ศาลฎีกาสั่ง "ประกันสังคม" ห้ามลดเงินบำนาญ มาตรา 33
ข่าวดีผู้ประกันตน ศาลฎีกาสั่ง ประกันสังคม ห้ามลดเงินบำนาญ มาตรา 33 แม้ต่อมาตรา 39 ฐานค่าจ้างเดิมต้องคงอยู่
บรรทัดฐานใหม่ "ส่งต่อเพื่อเพิ่ม ไม่ใช่ส่งต่อเพื่อลด"
กลายเป็นบรรทัดฐานใหม่ที่สั่นสะเทือนวงการประกันสังคม หลังจากศาลฎีกา (คำพิพากษาที่ 3307/2567) มีคำวินิจฉัยชี้ขาดกรณีข้อพิพาทเรื่องการคำนวณเงินบำนาญชราภาพ ระหว่าง "ผู้ประกันตน" กับ "สำนักงานประกันสังคม" โดยศาลสั่งคุ้มครองสิทธิ์ลูกจ้างที่เคยอยู่มาตรา 33 แล้วลาออกมาต่อมาตรา 39 ว่า "ห้ามนำฐานเงินเดือนต่ำของ มาตรา 39 มาดึงยอดบำนาญรวมให้ลดลง"
ปมปัญหา ทำไมยิ่งส่งนาน เงินยิ่งลด?
ที่ผ่านมาเกิดความเหลื่อมล้ำในระบบคำนวณ เมื่อผู้ประกันตนมาตรา 33 (พนักงานบริษัท) ที่มีฐานเงินเดือนสูงสุด 15,000 บาท ลาออกแล้วสมัครต่อมาตรา 39 (ส่งตัวเอง) เพื่อรักษาพยาบาลต่อ ปัญหาคือ: ประกันสังคมมักใช้ "ฐานเงินเดือน 60 เดือนสุดท้าย" มาคำนวณบำนผลกระทบ เมื่อมาตรา 39 มีฐานเงินเดือนสมมติเพียง 4,800 บาท หากส่งต่อเกิน 5 ปี (60 เดือน) ฐานเงินเดือน 15,000 เดิมจะหายไปทันที ทำให้บำนาญที่ควรได้หลักพันปลายๆ เหลือเพียง 1,000 กว่าบาท เหมือนถูกลงโทษที่ส่งเงินสมทบต่อ
จากคำวินิจฉัยศาล แยกกระเป๋าเป็นสองส่วน "ฐานเดิม" กับ "ส่วนเพิ่ม"
ศาลฎีกามองว่าสิทธิบำนาญของ มาตรา 33 เกิดขึ้นและสมบูรณ์ตั้งแต่วันที่ลาออกจากงานแล้ว การไปต่อ มาตรา 39 คือการ "เพิ่มสิทธิ" ไม่ใช่ "ลดสิทธิ" จึงวางแนวทางคำนวณใหม่ดังนี้ ใช้ฐานเดิมเป็นตัวตั้ง: ให้ใช้ฐานค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายของตอนเป็น มาตรา 33 (สูงสุด 15,000 บาท) เป็นตัวหลักในการคำนวณ
บวกส่วนเพิ่มจากการส่งต่อ: ปีที่ส่งเพิ่มใน มาตรา ให้นำมาคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ส่วนเพิ่ม (ร้อยละ 1.5 ต่อปี) แล้วนำไปคูณกับฐานเดิมของ มาตรา ผลลัพธ์: จากกรณีตัวอย่างในคดี บำนาญจากเดิมที่ประกันสังคมจ่ายเพียง 1,320 บาท พุ่งขึ้นเป็น 3,636 บาท ทันที ซึ่งสะท้อนความเป็นจริงตามเงินที่ลูกจ้างเคยสะสมมาตลอดอายุการทำงาน
ใครบ้างที่ได้รับประโยชน์?
บรรทัดฐานนี้จะส่งผลกระทบเชิงบวกต่อคนกลุ่มใหญ่ คือ ผู้ที่ลาออกจากงานประจำ (มาตรา ) ในช่วงอายุใกล้เกษียณ แล้วสมัคร มาตรา ทันทีเพื่อรักษาสิทธิรักษาพยาบาล ผู้ที่เคยถูกเจ้าหน้าที่แนะนำผิดๆ ว่าให้ส่ง มาตรา ต่อเพื่อเพิ่มบำนาญ แต่กลับได้รับเงินน้อยลง ผู้ประกันตนในอนาคต ที่ไม่ต้องกังวลว่าการส่งเงินสมทบต่อด้วยใจสมัครจะกลายเป็นกับดักทำให้เสียสิทธิที่ควรได้
อะไรจะเกิดต่อไปกับประกันสังคม
คำพิพากษานี้ทำให้สำนักงานประกันสังคมต้อง "ยกเครื่อง" ระบบไอทีและระเบียบการจ่ายเงินใหม่ทั้งหมด เพื่อให้สอดคล้องกับคำสั่งศาล และอาจนำไปสู่การทบทวนสิทธิย้อนหลังให้กับผู้ที่เสียประโยชน์ไปก่อนหน้านี้ ถือเป็นชัยชนะของผู้ประกันตนที่ตอกย้ำหลักการ "รัฐสวัสดิการ" ว่ากฎหมายต้องตีความเพื่อประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญ ต่อจากนี้ไป วลีที่ว่า "อย่าต่อ มาตรา เดี๋ยวบำนาญลด" จะกลายเป็นอดีต เพราะศาลได้วางกำแพงเหล็กคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานไว้ให้แล้วครับ
