ฮาวทูกู้โลกรวน ฉบับพูดง่าย ทำยาก
วิธีที่ 14 จัดบ้าน (รื้อความรก ด้วยความรักษ์)
ของไม่ใช้เต็มบ้าน สร้างความบานปลายให้โลก
แนะนำ: โลกดีขึ้นทุกด้าน ด้วยการจัดบ้านและ ‘แบ่งปันทรัพยากร’ ที่ไม่ใช้ให้คนที่ต้องการ
WHAT (เกิดอะไรขึ้นอ่ะ?)
#กองดอง ไม่ใช่แค่เรื่องหนังสือ แต่เกือบทุกสิ่ง ไม่ว่าเสื้อผ้า เครื่องสำอางค์ แก้วน้ำ ของเล่น ถุงผ้า ฯลฯ ที่เป็นของใช้ก็ถูกดองเช่นกัน
ลองสำรวจสิ่งของในบ้านดู คุณจะพบว่าเราซื้อของที่เกินจำเป็น และเก็บสิ่งของที่ไม่ได้ใช้มากแค่ไหน
“เราซื้อเสื้อผ้ามากขึ้น 500% เมื่อเทียบกับช่วงยุค 80s”
— The Wall Street Journal
“62 ล้านตัน คือขยะอิเล็กทรอนิกส์ที่ถูกผลิตในปี 2022 เพิ่มขึ้น 82% จากปี 2010”
— GLOBAL E-WASTE MONITOR 2024 by United Nations Institute for Training and Research
ไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจ ถ้าในบ้านของใครหลายคนจะเต็มไปด้วยสิ่งของที่ไม่จำเป็นวางกองอยู่มุมนั้นมุมนี้ และจำนวนไม่น้อยก็ถูกซุกในซอกหลืบจนลืมว่า “เอ๊ะ! ไปซื้อมาตอนไหนเนี่ย!?”
เชื่อเถอะว่า ไม่ใช่มีแค่บ้านคุณที่รก แต่บ้านคนอีกจำนวนไม่น้อยก็รกเหมือนคุณ หรืออาจถึงขั้นเละเทะรุงรังยิ่งกว่า
ถ้าสาวปัญหาบ้านที่รกเพราะของเต็มบ้านจะพบว่า มีต้นตอมาจากการบริโภคที่ล้นเกิน (Over-Consumption) ซึ่งมีที่มาจากแนวคิดเศรษฐกิจแบบทุนนิยม (ที่ขับเคลื่อนโลกอยู่ในวันนี้) ที่เน้นการเติบโตทางเศรษฐกิจด้วยการผลิตและบริโภค ผ่านกลไกการสร้างความต้องการของนักโฆษณาและนักการตลาด
เราจึงถูกสื่อรอบตัวกระตุ้นให้ซื้อของใหม่ (ที่แปะป้ายว่า ดีกว่า ใหม่กว่า เก๋กว่า ทันสมัยกว่า หรือแม้กระทั่งยั่งยืนกว่า) ตลอดเวลา
รู้ตัวอีกที ก็พบว่าตัวเองซื้อของมามากมาย และสุดท้ายของที่เกินจำเป็นเหล่านั้นก็กลายเป็นภาระที่ต้องจัดการอะไรสักอย่าง (เพราะไม่มีที่จะเก็บแล้ว)
ปัญหาบ้านรกรุงรังนี้เป็นเรื่องใหญ่ระดับโลกเลยล่ะ ถ้าไม่ใหญ่เบอร์นั้น คนโด มาริเอะ ผู้เขียนหนังสือ ชีวิตดีขึ้นทุกๆ ด้าน ด้วยการจัดบ้านแค่ครั้งเดียว (the life-changing magic of tidying up) ก็คงไม่กลายเป็นบุคคลผู้ทรงอิทธิพลของนิตยสารไทม์ส ประจำปี 2015 หรอกว่ามะ?
WHY (ทำไมโลกร้อนล่ะ, เกี่ยวไร?)
บทความของ ยูนิเซฟ ระบุชัดว่า การบริโภคมากเกินไป (Over-Consumption) ในประเทศที่ร่ำรวยที่สุดในโลก กำลังทำลายสิ่งแวดล้อมของเด็กๆ ทั่วโลก
ประเทศร่ำรวยที่ว่าคือประเทศไหนบ้าง ข้อมูลจาก Statista เผยให้เห็นแผนที่ประเทศที่สร้างขยะทั่วโลก (กิโลกรัม: ประชากร 1 คน) พบว่า ประเทศที่ก่อขยะในอันดับหัวตารางส่วนใหญ่เป็นประเทศที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดี
เช่น สหรัฐอเมริกา, แคนาดา, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, ซาอุดีอาระเบีย, ออสเตรเลีย, อังกฤษ, ญี่ปุ่น, จีน เป็นต้น
ขณะที่รายงาน The Global E-waste Monitor 2024 หรือสถานการณ์ขยะอิเล็กทรอนิกส์ทั่วโลกในปีที่ผ่านมา แสดงให้เห็นชัดว่าภูมิภาคที่ร่ำรวยอย่างทวีป ยุโรป ก่อปริมาณขยะอิเล็กทรอนิกส์มากที่สุด ตามมาด้วยโอเชียเนีย (ภูมิภาคที่รวมออสตราเลเชีย, เมลานีเชีย, ไมโครนีเชีย และพอลินีเชีย) อเมริกา, เอเชีย และแอฟริกา ตามลำดับ
ถ้าเอาประเทศที่ติดท็อปชาร์ตสร้างขยะมาเทียบเคียงกับกระแส คนโด มาริเอะ ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดระเบียบบ้านที่เคยเกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก จะพบว่ามีส่วนสัมพันธ์กัน
ซึ่งอนุมานได้ว่า ประเทศร่ำรวยจะก่อขยะเยอะ เพราะบริโภคแยะ (จนล้นเกิน) ซึ่งส่วนหนึ่งนำมาสู่ปัญหาบ้านรกรุงรัง พอเจอปัญหาก็ต้องการหาทางออก และแนวคิดการจัดระเบียบบ้านของ คนโอ มาริเอะ เป็นหนึ่งในทางออกนั้น
ขณะเดียวกัน ปัญหาบ้านรกรุงรัง ก็มาจากการบริโภคที่เกินจำเป็น ทรัพยากรจึงถูกใช้เกินลิมิต ธรรมชาติที่เป็นแหล่งทรัพยากรเลยเสียสมดุล นำมาสู่ปัญหาโลกร้อน และความผิดเพี้ยนหลายๆ อย่างในธรรมชาติ
“ขยะที่เพิ่มขึ้น มลพิษที่เป็นอันตราย และทรัพยากรธรรมชาติที่หมดไป กำลังส่งผลกระทบต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของเด็กๆ และคุกคามความยั่งยืนของโลก...”
กุนิลลา โอลสัน (Gunilla Olsson) ผู้อำนวยการสำนักงานวิจัย UNICEF – Innocenti กล่าวถึงผลกระทบของปัญหาขยะที่มาจากการบริโภคที่เกินจำเป็น
“เราเป็นหนี้ตัวเราเอง และคนรุ่นต่อๆ ไปในการสร้างโลกที่ดีกว่านี้เพื่อให้เด็กๆ ได้เติบโตในอนาคต”
HOW (ทำอย่างไรล่ะทีนี้)
เพียงแค่เริ่มจัดบ้าน จัดบ้าน และจัดบ้าน แล้วคุณจะเห็นความฟุ่มเฟือยและความบานปลายจากบรรดาของเก่าเก็บและของที่ไม่ได้ใช้ที่มีอยู่ในบ้าน
จากนั้นก็แค่เริ่มกระบวนการ ‘ฮาวทูทิ้ง’ เพื่อแบ่งปันทรัพยากรที่เหลือใช้ ไปให้กับคนที่ต้องการจริงๆ ซึ่งปัจจุบันมีหน่วยงานรับบริจาคของเหลือใช้หลายแห่ง เช่น มูลนิธิกระจกเงา เป็นต้น
สำหรับใครที่คิดจะเริ่มลงมือจัดบ้านแล้วล่ะก็ เรามีคำแนะนำจาก ชิโฮมิ ชิโมมุระ ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดระเบียบชีวิตจากญี่ปุ่น ด้วยการทิ้งสิ่งของที่ไม่จำเป็น เพื่อบ้านที่เป็นระเบียบและชีวิตที่เบาสบายยิ่งขึ้น โดยแบ่งสิ่งของที่ควรทิ้งออกเป็น 5 หมวด ดังนี้
หมวดที่ 1: ของพัง ของที่ใช้งานไม่ได้แล้ว
เช่น เครื่องใช้ไฟฟ้าที่พังแล้วและไม่คิดจะซ่อม, เฟอร์นิเจอร์ที่ขวางประตูหรือทางเดิน, ปากกาที่เขียนไม่ติด, ต่างหูที่เหลือแค่ข้างเดียว, ถุงเท้าเปื่อยมีรอยขาด
หมวดที่ 2: ของที่ไม่เคยใช้เลย
เช่น เสื้อผ้าที่ไม่ได้ใส่มานานกว่า 1 ปี, แจกันดอกไม้ที่ได้มาเป็นของขวัญ, กระเป๋าที่หนักจนไม่คิดจะใช้
หมวดที่ 3: ของที่มีปริมาณเกินความจำเป็น
เช่น ถุงพลาสติกและถุงกระดาษที่เก็บจนล้น, ถุงเจลเก็บความเย็นในตู้เย็น, ถุงผ้าของแถมที่ไม่เคยใช้, เศษผ้าที่เก็บไว้ทำผ้าขี้ริ้ว (แต่ยังไม่ได้ใช้สักที), แปรงสีฟันเก่าที่จะเก็บไว้ขัดโน่นนี่, กล่องหรือกระป๋องที่เก็บเพราะ “มันน่ารัก”
หมวดที่ 4: ของหมดอายุ
เช่น เครื่องปรุงหมดอายุในครัว, อาหารแช่แข็งที่ทำไว้นานจนจำไม่ได้, ไกด์บุ๊กท่องเที่ยวที่พิมพ์เกิน 3 ปี, เครื่องสำอางที่เปิดใช้ไว้นานจนลืม, เสื้อผ้าหรือแฟชั่นที่เด็กเกินวัย
หมวดที่ 5: ของที่เห็นแล้วรู้สึกแย่
เช่น อุปกรณ์งานอดิเรกที่ซื้อเพราะตามกระแส, อุปกรณ์ออกกำลังกายที่ไม่ได้ใช้งาน, ของกินที่ได้รับมาแต่ไม่ชอบ, คอมพิวเตอร์หรือกล้องรุ่นเก่า, ของขวัญหรือจดหมายที่แฟนเก่าเคยให้
ถ้าระหว่างทางคุณเจอกับความยากลำบากในตัดใจจะทิ้งของบางอย่าง เราขอทิ้งท้ายด้วยบางประโยคในหนังสือนวนิยายเกี่ยวกับการจัดบ้านเรื่อง คุณโทมาริ นักจัดบ้านด้วยการจัดใจ เขียนโดย มิอุ คาคิยะ (Miu Kakiya) ซึ่งน่าจะช่วยให้คุณตัดสินใจได้ง่ายขึ้น
“ของชิ้นไหนที่ไม่ได้ใช้มานาน ย่อมหมายความว่ามันคือของที่จะมีหรือไม่มีก็ได้ ถ้าเช่นนั้นก็ควรตัดใจทิ้งเสียให้หมด”
— หนังสือ คุณโทมาริ นักจัดบ้านด้วยการจัดใจ เขียนโดย มิอุ คาคิยะ (Miu Kakiya)
“ไม่ว่าราคาเท่าไหร่ เสื้อผ้าที่ไม่ใส่ก็คือไม่ใส่นั่นละค่ะ เก็บไว้ก็เท่านั้น”
— หนังสือ คุณโทมาริ นักจัดบ้านด้วยการจัดใจ เขียนโดย มิอุ คาคิยะ (Miu Kakiya)
“ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ยังใช้ได้รึเปล่า ของที่ไม่ใช้ก็ควรทิ้งไปดีกว่าค่ะ”
— หนังสือ คุณโทมาริ นักจัดบ้านด้วยการจัดใจ เขียนโดย มิอุ คาคิยะ (Miu Kakiya)
