สืบเนื่องจากสำนักพระราชวังได้แจ้งกับประชาชนว่าพระบาทสมเด็จพระพระเจ้าอยู่หัวฯ โปรดเกล้า ฯ ให้มีพระราชพิธีกงเต็กหลวงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในวันที่ 23 เมษายน 2569 ณ พระบรมมหาราชวัง
ถ้าพูดถึง "กงเต็ก" หลายคนอาจจะนึกถึงแค่การเผากระดาษกงเต็กเท่ๆ ใช่ไหม? แต่รู้หรือไม่ว่าในราชสำนักไทยพิธีนี้คือพิธีการที่มีความสำคัญอย่างมากเพราะเป็นพิธีที่รวมความเชื่อสายมหายานาน ความกตัญญูและความจงรักภักดีไว้ด้วยกันแบบทรงพลังสุดๆ
กงเต็กคืออะไร? คำว่า กงเต็ก แปลตรงตัวว่าการทำบุญ (กง = งาน/การกระทำ, เต็ก = บุญกุศล) เป็นการส่งพลังงานบริสุทธิ์และความสะดวกสบายไปให้ผู้ล่วงลับเพื่อตอบแทนที่ท่านดูแลเรามา
กงเต็กเข้ามาในไทยตอนไหน? ในความเป็นจริงชาวจีนกับชาวญวนต่างพกพาความเชื่อนี้ติดตัวมาตั้งแต่เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารแต่ที่เริ่มอย่างเป็นทางการในราชสำนักจริงๆ คือ รัชกาลที่ 4 ทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เจ้าสัวหรือเหล่าบิ๊กบอสสายธุรกิจเชื้อสายจีนจัดพิธีกงเต็กถวายรัชกาลที่ 3 แบบจัดเต็ม 7 วัน 7 คืน
อีกเรื่องราวหนึ่งก็คือรัชกาลที่ 4 ทรงมีความสนิทสนมกับพระญวน (อนัมนิกาย) มากจึงกลายเป็นธรรมเนียมว่าพิธีกงเต็กหลวงต้องมีพระญวนและพระจีนมาร่วมกันสวด
พิธีกรรมสุดปัง ขั้นตอนส่งเสด็จสู่ "แดนสุขาวดี"
พิธีนี้ไม่ได้ทำกันเล่นๆ เพราะเขามีขั้นตอนที่ลึกซึ้งและมีความหมายซ่อนอยู่
สรงน้ำดวงพระวิญญาณเพื่อชำระล้างพลังงานให้ผ่องใส สลัดความกังวลในโลกนี้ให้หมดไป ข้ามสะพานโอฆสงสารซึ่งถือเป็นไฮไลต์ เป็นการจำลองว่าดวงพระวิญญาณกำลังข้ามผ่านวัฏสงสาร (การเวียนว่ายตายเกิด) เพื่อไปสู่สวรรค์ที่เรียกว่า "พุทธเกษตร"
การลอยกระทงเพื่อปลดปล่อยดวงพระวิญญาณ: พิธีการนี้จะเกิดขึ้นที่ท่าราชวรดิษฐ์เพื่อแผ่เมตตาให้สรรพสัตว์และบอกกล่าวเทพเจ้าแห่งสายน้ำ โยคะตันตระ (ทิ้งกระจาด) มหาทานบารมี คือ การแจกเสบียงและบุญกุศลให้วิญญาณเร่ร่อน เป็นการยกระดับบุญให้ดวงพระวิญญาณแบบสูงสุด
เผาเครื่องกระดาษ ส่งสิ่งของจำลองต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นพระตำหนักหรือของใช้จำลองผ่านเปลวไฟไปเป็นทิพยสมบัติบนสวรรค์
ทำไมต้องกงเต็กหลวงในยุคนี้?
แม้โลกจะเปลี่ยนไปสู่ยุคดิจิทัลแต่กงเต็กหลวงยังคงอยู่เพราะนี่คือสัญลักษณ์ของความกตัญญูที่ไม่มีวันหมดอายุ ในงานพระบรมศพรัชกาลที่ 9 เราจึงได้เห็นภาพความงดงามนี้อีกครั้ง เป็นการตอกย้ำว่าคนไทยเชื้อสายจีนไม่เคยลืมพระมหากรุณาธิคุณและพร้อมจะสืบทอดวัฒนธรรมนี้ต่อไปอีกนานแสนนาน
กงเต็กหลวงไม่ใช่แค่เรื่องของคนเก่าคนแก่แต่คือซอฟต์พาวเวอร์ด้านความกตัญญูที่เชื่อมโยงคนหลายเชื้อชาติไว้ด้วยกันภายใต้ร่มพระบารมีนั่นเอง
เรียบเรียงจากบทความ กงเต็กหลวง สายสัมพันธ์ความภักดีต่อพระมหากษัตริย์ไทย โดย พระมหาวโรตม์ ธมฺมวโร วัดบวรนิเวศวิหาร
