หลังการเปิดเผยข้อมูลตรวจพบสารหนูในเด็กเล็ก 2 คน ในหมู่บ้านริมแม่น้ำกก ต.ท่าตอน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ พร้อมทั้งมีการตั้งข้อสังเกตภาครัฐปกปิดข้อมูลหรือไม่
ล่าสุดหน่วยงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ และกรมอนามัย ได้ออกมายืนยันข้อมูลผลตรวจสารหนูที่พบในกลุ่มประชาชนดังกล่าวยังไม่เกินค่ามาตรฐาน แต่ยังคงเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะในกลุ่มเปราะบาง
บุญโรจน์ กองแก้ว นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ เปิดเผยว่า ปัจจุบันชาวบ้านในพื้นที่มีความกังวลอย่างมาก เพราะมีกระแสข่าวเรื่องของการตรวจพบสารหนูในแม่น้ำกก รวมถึงเริ่มมีการตรวจพบสารหนูในร่างกายของคนในพื้นที่ สร้างความกังวลใจให้กับคนในพื้นที่ไม่น้อย เพราะแม่น้ำกก ถือว่าเป็นแม่น้ำสำคัญของชาวตำบลท่าตอน ทั้งใช้ในพื้นที่ทำการเกษตร และใช้ในการอุปโภค
“ทำให้ปัจจุบันนี้ ไม่มีชาวบ้านกล้าลงไปสัมผัสกับน้ำ และบรรยากาศริมแม่น้ำกก ที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ เป็นไปอย่างเงียบเหงา ตั้งแต่มีข่าวเรื่องแม่น้ำก มีสารพิษปนเปื้อน ซึ่งถือว่าเป็นปัญหาใหญ่ระดับชาติ ที่ผ่านมาองค์กรปกครองส่วนท่องถิ่น ทำได้เพียงแจ้งเตือนชาวบ้าน เพื่อป้องกันตนเอง ส่วนการแก้ปัญหาจะต้องเป็นหน้าที่ของรัฐบาล ในการแก้ปัญหานี้อย่างจริงจัง”
ด้าน นายแพทย์ กิตติพันธุ์ ฉลอม ผู้ช่วยนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวว่า กรณีที่สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ เปิดเผยผลตรวจคุณภาพน้ำผิวดินแม่น้ำกก ใน ต.ท่าตอน และ ต.แม่นาวาง อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ พบว่าค่าตะกั่ว และค่าสารหนูเกินค่ามาตรฐานน้ำผิวดิน
“ล่าสุด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ได้สั่งการให้ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอแม่อาย ได้ดำเนินการค้นหาผู้ป่วยเชิงรุก และวางระบบเฝ้าระวังโรงพยาบาลแม่อาย และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทุกแห่งยังไม่พบผู้ป่วย และยังได้ดำเนินการเก็บตัวอย่างน้ำประปาหมู่บ้านทั้ง 9 แห่งส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการของศูนย์อนามัยที่ 1 เชียงใหม่ อย่างต่อเนื่อง ผลการตรวจพบว่า มีค่าโลหะหนักไม่เกินค่ามาตรฐาน”
นพ.กิตติพันธุ์ กล่าวว่าสาธารณสุขจังหวัด ร่วมกับศูนย์อนามัยที่ 1 เชียงใหม่ ได้ลงพื้นที่สุ่มเก็บตัวอย่างน้ำประปาหมู่บ้าน จำนวน 9 จุด และสุ่มเก็บตัวอย่างปัสสาวะในประชาชน จำนวน 5 ราย แม้จะพบสารหนูในร่างกาย โดยค่ามาตรฐาน สารหนูในร่างกายต้องไม่เกิน 100 ไมโครกรัม/ลิตร ซึ่งจากการตรวจก็ไม่พบสารหนูในกลุ่มตัวอย่างเกินเกณฑ์และในเดือนพฤษภาคมได้มีการสุ่มตรวจอีกครั้ง แต่ก็ยังไม่พบผู้ป่วยที่มีค่าสารหนูเกินกำหนด อย่างไรก็ตามเราจำเป็นต้องมีการตรวจต่อเนื่อง เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคมได้เก็บตัวอย่างน้ำและปัสสาวะแล้ว ขณะนี้ยังคงรอผลตรวจ
“ที่ผ่านมาหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มีการสุ่มตรวจหาสารปนเปื้อนแต่ก็ยังไม่พบค่าสารหนูเกินค่ามาตรฐาน ทั้งเรื่องน้ำอุปโภคบริโภค และตรวจปัสสาวะโดยใช้ อสม.ในพื้นที่ สิ่งที่ต้องการเน้นย้ำคือผลกระทบที่เกิดขึ้น หากพบสารหนูเกินค่ามาตรฐาน เพราะสารหนูมีทั้งอาการตั้งแต่เฉียบพลันและเรื้อรัง ที่ต้องเฝ้าระวังคือเฉียบพลัน และหากได้รับสารพิษอาจมีปัญหาด้านประสาท เช่น ชา หรืออาจมีเรื่องผิวหนังสีดำ”
“ดังนั้นเพื่อลดผลกระทบ เราได้เน้นย้ำร่วมกับพื้นที่ เราประสานกับพื้นที่หลีกเลี่ยงการนำน้ำกกมาใช้โดยเฉพาะการนำมาบริโภค หากมีอาหารผิดปกติ ปวดท้อง ชาปลายมือปลายเท้า ขอให้รับการตรวจที่สถานพยาบาลใกล้บ้านทันที”
นพ.กิตติพันธุ์ กล่าวต่อว่า ด้านมาตรการเชิงรุก ก็ต้องติดตามกลุ่มเสี่ยงที่มีผลตรวจออกมาแล้ว มีสารหนูในร่างกาย สูงสุดคือ 60 ไมโครกรัม/ลิตร ที่จะต้องมีการตรวจซ้ำและติดตามอาการอย่างใกล้ชิด ซึ่งหากได้รับสารหนูเพิ่มเติม ก็อาจจะทำให้เกินค่ามาตรฐานได้ แต่หากไม่ได้รับเพิ่ม สารหนูเหล่านี้ก็จะสลายและถูกขับออกจากร่างกายได้
“จึงขอยืนยันว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และ สสจ.เชียงใหม่ มีความห่วงใยเด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุซึ่งเป็นกลุ่มเปราะบาง จึงต้องสุ่มตรวจเฝ้าระวัง สารหนูไม่ควรเกิน 100ไมโครกรัม/ลิตร กลุ่มตัวอย่างที่เราตรวจมีตั้งแต่ไม่เจอสารหนูจนถึงพบ 60 ไมโครกรัมต่อลิตร ซึ่งไม่เกินค่ามาตรฐาน ซึ่งขณะนี้กลุ่มตัวอย่าง 10 รายที่ตรวจไปแล้ว 2 ครั้ง ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ”
ทั้งนี้ เพื่อเป็นการป้องกัน และลดผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนจากสถานการณ์ดังกล่าว สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ แนะนำให้ประชาชน หลีกเลี่ยงการนำน้ำในแม่น้ำกกมาบริโภคโดยตรง หากมีประวัติสัมผัสน้ำโดยตรง และมีอาการ ผื่นคัน ปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน หรือท้องเสีย ควรพบแพทย์เพื่อรับคำแนะนำ พร้อมทั้งขอให้ติดตามข้อมูลสถานการณ์จากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งทางสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ จะดำเนินการติดตามเฝ้าระวังผลกระทบด้านสุขภาพอย่างใกล้ชิด โดยผู้ที่มีอาการหรือสงสัยว่าเจ็บป่วยจากการสัมผัสน้ำแม่กกดังกล่าว สามารถเข้ารับการรักษาได้ที่โรงพยาบาลใกล้บ้านตามสิทธิการรักษา
สำหรับ สารหนู (Arsenic) เป็นธาตุเคมีที่พบในธรรมชาติ เช่น ในดิน หิน และน้ำ โดยเฉพาะน้ำบาดาล มันเป็นสารที่อาจเป็นพิษต่อร่างกายหากได้รับในปริมาณมากหรือนานเกินไป สารหนูมีสองแบบหลัก สารหนูอนินทรีย์ ซึ่งพบในน้ำบาดาล ดิน หรือฝุ่นจากโรงงาน มีพิษสูงและอาจทำให้ป่วยหนัก เช่น เป็นมะเร็งหรือเสียชีวิต และ สารหนูอินทรีย์ ซึ่งพบในปลาทะเล หอย หรือกุ้ง มีพิษน้อย ร่างกายขับออกได้ใน 2-3 วัน
