นหลัก

ม.ล.กรกสิวัฒน์ กล่าวว่า การส่งเสริมให้ประชาชนหันมาใช้น้ำมัน E20 และ B20 จำเป็นต้องพิจารณาความพร้อมของเทคโนโลยียานยนต์เป็นสำคัญ เนื่องจากเอทานอลมีคุณสมบัติที่อาจกัดกร่อนชิ้นส่วนยาง เช่น ประเก็นยาง ซีลยาง และลูกลอยในระบบเชื้อเพลิง โดยเฉพาะรถยนต์รุ่นเก่าที่ไม่ได้ออกแบบมาให้รองรับน้ำมันที่มีส่วนผสมของเอทานอลในสัดส่วนสูง

สำหรับรถยนต์ที่รองรับเพียง E10 แต่ต้องการทดลองใช้ E20 ส่วนตัวใช้วิธีเติม E20 ประมาณ 1 ใน 3 ของถัง เพื่อให้ได้สัดส่วนเอทานอลประมาณ E13-E14 ซึ่งมองว่ารถยนต์ยังพอรองรับได้ แต่ไม่แนะนำให้รถยนต์รุ่นเก่าเติม E20 เต็มถัง เพราะอาจทำให้อุปกรณ์ต่าง ๆ เสียหายและมีค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมสูง

ส่วน B20 ก็มีข้อควรระวังในลักษณะเดียวกัน โดยไบโอดีเซลที่นำมาผสมไม่ได้เป็นน้ำมันปาล์มโดยตรง แต่เป็นเมทิลเอสเทอร์ที่ผลิตจากน้ำมันปาล์ม ซึ่งมีคุณสมบัติที่อาจกัดกร่อนประเก็นยาง ซีลยาง และลูกลอย รวมถึงชะล้างคราบสกปรกในระบบเชื้อเพลิงจนทำให้ต้องเปลี่ยนไส้กรอง

ม.ล.กรกสิวัฒน์ ย้ำว่า การใช้น้ำมันทั้งสองชนิดจึงต้องคำนึงถึงมาตรฐานของรถยนต์เป็นหลัก เพราะหากนำไปใช้กับรถรุ่นเก่าที่ไม่รองรับ อาจไม่คุ้มค่ากับค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการซ่อมแซม

เสนอเริ่มต้นที่กระทรวงอุตสาหกรรม ผลักดันรถ Flex Fuel รองรับ E100

ม.ล.กรกสิวัฒน์ มองว่า แนวทางส่งเสริมพลังงานชีวภาพของไทยเริ่มต้นผิดจุด เพราะควรเริ่มจากการกำหนดมาตรฐานรถยนต์ที่สามารถรองรับเชื้อเพลิงได้หลากหลาย ก่อนจะไปส่งเสริมการใช้น้ำมันในภายหลัง โดยเสนอให้กระทรวงอุตสาหกรรมเป็นหน่วยงานหลักในการผลักดันมาตรฐานรถยนต์ที่รองรับ E100 หรือรถยนต์ประเภท Flex Fuel ตามแนวทางของประเทศบราซิล

รถยนต์ Flex Fuel สามารถเลือกเติมน้ำมันเบนซินบริสุทธิ์ 100% หรือเอทานอล 100% ได้ ทำให้ผู้ใช้รถมีความยืดหยุ่นในการเลือกเชื้อเพลิงตามราคาและความพร้อมของสถานีบริการ

ม.ล.กรกสิวัฒน์ ระบุว่า สนับสนุนแนวคิดนี้มาเป็นเวลานาน เพราะหากประเทศไทยกำหนดมาตรฐานรถยนต์ให้รองรับ E100 ตั้งแต่ต้นทาง ก็จะสามารถส่งเสริมการผลิตและจำหน่ายเอทานอลได้อย่างเต็มที่ รวมถึงเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการตั้งสถานีบริการเอทานอลได้โดยตรง และลดการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมัน

อย่างไรก็ตาม หากเริ่มดำเนินการในวันนี้ กว่าจะมีรถยนต์ที่รองรับ E100 ออกมาใช้งานอย่างแพร่หลายและเต็มท้องถนน อาจต้องใช้เวลาอีก 5-7 ปี

ชี้ B20 มีผู้ใช้น้อยเพียง 1% สะท้อนนโยบายลดราคาที่ไม่ตรงเป้า

เมื่อพิจารณาสัดส่วนการใช้น้ำมันในปัจจุบัน ม.ล.กรกสิวัฒน์ ระบุว่า B20 มีผู้ใช้อยู่เพียงประมาณ 1% ของปริมาณการใช้น้ำมันดีเซลทั้งหมด ขณะที่ E20 มีสัดส่วนการใช้อยู่ประมาณ 20% ของปริมาณน้ำมันเบนซินทั้งหมด เนื่องจากมีรถยนต์รุ่นใหม่ที่รองรับเชื้อเพลิงชนิดนี้อยู่แล้ว

ดังนั้น การผลักดันให้ประชาชนหันมาใช้ B20 หรือ E20 มากขึ้น จึงไม่ได้หมายความว่าจะสามารถทดแทนการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงได้ทั้งหมด เพราะในน้ำมันทั้งสองชนิดยังมีสัดส่วนของน้ำมันฟอสซิลเป็นองค์ประกอบหลัก โดย E20 มีเอทานอล 20% และน้ำมันเบนซิน 80% ส่วน B20 มีไบโอดีเซล 20% และน้ำมันดีเซล 80%

นอกจากนี้ ยังตั้งข้อสังเกตว่า การลดราคาน้ำมันผ่านการปรับลดภาษีสรรพสามิตและการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเข้ามาชดเชย อาจเป็นการเลือกดำเนินการกับน้ำมันที่มีสัดส่วนผู้ใช้น้อย เนื่องจากไม่ต้องสูญเสียรายได้ภาษีมากนัก

ม.ล.กรกสิวัฒน์ มองว่า แนวทางดังกล่าวเป็นเพียงการทำให้ประชาชนรู้สึกว่ารัฐบาลได้ดำเนินการลดราคาน้ำมันแล้ว แต่ไม่ได้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ และยังมีความเสี่ยงที่ประชาชนจะต้องรับภาระค่าซ่อมรถ หากนำเชื้อเพลิงที่ไม่เหมาะสมกับรถยนต์ของตนมาใช้งาน

มองนโยบายเอทานอลไม่ช่วยเกษตรกรเต็มที่ ชี้ประโยชน์ตกอยู่กับโรงกลั่น

อีกประเด็นหนึ่งที่ ม.ล.กรกสิวัฒน์ ตั้งข้อสังเกต คือการอ้างว่าการส่งเสริม E20 และ B20 จะช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกพืชพลังงาน โดยมองว่าผู้ที่ได้รับประโยชน์จากกระบวนการดังกล่าวอาจเป็นผู้ประกอบการโรงกลั่นมากกว่าเกษตรกร

เนื่องจากเอทานอลของไทยมีราคาสูงกว่าเอทานอลในบราซิลและสหรัฐอเมริกา โดยมีต้นทุนและส่วนเพิ่มจากกระบวนการผลิต รวมถึงค่าผสมจากโรงกลั่นน้ำมัน ทำให้ราคาสูงขึ้นหลายทอด

ส่วนเกษตรกรจะได้รับประโยชน์ผ่านราคาสินค้าเกษตร เช่น มันสำปะหลังและอ้อย ซึ่งเป็นเพียงส่วนหนึ่งของห่วงโซ่การผลิต ไม่ได้หมายความว่าเงินจากการส่งเสริมพลังงานชีวภาพจะส่งถึงเกษตรกรโดยตรงทั้งหมด

ม.ล.กรกสิวัฒน์ จึงเสนอว่า หากรัฐบาลต้องการช่วยเหลือเกษตรกรอย่างแท้จริง ควรจัดสรรงบประมาณผ่านกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรโดยตรง ซึ่งอาจเกิดประโยชน์มากกว่าการใช้มาตรการที่ทำให้โรงกลั่นได้รับส่วนต่างกำไรเพิ่มขึ้น

จี้กระทรวงการคลังรับผิดชอบ ชี้ค่าการกลั่นพุ่งสูงผิดปกติ

ม.ล.กรกสิวัฒน์ กล่าวถึงบทบาทของกระทรวงการคลังว่า เป็นหน่วยงานที่ควรเข้ามารับผิดชอบต่อปัญหาราคาน้ำมันอย่างจริงจัง โดยมองว่ากระทรวงการคลังมีอำนาจในการกำหนดภาษีสรรพสามิต รวมถึงมีส่วนเกี่ยวข้องกับการถือหุ้นในธุรกิจโรงกลั่น จึงสามารถดำเนินมาตรการได้มากกว่าการลดภาษีเพียงอย่างเดียว

พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงผลประกอบการของโรงกลั่นแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ซึ่งตามปกติมีกำไรระดับหลักพันล้านบาทต่อปี แต่ในช่วง 3 ไตรมาสของปีนี้กลับมีกำไรสูงถึง 28,000 ล้านบาท โดยมองว่ากำไรส่วนดังกล่าวเกี่ยวข้องกับค่าการกลั่นที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก

ม.ล.กรกสิวัฒน์ อธิบายว่า ค่าการกลั่น (Crack Spread) เป็นส่วนต่างระหว่างราคาน้ำมันดิบกับราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป โดยปกติค่าการกลั่นน้ำมันดีเซลอยู่ที่ประมาณ 10-15 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วนเบนซินอยู่ที่ประมาณ 7-10 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

แต่ในสถานการณ์ปัจจุบัน ค่าการกลั่นดีเซลเพิ่มขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 60 ดอลลาร์ ขณะที่เบนซินอยู่ที่ประมาณ 30 ดอลลาร์ ซึ่งเป็นระดับที่สูงกว่าปกติอย่างมาก

ม.ล.กรกสิวัฒน์ มองว่า ประเทศไทยไม่ควรนำค่าการกลั่นของสิงคโปร์มาใช้อ้างอิงโดยตรง เพราะโครงสร้างการกลั่นของทั้งสองประเทศแตกต่างกัน โดยสิงคโปร์เป็นฐานการกลั่นเพื่อส่งออก ขณะที่โรงกลั่นของไทยมีเป้าหมายสำคัญเพื่อรองรับการใช้พลังงานภายในประเทศ

นอกจากนี้ ยังกล่าวถึงที่มาของโรงกลั่นในประเทศไทยว่า โรงกลั่นในกรุงเทพฯ เกิดจากกระทรวงกลาโหม ส่วนโรงกลั่นที่ศรีราชาเกิดจากกระทรวงอุตสาหกรรม ก่อนที่ประเทศไทยจะขายหุ้นและแปรรูปกิจการปิโตรเลียมในเวลาต่อมา โดยมองว่าเดิมทีโรงกลั่นเหล่านี้ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน ไม่ใช่เพื่อมุ่งแสวงหากำไรเป็นหลัก

จึงเห็นว่ากระทรวงการคลังซึ่งมีบทบาทเกี่ยวข้องกับธุรกิจโรงกลั่น ควรเข้ามาทบทวนและกำหนดแนวทางจัดการค่าการกลั่นให้เหมาะสม เพื่อไม่ให้ผู้ประกอบการได้รับกำไรสูงเกินควร ขณะที่ประชาชนต้องแบกรับภาระราคาน้ำมัน

เสนอคุมเพดานค่าการกลั่นไม่เกิน 2 บาทต่อลิตร เชื่อช่วยลดราคาน้ำมันได้มาก

ม.ล.กรกสิวัฒน์ ให้ข้อแนะนำว่า รัฐบาลควรหันมาให้ความสำคัญกับการควบคุมค่าการกลั่น แทนการลดภาษีสรรพสามิตเพียงอย่างเดียว โดยเสนอว่าค่าการกลั่นน้ำมันทุกชนิดไม่ควรเกิน 2 บาทต่อลิตร

ม.ล.กรกสิวัฒน์ อธิบายว่า ราคาน้ำมันดิบในปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 18-19 บาทต่อลิตร ขณะที่ค่าการกลั่นที่เพิ่มสูงขึ้นเป็นต้นทุนสำคัญที่ถูกนำไปรวมในราคาขายปลีกน้ำมัน หากสามารถควบคุมค่าการกลั่นให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมได้ ก็เชื่อว่าจะช่วยให้ราคาน้ำมันลดลงได้อย่างมีนัยสำคัญ

พร้อมยกตัวอย่างกรณีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานเคยดำเนินการลดค่าการกลั่นลง 4 บาท โดยมองว่าเป็นเพียงการแก้ปัญหาในระดับผิวเผิน เพราะในช่วงเวลาดังกล่าวค่าการกลั่นสูงถึงประมาณ 15 บาทต่อลิตร หากลดลง 4 บาท ก็ยังเหลืออยู่ 11 บาท ซึ่งสูงกว่าระดับ 2 บาทต่อลิตรที่เสนอไว้มาก

ม.ล.กรกสิวัฒน์ ย้ำว่า การลดภาษีเป็นเพียงการลดรายได้ของรัฐ แต่ไม่ได้จัดการกับกำไรส่วนเกินที่เกิดขึ้นในธุรกิจโรงกลั่น จึงเปรียบเทียบว่าเป็นการแก้ปัญหาที่ไม่ตรงจุด เพราะควรเข้าไปจัดการกับต้นทุนและส่วนต่างที่เพิ่มขึ้นอย่างผิดปกติโดยตรง

มอง “ธุรกิจพลังงาน” ต้องกลับสู่สมดุลระหว่าง “ความมั่นคง–การค้า”

ในช่วงท้าย ทางรายการได้อ้างถึงการจัดโปรโมชั่นลดราคาน้ำมันของผู้ประกอบการบางราย แต่ ม.ล.กรกสิวัฒน์ เห็นว่ายังสามารถทำได้มากกว่านั้น

พร้อมระบุว่า แต่เดิมบริษัทที่ถูกอ้างถึงเป็นกิจการของกระทรวงกลาโหม ก่อนจะหลุดจากการถือครองของภาครัฐในรัฐบาลยุคหลัง ซึ่งในเวลานั้นมีเหตุผลเรื่องผลกำไรที่อยู่ในระดับต่ำและการที่รัฐไม่สามารถสร้างผลตอบแทนได้มากพอ จนนำไปสู่การขายหุ้นออกไป

ม.ล.กรกสิวัฒน์ มองว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นสะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการทบทวนบทบาทของธุรกิจพลังงานของประเทศว่า ควรมุ่งเน้นการค้าและแสวงหากำไรมากเกินไปหรือไม่ โดยเสนอให้กลับมาสร้างสมดุลระหว่างเป้าหมายด้านความมั่นคงทางพลังงานกับการดำเนินธุรกิจ

ทั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจพลังงานไม่ควรมีกำไร แต่ควรเป็นกำไรในระดับที่เหมาะสม ไม่ใช่การแสวงหากำไรสูงเกินควร โดยเฉพาะกำไรจากสต๊อกน้ำมัน (Stock Gain) ในช่วงที่ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น ซึ่งเห็นว่าจำเป็นต้องมีระบบตรวจสอบที่ชัดเจน

ม.ล.กรกสิวัฒน์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ในอดีตกระทรวงพาณิชย์เคยมีการตรวจวัดปริมาณน้ำมันในถังสำรอง เพื่อคำนวณกำไรจากสต๊อกน้ำมัน และหากเกิดกำไรส่วนดังกล่าวก็ต้องนำส่งคืนรัฐ แต่ปัจจุบันระบบการตรวจวัดดังกล่าวไม่มีแล้ว หลังจากมีการเปลี่ยนผ่านภารกิจมาอยู่ภายใต้กระทรวงพลังงาน

จึงเห็นว่าควรนำระบบตรวจสอบสต๊อกน้ำมันกลับมาพิจารณาอีกครั้ง เพื่อให้การบริหารจัดการธุรกิจพลังงานมีความโปร่งใส และป้องกันไม่ให้เกิดกำไรส่วนเกินจากการปรับขึ้นราคาน้ำมัน โดยย้ำว่าปัญหาราคาพลังงานยังมีแนวทางแก้ไข หากทุกฝ่ายหันหน้ามาหารือและร่วมกันหามาตรการที่เหมาะสม