ประเทศไทยเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่เผชิญรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) เข้มข้นที่สุดในโลกโดยมีค่าดัชนี UV อยู่ในระดับ 11–12 อย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปีซึ่งจัดอยู่ในระดับอันตรายสูงสุดตามมาตรฐานสากล สะท้อนถึงความจำเป็นในการป้องกันแสงแดดอย่างจริงจังในชีวิตประจำวัน ปัจจัยสำคัญมาจากตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ใกล้เส้นศูนย์สูตร ประกอบกับสภาพอากาศเขตร้อนและช่วงเวลาที่ท้องฟ้าเปิดทำให้รังสีจากดวงอาทิตย์ส่องถึงพื้นโลกอย่างเข้มข้นกว่าหลายภูมิภาค
แม้ประเทศไทยจะมีความแปรผันของรังสี UV ตามฤดูกาลแต่ในความเป็นจริงแล้วแทบไม่มีช่วงเวลาใดที่ถือว่า ปลอดภัยอย่างแท้จริง ส่วนใหญ่ของเดือนตั้งแต่กุมภาพันธ์ถึงกันยายนมีดัชนี UV สูงสุดแตะระดับ 12 ขณะที่เดือนธันวาคมซึ่งถือว่าต่ำที่สุดก็ยังอยู่ที่ระดับ 9 ซึ่งยังจัดว่าสูงมากตามมาตรฐานโลก หลายจังหวัดทั่วประเทศโดยเฉพาะพื้นที่ชายฝั่งและภาคใต้ เช่น สงขลาหรือภูเก็ตมีระดับรังสีที่รุนแรงเป็นพิเศษโดยบางช่วงสูงถึงระดับ 12–13 เลยทีเดียว
ช่วงเวลาที่ควรระวังมากที่สุดคือระหว่าง 10:00–16:00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่รังสี UV เข้มข้นสูงสุด การออกแดดแม้ในระยะเวลาสั้นก็สามารถก่อให้เกิดความเสียหายต่อผิวได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในวันที่ค่าดัชนี UV เกิน 11 ผิวหนังที่ไม่ได้รับการป้องกันอาจเกิดอาการไหม้แดดได้ภายในเวลาไม่ถึง 10 นาที
ผลกระทบจากรังสี UV มีตั้งแต่ระยะสั้นไปจนถึงระยะยาว ในระยะเฉียบพลันคืออาการผิวไหม้แดดส่วนในระยะยาวคือการเร่งให้ผิวเสื่อมสภาพก่อนวัยหรือที่เรียกว่า Photoaging ซึ่งทำให้เกิดริ้วรอย จุดด่างดำ ผิวหยาบกร้านและสูญเสียความยืดหยุ่น โดยเฉพาะรังสี UVA ที่สามารถแทรกซึมลึกถึงชั้นผิวหนัง ทำลายคอลลาเจนและอิลาสติน นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งผิวหนังซึ่งในประเทศไทยมีรายงานอัตราการเกิดอยู่ที่ประมาณ 3.6–3.8 ต่อประชากร 100,000 คนต่อปี รวมถึงผลกระทบต่อดวงตา เช่น การอักเสบของกระจกตา ต้อหิน และภาวะจุดรับภาพเสื่อม
การป้องกันรังสี UV จึงเป็นสิ่งจำเป็นโดยครีมกันแดดถือเป็นด่านสำคัญ ค่า SPF ใช้วัดการป้องกันรังสี UVB ซึ่งเป็นสาเหตุของผิวไหม้แดด ขณะที่ค่า PA ใช้บอกระดับการป้องกันรังสี UVA ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเกิดริ้วรอยและมะเร็งผิวหนัง สำหรับประเทศไทยผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ใช้ครีมกันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไปและ PA+++ เป็นอย่างน้อยในทุกวัน รวมถึงต้องทาก่อนออกแดดประมาณ 20 นาทีและทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมง หรือหลังว่ายน้ำและเหงื่อออกมาก
ในด้านประเภทของครีมกันแดดนั้นสามารถแบ่งเป็นแบบแร่ธาตุ (mineral) และแบบเคมี (chemical) โดยแบบแร่ธาตุจะทำหน้าที่สะท้อนรังสีออกจากผิวส่วนแบบเคมีจะดูดซับรังสีและเปลี่ยนเป็นความร้อน ทั้งสองประเภทมีประสิทธิภาพต่างกันไปตามลักษณะการใช้งาน ขณะเดียวกันประเทศไทยยังมีมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมโดยมีการห้ามใช้ครีมกันแดดบางชนิดในอุทยานแห่งชาติเพื่อปกป้องระบบนิเวศทางทะเลและปะการัง
นอกจากการใช้ครีมกันแดดแล้วการป้องกันทางกายภาพก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เช่น การสวมเสื้อผ้าที่มีค่า UPF ซึ่งออกแบบมาเพื่อป้องกันรังสี UV โดยเฉพาะ ผ้าที่ทอแน่นสามารถช่วยลดการทะลุผ่านของรังสีได้อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นทางเลือกที่ให้การป้องกันได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ต้องกังวลเรื่องการล้างออกเหมือนครีมกันแดด ทั้งหมดนี้สะท้อนว่าการใช้ชีวิตในประเทศไทยจำเป็นต้องมี “วินัยกันแดด” อย่างจริงจังเพื่อปกป้องทั้งสุขภาพผิวและสุขภาพโดยรวมในระยะยาว
