ซีพี-มช. ร่วมพัฒนาเทคโนโลยี LoRa Mesh ช่วยชีวิตอาสาดับไฟป่าในพื้นที่อับสัญญาณ
เครือเจริญโภคภัณฑ์ (ซีพี) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่พัฒนานวัตกรรมระบบสื่อสาร LoRa Mesh เพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้อาสาสมัครดับไฟป่าที่ปฏิบัติงานในพื้นที่ป่าลึกอับสัญญาณ โดยนำร่องใช้งานที่อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นพื้นที่เสี่ยงไฟป่าซ้ำซากและมีปัญหาฝุ่น PM2.5 ในช่วงฤดูแล้งของทุกปี
ความท้าทายในการดับไฟป่าพื้นที่ทุรกันดาร
สถานการณ์ไฟป่าและหมอกควันในภาคเหนือของประเทศไทยยังคงเป็นปัญหาต่อเนื่อง โดยเฉพาะจังหวัดเชียงใหม่ที่ต้องเผชิญกับปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ทุกปี การทำงานของเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครดับไฟป่าจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการปกป้องผืนป่าและลดผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน
อย่างไรก็ตาม พื้นที่ป่าส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงชันและห่างไกล ทำให้การสื่อสารและการติดตามความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงานเป็นความท้าทายสำคัญ โดยเฉพาะในอำเภออมก๋อยที่หลายพื้นที่ยังไม่มีสัญญาณโทรศัพท์มือถือ
นวัตกรรม LoRa Mesh เพื่อความปลอดภัย
เพื่อตอบโจทย์ปัญหาดังกล่าว มูลนิธิเจริญโภคภัณฑ์พัฒนาชีวิตชนบท ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในจังหวัดเชียงใหม่และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พัฒนานวัตกรรมระบบสื่อสารสำหรับภารกิจดับไฟป่า โดยนำเทคโนโลยีการสื่อสารไร้สายระยะไกลพลังงานต่ำอย่าง LoRa ผสานกับเครือข่ายแบบ Mesh Network
เทคโนโลยีนี้พัฒนาร่วมกับศาสตราจารย์ปฏิบัติ ดร.เศรษฐ์ สัมภัตตะกุล ผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการ (Uniserv) และทีมวิจัยศูนย์ข้อมูลการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (CCDC) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นการต่อยอดจากระบบหลักประกันความปลอดภัยสำหรับอาสาดับไฟป่าที่เคยพัฒนามาก่อน
การติดตั้งและการทำงานของระบบ
ในระยะนำร่องได้ติดตั้งอุปกรณ์ LoRa Mesh จำนวน 15 เครื่อง กระจายอยู่ในพื้นที่เสี่ยงไฟป่าซ้ำซากของอำเภออมก๋อย ได้แก่ หมู่บ้านหลังป่าข่า หมู่บ้านนาไคร้ ตำบลยางเปียง และหมู่บ้านยางเปาเหนือ ตำบลอมก๋อย
อุปกรณ์จะทำหน้าที่เป็นหน่วยสื่อสารที่เชื่อมต่อกันเป็นเครือข่ายแบบ Mesh ส่งข้อมูลตำแหน่งของเจ้าหน้าที่ผ่านระบบไร้สายไปยังศูนย์บัญชาการหลักซึ่งตั้งอยู่ที่ว่าการอำเภออมก๋อย ทำให้แม้อยู่ในพื้นที่ป่าลึกที่ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ก็ยังสามารถติดตามการปฏิบัติงานได้
ความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้อง
ศิวกร บัวป้อง รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวว่า "การป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 เป็นวาระเร่งด่วนของจังหวัดเชียงใหม่ การนำนวัตกรรม LoRa Mesh เข้ามาใช้ในครั้งนี้จึงเป็นการแก้ปัญหาที่ตรงจุดที่สุด เพราะหัวใจสำคัญของความร่วมมือนี้คือความปลอดภัยของคนทำงาน"
ศาสตราจารย์ปฏิบัติ ดร.เศรษฐ์ สัมภัตตะกุล ผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวว่า "การนำ LoRa Mesh Technology มาใช้จึงเป็นการทลายข้อจำกัดด้านการสื่อสารในพื้นที่ที่ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์และอินเทอร์เน็ต โดยระบบสามารถติดตามพิกัดของอาสาสมัครได้แบบเรียลไทม์ทุก ๆ 3 นาที"
แผนการพัฒนาในอนาคต
ระบบยังมีแผนพัฒนาเพิ่มเติมในอนาคต โดยอาจต่อยอดไปสู่การสื่อสารแบบเสียงหรือเชื่อมต่อกับอุปกรณ์สวมใส่อัจฉริยะ เช่น Smart Watch เพื่อช่วยติดตามข้อมูลสุขภาพของอาสาสมัคร เช่น อัตราการเต้นของหัวใจหรือความเหนื่อยล้า
ในด้านโครงสร้างพื้นฐาน โครงการได้ดำเนินการติดตั้งเสาส่งและขยายสัญญาณ อีกทั้งยังมีแผนติดตั้งเสาสัญญาณสื่อสาร LoRa ซึ่งมีระยะครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 30 กิโลเมตร เพื่อครอบคลุมพื้นที่เสี่ยงไฟป่าซ้ำซากในอำเภออมก๋อย
ความร่วมมือครั้งนี้สะท้อนการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อแก้ปัญหาไฟป่าและหมอกควันอย่างเป็นรูปธรรม นับเป็นนวัตกรรมที่ไม่เพียงช่วยจัดการไฟป่าได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยปกป้องชีวิตของผู้ปฏิบัติงานแนวหน้า และเป็นต้นแบบที่สามารถขยายผลไปยังพื้นที่เสี่ยงไฟป่าอื่นของประเทศต่อไป
