ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร เป็นพิเศษ วาระพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 วาระ 2 ที่มี โสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นประธานการประชุม เมื่อเข้าสู่การพิจารณามาตรา 7 งบประมาณรายจ่ายของสำนักนายกรัฐมนตรี และหน่วยงานในกำกับ ซึ่ง สส.ส่วนใหญ่ เลือกที่จะอภิปรายไปที่กองอำนวยการรักษาความมั่นคงในราชอาณาจักร (กอ.รมน.)
’ณัฐพงษ์‘ จี้ ‘รัฐบาล’ รับปาก 3 ข้อปฏิรูปงบฯ ชี้ งบปี 70 กว่า 90% เป็นโครงการเดิม หวั่น ปี 71 ซ้ำรอยเดิม ลั่นทำไม่ได้ไม่ขอผ่านงบสำนักนายกฯ
ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.บัญชีรายชื่อและหัวหน้าพรรคประชาชน เสนอแปรญัตติงบประมาณ จากกรอบงบประมาณ 1.05 พันล้านบาท แต่ กมธ.มีการปรับลดงบลงเพียงแค่ 2.4 แสนล้านบาทเท่านั้น ซึ่งตนเชื่อว่า กรรมาธิการทุกคนทราบดี ถึงหลักเกณฑ์การปรับลดงบประมาณ แต่หากเรามาลองดูตัวชี้วัดงบประมาณของสำนักนายกรัฐมนตรี เช่น มีการตั้งตัวชี้วัดตัวเองว่าการจัดทำงบประมาณต้องตอบสนองนโยบายของรัฐบาล ซึ่งในวาระ 1 เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาส รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ออกมาบอกว่า เราจะจัดทำงบประมาณในปีนี้เป็นงบประมาณฐานศูนย์
ณัฐพงษ์ กล่าวอีกว่า ตนเองได้แสดงตัวเลขตั้งแต่ในวาระหนึ่งว่ากว่า 90% อาจจะถึง 95% ด้วยซ้ำของโครงการที่อยู่ในร่าง พ.ร.บ.งบปี 70 ส่วนใหญ่เป็นโครงการที่อยู่ยกมาจากปีก่อนๆ แทบมองไม่เห็นเลยว่า โครงการไหนที่รัฐบาลจงใจบรรจุมา เพื่อตอบสนองนโยบายของรัฐบาลบ้าง ดังนั้น ท่านตอบได้จริงๆ หรือว่าการจัดทำงบประมาณปี 70 นำโดยสำนักงบประมาณ นำโดยรัฐบาล สามารถตอบสนองนโยบายของรัฐบาลได้จริง
นอกจากนี้ ยังมีการระบุตัวชี้วัดไว้ว่า งบประมาณต้องมีการโปร่งใส ซึ่งเราไม่ได้พูดถึงแค่เรื่องของเงินในงบประมาณเพียงเท่านั้น แต่เรายังมีเงินนอกงบประมาณด้วยเช่น โครงการ TH-AI Passport ในโครงการดีอี ที่มีการตั้งคำถามว่า กำลังถูกล็อกสเป็กหรือไม่ในทีโออาร์
ฉะนั้น วันนี้จึงอยากชี้ให้เห็นว่าสำนักงบประมาณ นำโดยรัฐบาลตกลงแล้ว ทำผ่านตัวชี้วัดที่ตั้งไว้เองหรือไม่ หากไม่ผ่านตัวชี้วัด จึงมีคำถามว่า ตกลงแล้วเราใช้หลักเกณฑ์เดียวกันกับที่เราพิจารณาหน่วยรับงบอื่น ใช้หลักเกณฑ์เดียวกับที่เราพิจารณางบให้กับสำนักงบประมาณหรือไม่ เพราะมันตกทั้งสองตัวชี้วัด
ณัฐพงษ์ กล่าวว่า ตนเองไม่ปฏิเสธในการที่จะให้งบประมาณเต็มเม็ดเต็มหน่วยกับสำนักงบประมาณ เพื่อที่จะทำให้งบประมาณดี โปร่งใส และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น แต่วันนี้ตนเองอยากได้คำยืนยันจากตัวแทนของรัฐบาล เพื่อให้พวกตนได้สบายใจ เพราะหากท่านยืนยันข้อเสนอเหล่านี้ไม่ได้ ตนเองคงให้งบประมาณกับสำนักงบประมาณแบบที่ กมธ.พิจารณาผ่านมาแบบนี้ไม่ได้ จริงๆ เพราะตกตัวชี้วัด
สำหรับข้อเสนอของตนเอง คือ 1.เราอยากเห็นงบประมาณที่มีความโปร่งใส มีประสิทธิภาพ และมีประชาชนมีส่วนร่วม โดยพวกตนได้มีการเสนอร่าง พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารสาธารณะเข้าสู่สภาผู้แทนราษฎรแล้ว ซึ่งมีหลักเกณฑ์คือให้เปิดเผยข้อมูลต่างๆ เป็นหลัก เช่น การสืบราคา คณะกรรมการยกร่าง ส่วนไหนจะปกปิดว่าเป็นเรื่องๆ ไป จึงอยากถามไปยังตัวแทนรัฐบาลว่า "ท่านเห็นด้วยกับพวกเราหรือไม่ และพร้อมที่จะผลักดันร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ให้ผ่านสภาในปีงบประมาณนี้ได้หรือไม่ เพื่อทำให้ปีงบประมาณถัดไป มีความโปร่งใสมากยิ่งขึ้น มีการทุจริตน้อยลง"
2.ในต้นปีงบประมาณ รัฐบาลอยากให้งบประมาณในปีนั้น มีทิศทางอย่างไร อยากให้รัฐบาลตั้งกรอบให้แต่ละหน่วยรับงบประมาณให้ชัดเจนก่อนที่จะมีการยื่นคำขอ เพื่อให้แต่ละหน่วยรับงบประมาณส่งคำขอเข้ามาตรงกับภารกิจกับตัวเอง อยู่ในกรอบคำขอเขาจะได้ไม่โดนตัด ซึ่งกระบวนการเช่นนี้ ODCD ไกด์ไลน์เขียนไว้ชัดเจน
"ท่านกล้าที่จะรับปากพวกเราหรือไม่ ว่าท่านอยากปรับปรุงกระบวนการจัดทำงบประมาณเช่นนี้ ให้ตรงกับ ODCD ไกด์ไลน์ กำหนดกรอบให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นปีงบประมาณ ซึ่งตนเองและพรรคประชาชนได้เสนอร่าง พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรเรียบร้อยแล้ว จึงอยากได้คำยืนยันจากตัวแทนของรัฐบาลว่า ท่านพร้อมที่จะผลักดันร่างกฎหมายฉบับนี้ ร่วมกับพวกเราภายในปีงบประมาณนี้หรือไม่ เพื่อให้งบประมาณปี 71 มีประสิทธิภาพมากกว่านี้ " ณัฐพงษ์ กล่าว
และ 3.การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยในข้อสังเกตมีการเขียนไว้ว่ารัฐบาลจะต้องมีการปรึกษาหารือประชาชน และตัวแทนของประชาชนแต่ต้นกระบวนการจัดทำงบประมาณ ซึ่งกระบวนการเช่นนี้ในประเทศที่พัฒนาแล้ว มีการจัดทำงบประมาณเช่นนี้ หากท่านอยากเห็นหน้าตางบประมาณเป็นแบบไหน ก็ขอเปิดรับฟังความคิดเห็น แล้วให้รัฐบาลนำความคิดเห็นเหล่านั้น ไปเป็นแนวทางให้แต่ละหน่วยรับงบประมาณส่งคำขอเข้ามา ซึ่งรัฐบาลมีอำนาจอยู่แล้วตามมาตรา 165 ที่ระบุไว้ว่า กรณีที่มีปัญหาสำคัญในการบริหารราชการแผ่นดินที่คณะรัฐมนตรีเห็นสมควร นายกรัฐมนตรีสามารถขอเปิดประชุมสภาเพื่อหารือในที่ประชุมรัฐสภาได้ โดยไม่ต้องมีการลงมติ เพื่อให้การจัดทำงบประมาณในปีถัดไป ตัวแทนประชาชนมีส่วนร่วม
“นี่คือคำยืนยัน ที่ผมอยากได้ยินจากตัวแทนรัฐบาล ว่าท่านพร้อมที่จะเปิดพรีบัดเจ็ตดีเบตแบบที่ผมเสนอหรือไม่ หากท่านไม่สามารถรับปากพวกผมได้ทั้ง 3 ข้อ ผมก็มีข้อกังวลจริงๆ ว่าการจัดทำงบประมาณในปี 71 หากทำแบบเดิม ก็คงได้ผลลัพธ์แบบนี้ และผมคงไม่สามารถผ่านงบประมาณให้ได้” ณัฐพงษ์ กล่าว
'ภราดร' ย้ำ 'รัฐบาล' ให้ความสำคัญ พร้อมเริ่มใช้แนวคิด Zero-Based Budgeting ปี 70 เตรียมเปิดรับฟังความเห็นก่อนจัดทำงบปี 71
ภราดร ปริศนานันทกุล สส.อ่างทอง พรรคภูมิใจไทย ในฐานะกรรมาธิการ ลุกขึ้นชี้แจงว่า ผู้นำฝ่ายค้านฯ ต้องการที่จะให้ตัวแทนของรัฐบาล ซึ่งวันนี้ตนเองสวมหมวกกรรมาธิการ และหมวกฝ่ายรัฐบาล เรื่องข้อเสนอแนะทั้งสามเรื่อง คือ ความโปร่งใส ความมีประสิทธิภาพ และกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำงบประมาณรัฐบาลให้ความสำคัญอย่างยิ่ง
ส่วนของความโปร่งใส เชื่อว่ากรรมาธิการชุดนี้ พิจารณางบปี 70 ทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายรัฐบาล ตนเองก็เคยเป็นกรรมาธิการร่วมกับณัฐพงษ์หลายปี วาระแรกของการประชุมงบประมาณ ปกติสิ่งแรกที่จะต้องท้วงติง คือเรื่องการถ่ายทอดสด ปีนี้ไม่มีการหารือในเรื่องนี้ ตนเองก็เสนอกับที่ประชุมว่า ขอให้มีการถ่ายทอดสดห้องประชุมกรรมาธิการงบประมาณ เพื่อให้ประชาชนได้ติดตามอย่างใกล้ชิด ตลอดระยะเวลาสองเดือน แต่ละวันตนเองนั่งมอนิเตอร์คนดูหลาย 100 คน คิดว่าทำให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ในเรื่องของความโปร่งใส
ส่วนเรื่องของประสิทธิภาพในการจัดทำงบประมาณ ข้อ 1.15 ระบบกรอบวงเงินงบประมาณ ที่ให้สำนักงบประมาณเซ็ต Pre-ceiling (ระบบกรอบวงเงินงบประมาณเบื้องต้น) ในกระทรวง ทบวง กรม ก่อนที่จะให้ทำเสนอปีนี้ เป็นตัวอย่างที่ดี เราอยู่ในกรรมาธิการงบฯ มาหลายปี รู้ว่าที่ผ่านมาเป็นอย่างไร วันนี้ตนเองได้รับมอบหมายให้ดูสำนักงบประมาณ การจัดทำงบประมาณ ตนเองพยายามที่จะเอาข้อสังเกตของกรรมาธิการมาทำให้เกิดประโยชน์มากที่สุด ระบบกรอบวงเงินงบประมาณปีนี้กำหนดชัด ว่าหน่วยงานราชการทั้งหลาย จากปกติได้รับ 200-300% ปีนี้หน่วยงานราชการมีแนวทางการจัดทำงบประมาณที่นายกรัฐมนตรี ได้ประกาศว่าให้ส่งบวกมาแค่ 20% จากปีที่แล้ว แม้จะยังไม่สมบูรณ์แบบ การกำหนดกรอบเงินงบประมาณเห็นตรงกันว่า เพิ่มประสิทธิภาพในการคัดกรองโครงการจากหน่วยงานของภาครัฐทั้งหมด ก่อนที่จะเสนอมาที่สำนักงบประมาณ จะได้คัดกรองโครงการเฉพาะโครงการที่จำเป็นจริงๆ โครงการที่มีประสิทธิภาพจริงๆ ให้สำนักงบประมาณพิจารณา
ส่วนเรื่องของเคพีไอ ตัวชี้วัดของหน่วยงาน ตนเองเห็นด้วยกับ สส. และให้แนวทางกับสำนักงบประมาณไปเป็นนโยบายว่า การจะจัดงบประมาณควรลบ 1 ปี เอามาเป็นฐาน เมื่อนำเงินไปแล้วเกิดผลมากน้อยแค่ไหน หากมีประสิทธิภาพมากนำเงินไปแล้ว ทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมาย ตามนโยบายของรัฐบาลได้ รัฐบาลก็ควรที่จะจัดสรรงบประมาณเพิ่มเติมให้กับหน่วยงานนั้น แต่ถ้าหากนำเงินไปแล้วไม่สามารถทำให้เกิดประสิทธิภาพได้หรือโครงการไหนไม่มีคุณภาพ โครงการนั้นก็จะต้องถูกตัดออก จึงเป็นที่มาที่กำหนดในปีนี้ คือเรื่องของ Zero-Based Budgeting งบประมาณฐานสูง เราพูดคุยหลายปี และเห็นตรงกันมาเริ่มที่ปี 70 ขอย้ำอีกครั้งว่า ”ตนไม่ได้บอกว่างบประมาณปีนี้สมบูรณ์แบบ ยังมีข้อบกพร่อง ยังมีข้อผิดพลาด จะต้องนำไปพัฒนาต่อไปในปีงบประมาณปี 71“
สำหรับกระบวนการการมีส่วนร่วมอยู่ในข้อสังเกต 1.15 Pre-budget Consultation (การปรึกษาหารือก่อนจัดทำงบประมาณ) การจัดทำงบประมาณเราควรรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนในเรื่องของการจัดทำงบประมาณในปีถัดไป เราได้กำหนดเอาไว้ในปฏิทินงบประมาณ ซึ่งในปีงบประมาณ 71 จะเห็นได้เลยว่า จะมีการกำหนดจะให้ทำ Pre-budget Consultation (การปรึกษาหารือก่อนจัดทำงบประมาณ) ตนเองให้แนวทางกับสำนักงบประมาณไปแล้ว ถ้าทำแบบเดิมก็จะได้ผลลัพธ์แบบเดิม จึงเป็นที่มาของหลายไอเทมในงบประมาณปีนี้ ที่พยายามจะหาแนวทางมาทำรูปแบบใหม่ ให้เงินงบประมาณเกิดประสิทธิภาพมากที่สุด มี 2 โครงการอยู่ในงบกลาง เช่น Matching Fund (ร่วมทุน หรือ เงินสมทบ) ที่ตั้งใจจะดึงเงินสะสมของหน่วยงานต่างๆ เป็นรูปแบบใหม่ ไม่เคยทำในปีงบประมาณอื่น หรือ ภัยพิบัติ แนวทางของรัฐบาลจะพยายามหารูปแบบใหม่ ที่จะทำให้งบประมาณเกิดประสิทธิภาพมากที่สุด
ภราดร กล่าวถึงรื่องของข้อสังเกต ตนเองเป็นกรรมาธิการงบประมาณหลายปี มีส่วนร่วมในการทำข้อสังเกต น่าเสียใจที่ข้อสังเกตของกรรมาธิการที่พวกเราช่วยกันทำ สุดท้ายหน่วยงานรัฐ รัฐบาล หรือหน่วยรับงบประมาณ ไม่ได้เอาข้อสังเกตไปทำ ปีนี้จะพยายามเอาข้อสังเกตเป็นคัมภีร์ยัดใส่มือให้กับหน่วยงานราชการ เพื่อจะเดินตามข้อสังเกตของกรรมาธิการ ทำให้งบประมาณในปี 71 เป็นงบประมาณที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้นมากกว่าที่ผ่านมา อีกทั้งปี 70 งบจำกัด งบกลุ่มจังหวัด เรื่องความซ้ำซ้อน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็เอาข้อสังเกตไปทำให้เกิดผล และเห็นอยู่ในรูปเล่มปี 70 ในข้อสังเกต ข้อเสนอแนะ ทั้งหมดของ ผู้นำฝ่ายทั้ง 3 ข้อ รัฐบาลรับทั้งหมด และได้ดำเนินการส่วนหนึ่ง อาจจะมีบางส่วนที่ต้องขอความร่วมมือจากสภา ในการทำงบประมาณปี 71 ให้มีประสิทธิภาพมากกว่าปีนี้
ชื่นชมการทำงาน แม้ตัวแทนจะยังรับปากไม่ได้ ขอทุกฝ่ายหนุน 2 ร่างกฎหมาย
ณัฐพงษ์ ได้ลุกขึ้นอภิปรายด้วยว่า ตนเองเห็นตรงกันในเรื่องของ 3 ข้อหลัก ความโปร่งใส ประสิทธิภาพ และการที่ประชาชนมีส่วนร่วม ตนเป็นหนึ่งคนที่ชื่นชมการทำงานของ ภราดร ในกรรมาธิการวิสามัญงบประมาณ แต่อยากฝากว่า ถึงแม้ภราดร หรือตัวแทนของรัฐบาล จะยังรับปากไม่ได้ เพราะยังไม่ได้ดูในรายละเอียด ถ้าเราเห็นตรงกันในเรื่องของหลักการทั้ง 3 ข้อ ตัวร่าง พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารสาธารณะเพื่อความโปร่งใส และ พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ เพื่อทำให้กระบวนการการจัดทำงบประมาณมีประสิทธิภาพ ไม่ได้เป็นตามยุครัฐบาลที่เห็นด้วยกับวิธีการแบบนี้ แต่ให้อยู่ถาวรตลอดไปในกระบวนการงบประมาณของประเทศ อยากให้สมาชิกช่วยกันสนับสนุนสองร่าง พ.ร.บ.นี้ จะเป็นประโยชน์กับทุกคน
สุดท้ายที่ประชุมลงมติมาตรา 7 จากจำนวน 467 เสียง เห็นด้วย 276 เสียง ไม่เห็นด้วย 137 เสียง งดออกเสียง 54 เสียง ไม่ลงคะแนนเสียง ไม่มี เป็นอันว่าที่ประชุมเห็นด้วยกับการแก้ไขของกรรมาธิการ
