เปิดต้นทุนโรงพยาบาลไทย สะท้อนวิธีคิดในการจัดสรรงบประมาณ

ทีดีอาร์ไอ เปิดต้นทุน โรงพยาบาลไทย

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ร่วมกับสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) เผยแพร่ผลการศึกษา “เจาะลึกต้นทุนโรงพยาบาลไทย สู่การยกระดับประสิทธิภาพ” พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของต้นทุนในโรงพยาบาลแต่ละสังกัด พร้อมเสนอแนวทางแก้ปัญหาการขาดทุนสะสมเพื่อความยั่งยืนของระบบสาธารณสุข

เปิดช่องว่างต้นทุน รพ.มหาวิทยาลัยสูงกว่า รพ.รัฐ 2-3 เท่า

ณัฐนันท์ วิจิตรอักษร นักวิจัยที่ปรึกษา TDRI ระบุว่าจากการศึกษาเปรียบเทียบพบว่าโรงพยาบาลในสังกัดมหาวิทยาลัยมีต้นทุนต่อหน่วยสูงกว่าโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขถึง 2-3 เท่า สาเหตุหลักมาจาก การรักษาโรคที่มีความซับซ้อนและรุนแรงมากกว่า  บทบาทหน้าที่ในการเป็นสถานศึกษาเพื่อผลิตบุคลากรทางการแพทย์ และการใช้เทคโนโลยีและอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ทันสมัยกว่า

ปัญหาการจัดสรรงบประมาณที่ไม่สอดคล้อง

ปัจจุบันการจัดสรรงบประมาณผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) ยังมีข้อจำกัด เนื่องจากใช้เกณฑ์กลางที่อาจไม่สะท้อนต้นทุนจริงของโรงพยาบาลขนาดใหญ่หรือโรงพยาบาลที่มีความเฉพาะทาง ส่งผลให้เกิดภาวะขาดทุนสะสมในบางแห่ง ขณะที่โรงพยาบาลขนาดเล็กในระดับชุมชนมักเผชิญกับปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรและข้อมูลต้นทุนที่ละเอียดพอสำหรับการบริหารจัดการ

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อทางออกที่ยั่งยืน

เพื่อให้ระบบการคลังสาธารณสุขมีความยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ งานวิจัยเสนอทางออก 3 ด้าน คือ จัดทำข้อมูลต้นทุนมาตรฐาน (Standardized Costing) สนับสนุนให้โรงพยาบาลมีระบบจัดเก็บข้อมูลต้นทุนที่ชัดเจนและเป็นระบบเดียวกัน เพื่อให้สามารถวิเคราะห์ประสิทธิภาพการทำงานได้อย่างแม่นยำ ปรับเกณฑ์การจ่ายงบประมาณ:เสนอให้พิจารณาการจัดสรรงบประมาณตาม “ฐานประสิทธิภาพ” และ “ความซับซ้อนของบริการ” (Performance-based funding) มากกว่าการใช้เกณฑ์เฉลี่ยแบบครอบจักรวาล และเพิ่มศักยภาพการจัดการข้อมูล: พัฒนาบุคลากรเฉพาะทางด้านการวิเคราะห์ต้นทุนและระบบสารสนเทศในโรงพยาบาล เพื่อใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์

การยกระดับประสิทธิภาพโรงพยาบาลไทยไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเพิ่มงบประมาณเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการ “เข้าใจต้นทุนจริง” และการใช้ข้อมูลเหล่านั้นมาปรับปรุงกระบวนการทำงาน เพื่อให้ประชาชนได้รับบริการที่ดีที่สุดภายใต้งบประมาณที่มีอยู่อย่างจำกัด