แพลตฟอร์มแอปเรียกรถ กับการบ้านที่รออยู่

จุดเปลี่ยนของตลาดขนส่งแห่งอนาคต

ปัญหารถติดในกรุงเทพฯ เป็นเรื่องน่าเบื่อ การเดินทางโดยไม่ขับเองกำลังเป็นที่นิยม เพราะช่วยช่วยให้เสียสุขภาพจิตน้อยลง ตลาดแอปเรียกรถ หรือบริการแพลตฟอร์มรถสาธารณะ กลายเป็นการปฏิวัติระบบขนส่งที่กำลังเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนไทย มูลค่าตลาดนี้คาดว่าจะแตะที่ 2.60 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2025 และน่าจะเติบโตไปถึง 4.09 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในปี 2030 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ย 9.51% ต่อปี

ขนาดและขอบเขตของตลาดแอปเรียกรถไทย

การเติบโตของโมเดลธุรกิจใหม่ สะท้อนถึงความต้องการการเดินทางที่สะดวกสบาย ปลอดภัย และเป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสระบบขนส่งในเมือ ตลาดแอปเรียกรถของไทยเติบโตอย่างรวดเร็ว รองรับความต้องการในการเดินทางรูปแบบ ความสะดวดรวดเร็วและการเกิดขึ้นมาแก้ไขปัญหาบริการรถสาธารณะที่เคยมี รวมกับเทคโนโลยีในการให้บริการ ความสะดวกในการชำระเงิน ควขให้ข้อมูของผู้ขับขี่ แม้บริการเรียกรถผ่านแอพพลิเคชันจะแพงกว่ารถรับจ้างปกติแต่คนก็เลือกใช้บริการ การประเมินมูลค่าตลาดที่ 2.26 - 2.60 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

กลุ่มคนที่ขับเคลื่อนเมืองกรุงเทพฯ ได้เปลี่ยนรูปแบบการเดินทางใหม่ ทำให้ การเติบโตของตลาดเติบโตอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2019 ถึงปัจจุบัน มีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปีที่คงที่ประมาณ 9.38% นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่าจะเร่งตัวขึ้นเป็น 9.51% ในปี 2030 การทำธุรกรรมในตลาดแอปเรียกรถในปี 2024 และเติบโตด้วยอัตราเฉลี่ย 11.56% ต่อปี ระบบพร้อมเพย์ของไทย แพลตฟอร์มการชำระเงินแบบเรียลไทม์ที่รัฐบาลสนับสนุน ประมวลผลปริมาณการทำธุรกรรม 47.42 ล้านล้านบาทในระหว่างปี 2023 แสดงให้เห็นถึงการยอมรับอย่างครอบคลุมข้ามการใช้งานในการค้าปลีก การโอนเงินระหว่างบุคคล และการชำระเงินสำหรับบริการ

สมดุลของระบบเทคโนโลยีกับการควบคุม

เมื่อมีคนใช้งานเยอะก็ต้องกำกับดูแล สำนักงานคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) และกระทรวงคมนาคม ออกกฎผู้ให้บริการรถสาธารณะต้องจดทะเบียนรถ (รย.17 และ รย.18) ต้องมีใบอนุญาตขับขี่ ภายในวันที่ 2 ตุลาคม 2568 กลายเป็นประเด็นร้อนที่ไรเดอร์และไดรเวอร์รวมตัวกันยื่นข้อร้องเรียน ว่าการลงทะเบียนมีปัญหาที่กระทบความมั่นคงในการประกอบอาชีพ มีภาระต้นทุนที่เกินกำลังของผู้ขับขี่จำนวนมาก ทั้งค่าเปลี่ยนสัญญาเช่าซื้อ ค่าเบี้ยประกันภัยที่ต้องมี การไม่สามารถใช้รถส่วนบุคคลมาให้บริการ รวมถึงความล่าช้าในการจัดเตรียมเอกสาร และความเสี่ยงถูกจับกุม

มาตรการช่วย มาครบ

กระทรวงดีอี กับกระทรวงคมนาคม ออกมาตรการช่วยเหลือ ด้วยการให้ลงทะเบียนผ่านแอป และเว็บไซต์ ไรเดอร์สามารถ รับ คิวอาณืโค๊ตใบรับแจ้งลงทะเบียน ไปแสดงกับตำรวจได้เลย ส่วนปัญหาไฟแนนซ์-ลีสซิ่ง-ประกันภัย กรมการขนส่งทางบก อนุญาตให้รถที่ติดไฟแนนซ์เอาสำเนาคู่มือจดทะเบียนมาจดทะเบียนแทนเล่มจริงได้ และขอความร่วมมือบริษัทลีสซิ่งทุกราย ลดค่าธรรมเนียมเปลี่ยนสัญญาเช่าซื้อ เพื่อให้ใช้ประกันภัยชั้น 3 ได้ ไม่จำเป็นต้องทำประกันสาธารณะชั้น 1 ปลดล็อกเอกสาร ให้ใช้บัตรนักเรียน-นักศึกษา เอกสารการทำงานในพื้นที่ กทม. มาลงทะเบียน โดยไม่ต้องมีผู้รับรอง ขยายขนาดเครื่องยนต์รถจักรยานยนต์จากเดิม 125 ซีซี และปรับปรุงกฎหมาย ร่วมกับ กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตร.) สภาผู้บริโภค เพื่อกำหนดขนาดซีซีที่เหมาะสมต่อไป แก้กฎหมายให้นำรถเช่ามาให้บริการสาธารณะผ่านแอปฯได้ แถมแพลตฟอร์มบางเจ้ายังให้เงินสนับสนุนช่วยไรเดอร์

สัญญาณดี ธุรกิจโตต่อเนื่อง

หลังมาตรการนี้เกิดขึ้น คาดว่า ผู้ขับขี่กว่า 200,000 ราย ได้รับการช่วยเหลือจากมาตรการเร่งด่วน ทำให้ยังสามารถให้บริการต่อไปได้ โอกาสของการเติบโต 9.51% ในปี 2030 แต่เมื่อมีความยืดหยุ่นแล้ว ก็มีความเข้มงวดด้วย ผู้กำกับดูแล เพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแลแพลตฟอร์มผู้ให้บริการ หากพบผู้ให้บริการรายใดไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ปล่อยปละละเลยให้รถที่ผิดกฎหมาย ไม่ได้จดทะเบียนเป็นรถสาธารณะมาให้บริการ กระทรวงดีอีพร้อมดำเนินการทันที

ผู้บริโภคสำคัญสุด แพลตฟอร์มเป็นมากว่าคนกลาง

ดูเหมือนการกำกับดูแล จะให้ความสำคัญกับ คนขับและแพลฟอร์ม ทั้งที่สิ่งที่สำคัญที่สุดในธุรกิจนี้ คือ ผู้บริโภค ปัญหาของแอปเรียกรถ ยังมีอีกเยอะ เริ่มจาก คิดเกิน พา้อม และ ไม่ปลอดภัย มีความพยายามออกกฎหมาย มาคุม  Ride Sharing เพื่อให้แพลตฟอร์ม ต้องดูแลให้คนขับ ทำให้ถูกกฎหมาย ต้องแสดงข้อมูลราคาให้ชุด ต้องแยกแยะบริการกับเรื่องส่วนตัว ต้องให้ความสำคัญกับผู้บริโภคมาอันดับหนึ่ง จึงต้องมีช่องทางร้องเรียน แพลตฟอร์ม อาจต้องทำงานมากขึ้น หน้าที่ของแพลตฟอร์มนอกจากทำระบบที่มีบริการที่ดีแล้ว ต้องดูแลบริการให้ปลอดภัย โปร่งใส เชื่อถือได้ เป็นธรรมกับคนใช้บริการ แพลตฟอร์มจึงไม่ใช่แค่คนกลางให้ คนขับ กับคนนั่ง มาเจอกัน แต่ต้องช่วยให้แน่ใจว่าเป็นบริการที่ถูกกฎหมาย ยืนยันตัวตนได้ มีข้อมลที่ชัดเจน และสุดท้ายไรเดอร์ต้องปรับตัว ทั้งการรักษากฎจราจร และการสร้างความน่าเชื่อถือให้ผู้ใช้บริการ