กลายเป็นประเด็นดังอีกครั้งเมื่อ ทราย สก๊อต ออกมาตั้งคำถามถึงความเป็นอยู่ของ ‘หมูเด้ง’ ฮิปโปแคระขวัญใจเด็กๆ แห่งสวนสัตว์เขาเขียวว่าปัจจุบันหมูเด้งมีความเป็นอยู่ที่ดีพอแล้วหรือยัง ไปจนถึงการออกมาชี้แจงของสวนสัตว์เขาเขียวที่ออกมาเปิดเผยว่า จริงๆ แล้วฮิปโปทุกตัวของทางสวนสัตว์ได้รับการดูแลตามมาตรฐานสากลถูกหลักทั้งหมด พร้อมทั้งในอนาคตยังมีโครงการสร้าง ‘ฮิปโป วิลเลจ’ พื้นที่ขนาด 10 ไร่ในสวนสัตว์เขาเขียวอีกด้วย ทำให้เรื่องนี้จึงกลายเป็นประเด็นร้อนต่อมาว่า แท้จริงแล้วการได้รับการดูแลที่ถูกต้องของฮิปโปควรเป็นอย่างไร
จากลูกฮิปโปธรรมดาสู่ดาราระดับโลก
ในช่วงแรกเมื่อหมูเด้งเกิดใหม่ๆ ยังเป็นเพียงลูกฮิปโปแคระตัวหนึ่งในสวนสัตว์เขาเขียว จนกระทั่งเดือนกันยายน 2567 เมื่อสวนสัตว์เผยแพร่รูปภาพและวิดีโอบนเพจเฟซบุ๊กอย่างเป็นทางการในชื่อ "หมูเด้ง"
ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ความนิยมของหมูเด้งได้แพร่กระจายไปทั่วโลกอย่างรวดเร็ว จำนวนผู้เยี่ยมชมสวนสัตว์เขาเขียวเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในช่วงต้นเดือนกันยายน 2567 ทำให้เกิดความแออัดจนฝ่ายบริหารต้องจำกัดการเข้าชม ยอดขายตั๋วตั้งแต่วันที่ 1-25 กันยายน 2567 ทำรายได้ประมาณ 19.2 ล้านบาท เพิ่มขึ้นถึงสี่เท่าเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน
ข้อกังวลจากนักอนุรักษ์สัตว์
จากความสำเร็จของหมูเด้งได้ดึงดูดความสนใจจากองค์กรสวัสดิภาพสัตว์ระหว่างประเทศ PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) ซึ่งได้ออกมาวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรง โดยเจสัน เบเกอร์ รองประธานอาวุโสของ PETA ระบุว่า "หมูเด้งต้องเผชิญกับการถูกกักขังไปตลอดชีวิต" และ "ไม่มีอะไรน่ารักเท่ากับการที่สัตว์ตัวหนึ่งเกิดในกรง"
PETA ชี้ให้เห็นว่าหมูเด้งถูกเปิดเผยตัวต่อฝูงชนที่ส่งเสียงดังและโยนสิ่งของใส่ตั้งแต่ 8 โมงเช้าถึง 5 โมงเย็นซึ่งเป็นช่วงเวลาที่หมูเด้งควรจะนอนหลับพักผ่อนตามธรรมชาติของสายพันธุ์ที่มีพฤติกรรมออกหากินในเวลากลางคืน องค์กรเน้นย้ำว่าหมูเด้งไม่มีที่ซ่อนตัวจากสายตาผู้เยี่ยมชมและมีน้ำแทบไม่พอสำหรับการว่ายน้ำ
การตอบโต้จากสวนสัตว์เขาเขียว
นายณรงค์วิทย์ ชอบชื่อ ผู้อำนวยการสวนสัตว์เขาเขียวและเจ้าหน้าที่สวนสัตว์ได้ตอบคำถามต่อข้อกังวลด้านสวัสดิภาพสัตว์อย่างเป็นระบบโดยเริ่มตั้งแต่เดือนกันยายน 2567 และดำเนินการต่อเนื่องถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2568 สวนสัตว์ยืนยันว่าให้การดูแลสัตว์ทุกตัวตามมาตรฐานระดับโลก เน้นย้ำถึงความเป็นอยู่และการใช้ชีวิตของสัตว์ให้ปลอดภัยตามธรรมชาติที่ควรจะเป็น สวนสัตว์เน้นย้ำว่าให้ความสำคัญกับ "ความสุขและสุขภาพ" ของสัตว์เป็นอันดับแรก
คำอธิบายถึงการออกแบบกรง การแสดงออกทางพฤติกรรมตามธรรมชาติ
สวนสัตว์ฯ ให้คำอธิบายทางเทคนิคโดยละเอียดสำหรับลักษณะของกรงซึ่งได้รับการวิพากษ์วิจารณ์โดยระบุว่าฮิปโปแคระเป็นสัตว์ที่ต้องการระดับความชื้นสูงเป็นพิเศษรวมถึงการให้ความสะดวกในการเข้าถึงดินโคลนและพืชน้ำ สนับสนุนการแสดงออกทางพฤติกรรมตามธรรมชาติโดยตรงขณะเดียวกันก็รักษาสุขภาพผิวหนัง
เกี่ยวกับรูปภาพที่แพร่กระจายบนโซเชียลมีเดียที่แสดงถึงสิ่งที่นักวิจารณ์อธิบายว่า "สกปรก" หรือ "น่าตกใจ" สวนสัตว์อธิบายว่าสิ่งที่ปรากฏในภาพถ่ายน่าจะเป็นมูลสัตว์ซึ่งฮิปโปแคระขับถ่ายในน้ำหรือบนบกเป็นพฤติกรรมการทำเครื่องหมายอาณาเขตตามธรรมชาติ สวนสัตว์เน้นย้ำว่าพฤติกรรมดังกล่าวแสดงถึงกิจกรรมปกติธรรมดาของฮิปโปแทนที่จะเป็นหลักฐานของสุขาภิบาลที่ไม่ดี
มาตรการจัดการผู้เยี่ยมชมและความปลอดภัย
เพื่อตอบสนองต่อเหตุการณ์การล่วงละเมิดของผู้เยี่ยมชมที่มีเอกสารบันทึกไว้รวมถึงการโยนสิ่งของใส่หมูเด้ง การสาดน้ำใส่ และความพยายามปลุกหมูเด้งในช่วงเวลาพักผ่อน สวนสัตว์ได้นำมาตรการป้องกันหลายอย่างมาใช้โดยผู้อำนวยการสวนสัตว์ได้ขู่ว่าจะดำเนินคดีกับผู้เยี่ยมชมที่มีพฤติกรรมดังกล่าวพร้อมระบุว่า "พฤติกรรมเหล่านี้ไม่เพียงแต่โหดร้ายแต่ยังอันตรายด้วย"
สวนสัตว์ได้ติดตั้งกล้องรักษาความปลอดภัยรอบกรงหมูเด้งเพื่อตรวจสอบพฤติกรรมของผู้เยี่ยมชมในเวลาต่อมา นอกจากนี้ยังจำกัดเวลาการเข้าชมเป็นห้านาทีต่อผู้เยี่ยมชมหนึ่งคนและจำกัดกลุ่มผู้ชมรายวันเป็น 30-50 คนต่อรอบเพื่อป้องกันความแออัด
แผนการอนาคต: โครงการฮิปโป วิลเลจ
เพื่อตอบสนองต่อความกังวลด้านสวัสดิภาพสัตว์ที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องและความต้องการของผู้เยี่ยมชมที่ล้นหลามซึ่งเกิดจากความเป็นดาราดังของหมูเด้ง สวนสัตว์เขาเขียวได้ประกาศแผนสำหรับโครงการ ‘ฮิปโป วิลเลจ’ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 10 ไร่ ออกแบบเพื่อรองรับฮิปโปแคระหกตัวและฮิปโปธรรมดาอีกเจ็ดตัวในขนาดกรงที่ใหญ่กว่า เจ้าหน้าที่สวนสัตว์ระบุว่าการออกแบบโครงการได้รับการอนุมัติทางสถาปัตยกรรมและพร้อมที่จะเริ่มดำเนินการในระยะเวลาอันใกล้นี้
การสรุปและการประเมินสภาพการณ์ปัจจุบัน
คำถามว่าสภาพความเป็นอยู่ของหมูเด้งที่สวนสัตว์เขาเขียว ‘เหมาะสม’ หรือไม่นั้นไม่ได้ให้คำตอบแบบขาว-ดำ แต่ต้องการการประเมินที่ละเอียดอ่อนซึ่งยอมรับความกังวลที่ชอบธรรมจากหลายฝ่าย ขณะเดียวกันก็แยกแยะระหว่างข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้และการตีความเชิงคาดคะเน
หลักฐานแสดงให้เห็นว่าสวนสัตว์รักษามาตรฐานการดูแลที่สอดคล้องกับแนวทางระหว่างประเทศสำหรับการเลี้ยงฮิปโปแคระในกรงเป็นหลัก และได้นำมาตรการป้องกันมาใช้เพื่อตอบสนองต่อการประพฤติไม่เหมาะสมของผู้เยี่ยมชม
ในกรณีนี้ของหมูเด้งท้ายที่สุดได้จุดประกายให้เห็นถึงคำถามที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับบทบาทของสวนสัตว์ในสังคมสมัยใหม่ จริยธรรมของการขังสัตว์เพื่อการแสดงสาธารณะและผลกำไร รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างคุณค่าความบันเทิงและผลกระทบต่อการอนุรักษ์ที่แท้จริง อย่างไรก็ดีสิ่งที่นักวิจารณ์วิพากษ์ถึงหมูเด้งก็อาจจะเป็นเรื่องที่ใจร้ายไปสักหน่อยที่กล่าวหาทีมงาน่ดูแลสัตว์ว่า ไม่ตั้งใจดูแล เพราะธรรมชาติของสัตว์จริงๆ แล้วคือสิ่งที่นักวิจารณ์ควรจะเข้าใจก่อนเป็นสิ่งแรก
