'สารหนู' ลามถึง 'เมืองพญานาค' ลุ้นดึง 'ยศชนัน' ใช้ 'แม่สายโมเดล' ชิงจังหวะ 'เพื่อไทย' ยึดคืน 'หนองคาย'

18 พ.ย. 2569 - 18:31

  • วิกฤต 'เมืองพญานาค' หลังพบ 'สารหนู' ลามมาถึง 'น้ำโขง' วัดใจ 'เพื่อไทย' ดึง 'อ.เชน' ทวงคืนพื้นที่ กลายเป็น 'บททดสอบการเมืองใหญ่' หลัง 'เพื่อไทย' พ่าย สส. ยกจังหวัด ให้ 'พลังประชารัฐ-ภูมิใจไทย' แต่ยังกุมเก้าอี้ 'นายก อบจ.หนองคาย' ไว้ได้

nongkhai-arsenic-pheuthai-18nov26-SPACEBAR-Hero.jpg

แม่น้ำโขง ที่หล่อเลี้ยงทั้งชีวิตและศรัทธาของชาวหนองคาย กำลังส่งสัญญาณอันตรายครั้งใหญ่ เมื่อวิกฤตการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักที่ปะทุขึ้นในลุ่มน้ำภาคเหนืออย่างแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย ได้ขยายวงลุกลามมาถึง ลุ่มน้ำโขงภาคอีสาน 

โดยเฉพาะจังหวัดหนองคาย เมืองพญานาคที่ได้รับผลกระทบตลอด 6 อำเภอริมโขง มีการตรวจพบสารหนูเกินค่าอ้างอิงในปัสสาวะชาวบ้านแล้ว 17 ราย ซ้ำเติมชาวประมงน้ำจืดที่กำลังหลังพิงฝาเพราะปลาแข้ป่วยเป็นตุ่มแผลและผู้บริโภคไม่กล้าซื้อปลาน้ำโขง 

วิกฤตสิ่งแวดล้อมครั้งนี้สะเทือนไปถึง การเมืองหนองคาย ที่ พรรคเพื่อไทย เพิ่งโดนคู่แข่งจากพลังประชารัฐและภูมิใจไทยตีแตกยกจังหวัดในศึก สส. 2569 แต่ยังกอดเก้าอี้นายก อบจ. เอาไว้ได้

ท่ามกลางสายตาที่จับจ้องว่า "อ.เชน"ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ที่กำลังลุยสางปมสารพิษภาคเหนือ จะยกทัพนักวิทยาศาสตร์ลงมาช่วยหนองคายเพื่อกู้ศรัทธาและทวงคืนพื้นที่ได้หรือไม่

พิษ 'สารหนู' จากเหนือสู่อีสาน

ย้อนไปตั้งแต่เดือนมีนาคม 2568 ปัญหาสารหนูปนเปื้อนใน แม่น้ำกกและแม่น้ำสายจ.เชียงราย ถูกจุดพลุขึ้นจากกิจกรรมเหมืองแร่ในฝั่งเมียนมา จนกระทบทั้งระบบนิเวศและการผลิตน้ำประปาภาคเหนือ 

เวลาผ่านไปเกือบ 2 ปี ต้นตอฝั่งต้นน้ำยังแก้ไม่สะเด็ดน้ำ คลื่นวิกฤตสารหนูก็มาปรากฏชัดในแม่น้ำโขงอีสาน 4 จังหวัด ได้แก่ เลย หนองคาย บึงกาฬ และ นครพนม โดยภาคประชาชนและองค์กรพัฒนาเอกชน ตั้งข้อสังเกตว่ามลพิษไม่ได้ไหลมาจากตอนบนเพียงอย่างเดียว แต่อาจเชื่อมโยงกับการทำเหมืองแร่และเรือดูดทรายตาม แม่น้ำโขง และลำน้ำสาขาในฝั่งเมียนมาและลาวด้วย

แม้ผู้บริหารจังหวัดและการประปาส่วนภูมิภาค จะยืนยันว่าน้ำประปาผ่านกระบวนการกรองจนสะอาดปลอดภัยแล้ว แต่กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค ได้ลงพื้นที่ ต.หาดคำ และ ต.หินโงม อ.เมืองหนองคาย และพื้นที่ใกล้เคียง คัดกรองความเสี่ยงประชาชน พบผู้มีสารหนูรวมในปัสสาวะเกินค่ามารตฐาน ถึง 17 ราย จนต้องส่งต่อโรงพยาบาลหนองคายเพื่อตรวจเม็ดเลือดและการทำงานของตับอย่างละเอียด

ความเดือดร้อนจึงลามเป็นลูกโซ่ตลอด 6 อำเภอริมโขงของหนองคาย ทั้งอำเภอสังคม ศรีเชียงใหม่ ท่าบ่อ เมืองหนองคาย โพนพิสัย และ รัตนวาปี ชาวประมงพื้นบ้านโอดครวญว่าปลาแข้เกิดตุ่มแผลตามลำตัว จับปลาได้น้อยลง แถมเมื่อข่าวสารหนูแพร่สะพัด คนก็ไม่กล้าซื้อปลาน้ำโขงจนรายได้หดหาย 

แม้เครือข่ายภาคประชาชนจะชี้แจงว่าเนื้อปลายังกินได้แต่ควรงดเครื่องในปลา รวมถึงหอยและกุ้งหน้าดินไปก่อน ขณะเดียวกันเกษตรกรที่สูบน้ำโขงรดพืชผักก็เริ่มหวาดวิตก จนสมาคมเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสาน ต้องออกมาทวงถามภาครัฐให้เร่งแจ้งเตือนอย่างเป็นทางการและออกมาตรการดูแลผู้ได้รับผลกระทบอย่างจริงจัง

แกะรอยการเมือง 'หนองคาย' ยุค 'แดงแตกทัพ'

ความอัดอั้นของคนริมโขง โยนโจทย์ร้อนใส่นักการเมืองหนองคายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะเมื่อหันมามองภูมิทัศน์การเมืองเมืองพญานาคที่พลิกขั้วจากอดีตยุค ไทยรักไทย พลังประชาชน จนถึง เพื่อไทย ที่เคยผูกขาด สส. ยกจังหวัด 

สัญญาณร้าวเริ่มขึ้นในปี 2566 เมื่อเขต 1 หลุดมือไปอยู่กับค่ายพลังประชารัฐ ก่อนที่การเลือกตั้งระดับชาติในปี 2569 พรรคเพื่อไทยจะโดนตีแตกพ่ายหมดรูป สูญพันธุ์ยกจังหวัด ทั้งที่ในสนามท้องถิ่นเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2568 เพิ่งล้างตาชิงเก้าอี้นายก อบจ. กลับมาได้

ภาพความย้อนแย้งระหว่างสนามใหญ่กับสนามท้องถิ่นนี้มีเรื่องราวเบื้องหลังน่าขบคิด ในระดับชาติ สส. ทั้ง 3 เขต ล้วนเป็นมวยเก๋าที่เติบโตจากการเมืองท้องถิ่นทั้งสิ้น เขต 1 กระแสร์ ตระกูลพรพงศ์ อดีตรองนายก อบจ. หนองคาย รักษาฐานที่มั่นของ พลังประชารัฐ ไว้ได้เหนียวแน่น 

เขต 2 ยุทธนา ศรีตะบุตร แม่ทัพ "กลุ่มรักหนองคาย" แห่ง บ้านใหญ่ศรีตะบุตร และสายตรงบ้านป่ารอยต่อ หลังพ่ายศึก อบจ. ก็กระโดดลงสนาม สส. ด้วยตัวเอง ล้ม ชนก จันทาทอง แห่ง บ้านใหญ่โพนพิสัย ลงได้สำเร็จ 

ส่วนเขต 3 ศักดิ์ดา จันทรสุวรรณ ผู้โลดโผนในเวทีท้องถิ่นเมืองท่าบ่อ ขนผู้บริหารท้องถิ่นจาก 4 อำเภอ ราว 60 คน มาหนุนหลังในนามค่ายสีน้ำเงิน ภูมิใจไทย โค่น เอกธนัช อินทร์รอด แห่ง บ้านใหญ่อินทร์รอด ไปแบบขาดลอย

แต่ในสนาม อบจ.หนองคาย เมื่อต้นปี 2568 สองบ้านใหญ่เพื่อไทยอย่าง ตระกูลจันทาทองและ อินทร์รอด จับมือกันส่ง "เสี่ยแอร์"วุฒิไกร ช่างเหล็ก นักธุรกิจนำเข้า-ส่งออก พร้อมขนทัพใหญ่เพื่อไทยและอดีตนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร ลงช่วยหาเสียง จนพลิกล้มแชมป์ 5 สมัยอย่างยุทธนาลงได้

เมื่อแม่น้ำโขงเกิดวิกฤตปลาป่วยและสารหนูคุกคามประมงพื้นบ้าน จึงเป็นบททดสอบชั้นดีทั้งต่อ สส. รัฐบาลทั้ง 3 เขต จากพรรคพลังประชารัฐและภูมิใจไทย และ นายก อบจ. จากค่ายเพื่อไทย ว่าจะแปรฐานอำนาจมาเป็นการเยียวยาปากท้องชาวบ้านได้จริงเพียงใด

จับตา 'อ.เชน' กู้ศรัทธาหนองคาย

ภาพ อ.เชน-ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ในพื้นที่ภาคเหนือโดดเด่นขึ้นมาทันที ตั้งแต่ลงพื้นที่แม่สายโชว์ชุดตรวจ "M-Sense" ของนาโนเทค สวทช. ที่ตรวจสารหนูรู้ผลใน 3–5 นาที 

สั่งระดมนักวิทยาศาสตร์ทั่วประเทศเดินหน้า 4 มาตรการด่วน ทั้งขยายเครื่องกรองน้ำนาโน แจกชุดตรวจพกพา ออกแบบฝายดักตะกอน (แม้หลายฝ่ายยังเตือนเรื่องความเสี่ยงสิ่งแวดล้อมและการจัดการตะกอนพิษ) และใช้เทคนิคไอโซโทปหาต้นตอมลพิษ ไปจนถึงการรุดคุยผู้แทนเมียนมากลางเวทีอาเซียน-อินเดีย ที่กรุงมะนิลา

สำหรับ จ.หนองคาย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เพื่อไทยพ่าย สส. ยกจังหวัด ทั้งที่ อ.เชน เคยลงพื้นที่หาเสียงที่ อ.สระใคร และตลาดโพธิ์ชัย มาแล้วเมื่อเดือนมกราคม 2569 วิกฤตสารหนูริมโขงครั้งนี้จึงเปรียบเสมือนโอกาส หาก เพื่อไทย กล้าปักหมุดแก้ปัญหาด้วยผลงาน

หาก อ.เชน นำ "โมเดลวิทยาศาสตร์แก้สารหนู" จากภาคเหนือขยายผลลงมาที่หนองคาย ส่งชุดตรวจ M-Sense ระบบกรองน้ำสะอาด และการตรวจวิเคราะห์แหล่งกำเนิดมลพิษด้วยห้องแล็บขั้นสูง มาผนึกกำลังทำงานร่วมกับ นายก อบจ. วุฒิไกร ช่างเหล็ก เพื่อช่วยชาวประมงและเกษตรกร 6 อำเภอริมโขงตรวจสอบปลา พืชผัก และน้ำใช้ได้จริง 

ย่อมกลายเป็นแต้มต่อสำคัญในการกู้ศรัทธาและปูทางทวงคืนเก้าอี้ สส. หนองคาย

วิกฤตสารหนูที่ลุกลามจากเหนือสู่อีสานกำลังพิสูจน์ฝีมือ สส. พลังประชารัฐ ภูมิใจไทย หรือ อบจ. เพื่อไทย 

สนามการเมืองหนองคาย จึงไม่ใช่แค่การวัดบารมีของบ้านใหญ่ตระกูลไหน แต่เป็นการวัดฝีมือว่าใครจะทำให้น้ำสะอาด ปลาปลอดภัย และปากท้อง ที่มั่นคงได้ก่อนกัน

Info-nongkhai-arsenic-pheuthai-18nov26.jpg

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์