‘ฟอนต์ฮันเตอร์’ สำรวจป้ายในเมือง งานศิลปะฟอนต์อาร์ตที่ไม่ใช่แค่ตัวหนังสือ

ก้าวย่างบนย่านเก่า ผ่าน บ้าน ร้าน วัง วัด โรงเรียน เราอาจไม่ได้ให้ความสนใจกับป้ายชื่อที่ติดอยู่หน้าประตู นอกจากความจดจำชื่อ สถานที่ ความจริง ป้าย มีอะไรมากกว่านั้น

กิจกรรม MUSEUM HOPPING ฟอนต์ฮันเตอร์ ชวนเดินเมืองฟังเรื่องฟอนต์ และตามหาอาร์ตนูโวย่านพระนคร สำรวจป้าย และงานออกแบบสถานที่เก่าแก่ ในย่านที่มีอายุเกินร้อยปี ผ่านวันเวลา สุขและทุกข์ ความเปลี่ยนแปลง ที่ที่เราเคยเดินผ่านเป็นสิบเป็นร้อยครั้ง แต่ไม่ได้สังเกต

ผศ.ธีรวัฒน์ พจน์วิบูศิริ จากคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบและศิลปะ อาจารย์ เป็นคนชอบป้าย เป็นฟอนต์ฮันเตอร์ ชอบตัวอักษรบนป้าย ชอบถ่ายรูปป้าย

ในป้ายมีอะไร มีฟอนต์ตัวอักษร บนป้ายป้ายชื่อแต่ละอัน สะท้อนตัวตนของร้าน ความสุขของฟอนต์ฮันเตอร์ คือ การถ่ายรูป เป็นสิ่งที่ช่วยบันทึก รวบรวม และรักษา อนุรักษ์ด้วยการชวนให้เห็นคุณค่า

“ในป้ายมีรูปแบบตัวอักษร สไตล์ เทคนิค วัสดุ ประวัติศาสตร์ ประมาณ อายุ ถ่ายทอดตัวตน ของเจ้าของป้าย”

ป้ายเกิดขึ้นเมื่อร้านเกิดขึ้น ป้ายหายเมื่อปิดกิจการ ย้าย เราอาจไม่รู้สึกว่าขาดอะไรไป ต่อเมื่อไม่มีร้านนั้นแล้ว ชุมชน ขาดอะไรไปอย่างหนึ่ง มันไม่ใช่แค่เพื่อนบ้านย้ายออกแต่เป็นชีวิตชีวาที่หายไป ชีวิตของถนน ชีวิตของชุมชน

ก่อนเดินดูป้ายในย่านเก่าของพระนคร สิ่งที่ควรรู้อีกเรื่อง เมื่อป้ายนั้นเกิดขึ้นในเมืองเมื่อ 50-100 ปี หรือเก่ากว่านั้นคือ อิทธิพลของงานศิลปะ ช่วงยุค เวลา ความนิยมศิลปะแบบนั้น ที่ถูกใส่ลงบนป้าย อาร์​ตนูโว

อาร์ตนูโว (Art Nouveau) นวศิลป์ รูปแบบของศิลปะ สถาปัตยกรรม ที่เฟื่องฟูช่วงปี 1890-1910 ตรงกับสมัย รัชกาลที่ 5 2433-2453 ช่วงที่สยามเปลี่ยนแปลง ลายอ่อนช้อยโค้งงอ มีแรงบันดาลใจธรรมชาติ พืช เถาวัลย์ แมลง ดอกไม้  สัตว์ต่างๆ นำมาประยุกต์เป็นลวดลายตกแต่งอันงดงามในทุกแขนง อยู่บนอาคาร ประตู และ ป้าย

บนป้ายหนึ่งป้ายมีฟอนต์ตัวหนังสือสวยสวยที่ออกแบบให้ทันยุคสมัยในเวลานั้น บ่งบอกตัวตนเจ้าของร้านเจ้าของบ้านเจ้าของธุรกิจ บนป้ายป้ายหนึ่งไม่ได้มีแค่ตัวหนังสือ แต่มีข้อมูลบอกเวลาบอกสิ่งที่เจ้าของป้ายทำ บอกงานบอกอายุของกิจการ

ป้าย จึงมีถึงความทรงจำ งานศิลปะ บางถ้อยคำบนป้ายสะท้อนถึง อารมณ์ขัน ความรู้สึกที่อยากสื่อไปยังคนที่รัก รสนิยม แล้วออกเดินใกล้บ้านคุณ หรือไม่เดินในย่านเก่าแล้วมองร้านรวงที่ขายของมากกว่าการมองหาสินค้าที่คุณต้องการ จะลองดูป้ายชื่อที่บ่งบอกถึงตัวตนของร้านนั้น หรือลองเข้าไปในวัด มัสยิด ศาสนสถาน โรงเรียนเก่าเก่า อาจเห็นความทรงจำที่ซ่อนอยู่ อาจเห็นอะไรบางอย่างที่นึกไม่ถึง  มันเป็นทั้งความทรงจำ ความสุข ความทุกข์ ความหมาย เพราะ ป้าย มีการเปลี่ยนแปลง ไปตามยุคสมัย สะท้อนถึงกาลเวลาที่สถานที่นั้นเคยก้าวผ่านมา

ไม่แน่คุณอาจกลายเป็น ฟอนต์ ฮันเตอร์คนต่อไป

ขอบคุณภาพ โดย ผศ.ธีรวัฒน์ พจน์วิบูศิริ