‘ฟริเกต’ ล่ม - เซาะกร่อน ทร. โจทย์ใหญ่ ทร. มาถึงจุดนี้ ได้ยังไง ? ‘บิ๊กเอก’ ฝ่าคลื่นฟื้น ‘ศรัทธา-เชื่อมั่น’

17 พ.ย. 2569 - 19:27

  • คณะกรรมอุทธรณ์ฯ กรมบัญชีกลาง มีคำวินิจฉัยให้ ‘ทบทวน-ยกเลิก’ จัดซื้อจัดจ้าง ‘เรือฟริเกต’ 16,730 ล้านบาท ซึ่งก่อนหน้านี้มีเพียงการลงนาม 'ผลการพิจารณา' เท่านั้น ยังไม่มีการลงนาม 'สัญญาจัดซื้อจัดจ้าง'

  • งบ 17,000 ล้านบาท ที่ตั้งต้นในงบปี 2569 ถูกกันไว้แล้ว แม้ว่าจะสิ้นสุดปีงบ 30ก.ย.69 เพราะอยู่ในขั้นตอนชั้นอุทธรณ์ เท่ากับว่างบ ทร. ไม่ได้ถูกเททิ้งน้ำ แต่จะเกิดความล่าช้าขึ้น 6-7 เดือน ในกรณีต้องพิจารณาใหม่

  • ส่วนจะถึงขั้นรื้อ 'ทีโออาร์' หรือไม่ หรือแก้ไขแค่บางส่วน อยู่ในกระบวนการที่ ผบ.ทร. นำหน่วยงานและผู้ที่เกี่ยวข้อง ดูคำวินิจฉัยของคณะกรรมการอุทธรณ์ฯ และดูข้อกฎหมายประกอบ

Thai-Navy-Frigate-Narate-17Nov26-SPACEBAR-Hero.jpg

เรียกว่า ‘แผ่นดินไหว ทร.’ ภายหลัง คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง มีคำวินิจฉัยให้ ‘ทบทวน-ยกเลิก’ โครงการจัดซื้อจัดจ้าง ‘เรือฟริเกต’ 16,730 ล้านบาท ตามขั้นตอนและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ตามนัย มาตรา 119 วรรคสอง พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560

ภายหลัง ทร. แถลงข่าวโครงการไปเมื่อ 18 ก.ย.69 แม้ไม่ได้เปิดเผยว่า ‘บริษัทเอกชน’ รายใด ได้รับการคัดเลือกอย่างเป็นทางการ ซึ่งในขณะนั้น ทร. เปิดเผยเพียง 6 บริษัท จาก 4 ประเทศ ที่ยื่นประมูล ได้แก่

1.บริษัท Hyundai Heavy Industries Co., Ltd. (เกาหลีใต้)

2.บริษัท Singapore Technologies Engineering Ltd. (สิงคโปร์)

3.บริษัท Askeri Fabrika ve Tersane İşletmeleri A.Ş. (ตุรกี)

4.บริษัท TAIS Gemi İnşa ve Teknoloji A.Ş. (ตุรกี)

5.บริษัท Hanwha Ocean Co., Ltd. (เกาหลีใต้)

6.บริษัท Navantia S.A. (สเปน)

ย้อนกลับไปเมื่อ 18 ก.ย.69 พล.ร.อ.กรวิทย์ ฉายะรถี รอง ผบ.ทร. ที่ในขณะนั้นเป็น ผู้บัญชาการกองเรือยุทธการ ในฐานะประธานคณะกรรมการบริหารโครงการจัดหาเรือฟริเกต (ขณะนั้น) แถลงข่าวว่า นับตั้งแต่การออกเอกสารเชิญชวนบริษัทเมื่อ 20 ก.พ. 2569 และมายื่นใน 21 เม.ย. 2569 เมื่อครบกำหนดก็มีผู้มายื่นข้อเสนอทั้งสิ้น 6 ราย แต่ละรายยื่นเอกสารประกอบ 3 ส่วน คือ ซองคุณสมบัติบริษัท , ซองข้อเสนอทางเทคนิค และ ซองราคา

ซึ่งตามข้อกำหนดหากไม่ผ่านคุณสมบัติในซองแรก ก็ไม่จำเป็นต้องมีการเปิดซองที่ 2 และ ซองที่ 3

กรณีบริษัทไม่ผ่านเงื่อนไข ประกอบด้วย การที่บางรายไม่ผ่านคุณสมบัติในซองแรก โดยปัญหาที่พบเช่น ไม่ยื่นสำเนางบการเงินหรือรายงานผลประกอบการย้อน และเอกสารหลักฐานแสดงมูลค่าสุทธิงบบริษัท แสดงค่าเป็นบวกในวันสุดท้ายก่อนยื่นข้อเสนอ ซึ่งเป็นไปตามหนังสือเวียนของกรมบัญชีกลางเรื่องมูลค่าสุทธิของบริษัทและงบการเงิน

ทั้งนี้เพื่อคัดกรองผู้ประกอบการที่มีความมั่นคงทางการเงินที่จะมาเป็นคู่สัญญาของรัฐและลดความเสี่ยงคู่สัญญาทิ้งงาน

นอกจากนี้ พบผู้ยื่นซองอีกส่วน ที่ผ่านคุณสมบัติในซองแรกแต่พบปัญหาในซองที่ 2 คือ คุณสมบัติทางเทคนิค เช่น ยื่นข้อเสนอแบบมีเงื่อนไข เช่น จะส่งมอบแบบเรือให้เมื่อได้เป็นคู่สัญญาแล้ว เนื่องจากแบบเรือนั้นเป็นลิขสิทธิ์ของกระทรวงกลาโหมประเทศนั้น หรือ การตั้งเงื่อนไข เรื่องการแพร่คลื่นแม่เหล็กจากตัวเรือ หรือบางรายยื่นข้อเสนอแบบแปลนไม่ตรงตามทีโออาร์กำหนด เป็นต้น

นอกจากนี้ภายใต้ระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างข้อ 56 ที่กำหนดว่าในกรณีที่มี ‘ผู้เสนอเพียงรายเดียว’ หรือ ผู้ยื่นข้อเสนอหลายราย แต่ถูกต้องตรง ‘เพียงรายเดียว’ ก็ให้เสนอยกเลิกซึ่งได้นำข้อมูลเรียนผู้บังคับบัญชารับทราบและได้รับความเห็นให้ดำเนินต่อไป ต่อมาคณะคณะกรรมการบริหารโครงการฯ ก็ได้ประชุมและมีมติรับทราบให้ดำเนินการต่อ

อีกทั้งมีบันทึกรายงานการประชุมไว้เป็นหลักฐาน ด้วยเหตุผลที่ว่า หากยกเลิกแล้วเริ่มต้นกระบวนการใหม่ตอนนั้นเหลือเวลาอีก 4 เดือน จะหมดปีงบประมาณ 2569 หากยกเลิกและเริ่มต้นใหม่จะต้องใช้เวลาอีก 6-7 เดือน

ล่าสุดจากรายงานข่าวคำวินิจฉัยของคณะกรรมการอุทธรณ์ ระบุว่ามี 5 บริษัท ที่ยื่นอุทธรณ์ ยกเว้น บริษัท Hanwha Ocean จากเกาหลีใต้ ซึ่งผลปรากฎว่า

ข้อกล่าวอ้างของผู้อุทธรณ์ 4 ราย ได้แก่ บริษัท Singapore Technologies Engineering Ltd. (สิงคโปร์) , บริษัท TAIS Gemi Insaat ve Teknoloji Anonim Sirketi จำกัด (ตุรกี) , บริษัท Askeri Fabrika ve Tersane Isletme Anonim Sirketi (ตุรกี) และบริษัท Hyundai Heavy Industries Co., Ltd. (เกาหลีใต้) ไม่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะรับฟังได้

อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการฯ เห็นว่า ข้อกล่าวอ้างของผู้อุทธรณ์อีกราย คือ กิจการร่วมค้า Thai Frigate Building Consortium (ซึ่ง บริษัท Navantia S.A. ยื่นในชื่อนี้) โดยประเด็นสาระสำคัญ มีมูลรับฟังได้ และส่งผลกระทบต่อการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญ

ภายหลังมีรายงานข่าวออกมา 16 พ.ย.ที่ผ่านมา พล.ร.อ.นเรศ วงศ์ตระกูล ผบ.ทร. เปิดเผยว่า ยังไม่ได้เห็นหนังสือดังกล่าว แต่เท่าที่ทราบมีลักษณะเป็นการแจ้งให้กองทัพเรือทบทวนเรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง ขณะนี้ยังไม่ได้เห็นรายละเอียดในหนังสือว่ามีข้อความหรือข้อเสนอแนะอย่างไรบ้าง

“ขณะนี้อยู่ระหว่างการตรวจสอบข้อมูลเพื่อนำมาพิจารณา โดยได้แจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องนำข้อมูลมาประกอบการพิจารณาแล้ว เนื่องจากมีแนวทางและวิธีปฏิบัติกำหนดไว้ชัดเจนว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร” พล.ร.อ.นเรศ กล่าว

ต่อมา พล.ร.ต.ชานินท์ ศรียาภัย โฆษกกองทัพเรือ เปิดเผยว่า ผบ.ทร. ได้ย้ำเจตนารมณ์ในการดำเนินการ รวม 3 ประเด็น สำคัญ ได้แก่

1. การเคารพกระบวนการทางกฎหมาย

2. การรักษาประโยชน์สูงสุดของประเทศและประชาชน

3. การมุ่งมั่นพัฒนาขีดความสามารถในการป้องกันประเทศตามความจำเป็น เเละตามยุทธศาสตร์กองทัพเรือ

“ผบ.ทร. ได้มอบหมายให้หน่วยงานและผู้เกี่ยวข้องตรวจสอบรายละเอียด ข้อกฎหมาย และแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้องอย่างรอบคอบ แต่ก็ต้องไม่เกิดความล่าช้าโดยไม่จำเป็น” โฆษก ทร. กล่าว

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้มีเพียงการลงนามผลการพิจารณาเท่านั้น ซึ่ง พล.อ.ธราพงษ์ มะละคำ ปลัดกลาโหม ในขณะนั้น ได้ลงนามอนุมัติผลการพิจารณาคัดเลือกฯ ที่ พล.ร.อ.ไพโรจน์ ขณะเป็น ผบ.ทร. ได้เสนอ และ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกฯ ได้ลงนามรับทราบเอกสารสรุปผลการพิจารณาคัดเลือก ตามที่ ‘กลาโหม-ทร.’ เสนอ ซึ่งเป็นขั้นตอนตามระเบียบเท่านั้น

ต่อมา 8 ก.ย.69 พล.ร.อ.กวิทย์ ในฐานะประธานกรรมการบริหารโครงการจัดหาเรือฟริเกต ได้ลงนามในประกาศกองทัพเรือ เรื่อง ประกาศผลผู้ได้รับการคัดเลือก สำหรับโครงการจัดหาเรือฟริเกต โดยวิธีการคัดเลือก การจ้างสร้างเรือฟริเกต จำนวน 1 ลำ พร้อมทั้งระบบและอุปกรณ์ อะไหล่ เครื่องมือ เอกสาร ส่วนสนับสนุน การทดสอบทดลอง น้ำมันเชื้อเพลิง น้ำมันหล่อลื่น การฝึกอบรม การตรวจรับ การรับประกัน และพิธีกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง

ผู้ได้รับการคัดเลือก ได้แก่ บริษัท Hanwha Ocean Co.,Ltd (ประเทศเกาหลีใต้) โดยเสนอราคาเป็นเงินทั้งสิ้น 16,730 ล้านบาท เป็นราคายกเว้นค่าอากรทางศุลกากร แต่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม อากรอื่นๆ ค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายอื่นๆ ทั้งปวงไว้แล้ว ซึ่งราคานี้เป็นราคาคงที่และตายตัว (Firm & Fixed Price) ในราคา DAP (INCOTERMS 2020)

รวมการขนส่งและประกันภัย จนกระทั่งส่งมอบงาน ณ ฐานทัพเรือสัตหีบ ตำบลสัตหีบ อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี หรือ พื้นที่ที่กองทัพเรือจะกำหนด

ซึ่งจากการเจรจาต่อรองราคา ลดลง 270 ล้านบาท จากมูลค่าโครงการ 17,000 ล้านบาท เหลือ 16,730 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 1.5 ของมูลค่าโครงการ

ทั้งนี้ยังไม่มีการลงนามสัญญาจัดซื้อจัดจ้างระหว่าง ‘ทร.-เอกชน’ ก่อนที่ พล.ร.อ.ไพโรจน์ จะเกษียณฯ ผบ.ทร. เมื่อ 30ก.ย.69 และเป็นห่วงเวลาที่อยู่เรื่องอยู่ในชั้นคณะกรรมการอุทธรณ์ฯ

สำหรับงบประมาณ 17,000 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินโครงการ 6 ปี ปีงบประมาณ 2569-2574 ที่ตั้งต้นในงบปี 2569 ถูกกันไว้เรียบร้อยแล้ว แม้ว่าจะสิ้นสุดปีงบประมาณไปเมื่อ 30ก.ย.69 เพราะอยู่ในขั้นตอนชั้นอุทธรณ์ เท่ากับว่างบ ทร. ไม่ได้ถูกเททิ้งน้ำ สามารถดำเนินการต่อได้ แต่จะเกิดความล่าช้าขึ้น อย่างน้อย 6-7 เดือน ในกรณีต้องเปิดยื่นซองประมูล-พิจารณาใหม่

อย่างไรก็ตามต้องติดตามต่อไปว่า จะถึงขั้นต้องรื้อทีโออาร์ขึ้นใหม่หรือไม่ หรือแก้ไขแค่บางส่วน ซึ่งขณะนี้อยู่ในกระบวนการที่ พล.ร.อ.นเรศ ผบ.ทร. นำหน่วยงานและผู้ที่เกี่ยวข้อง ดูคำวินิจฉัยของคณะกรรมการอุทธรณ์ฯ และดูข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องประกอบ

ส่วน โครงการเรือฟริเกต ลำที่ 2 ซึ่งก่อนหน้านี้ สำนักงบประมาณ ขอให้ ทร. เลื่อนจากงบประมาณปี 2570 ออกไปก่อนนั้น ทร. มีแผนเตรียมบรรจุขอในงบประมาณปี 2571 ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการพิจารณากรอบงบประมาณต่าง ที่เตรียมเสนอไปยังสำนักงบประมาณ ช่วงเดือน ธ.ค.นี้ ดังนั้นจึงต้องจับตาโครงการเรือฟริเกตทั้งลำที่ 1 และ 2 ไปพร้อมกัน ซึ่งลำที่ 2 นั้น อยู่ที่รัฐบาลจะอนุมัติหรือไม่อีกด้วย

แต่สิ่งสำคัญกว่า คือ เหตุผลใดที่คณะกรรมการอุทธรณ์ฯ สั่ง ทร. ทบทวน-ยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้างในครั้งนี้ รวมทั้งเกี่ยวข้องกับส่วนใดบ้าง ซึ่งก่อนหน้านี้ ทร. ได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมา 3 ชุด ได้แก่ คณะกรรมการบริหารโครงการฯ , คณะกรรมการจัดทำทีโออาร์ และ คณะกรรมการการชดเชยทางเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ตามสิ่งที่เกิดขึ้น อาจไม่เกินความคาดหมายคนใน ทร. เพื่อเป็นการ ‘ล้างกระดาน’ เพื่อนำไปสู่การ ‘รีเซตกระบวนการ’ อีกครั้ง แต่สิ่งที่เกิดขึ้นแล้ว คือ กระแสวิจารณ์ที่เกิดขึ้นกับ ทร. ย่อมส่งผลต่อ ‘ความเชื่อถือ’ แต่เมื่อสถานการณ์มาถึงจุดนี้ อยู่ที่ พล.ร.อ.นเรศ จะพลิกสถานการณ์ฟื้น ‘ความเชื่อมั่น-ศรัทธา’ ให้กลับมาได้อย่างไร

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์