"ทางผ่าน" หรือ "ทางตัน"?  เจาะลึกคดี OBON เชื่อมโยงส่ง GPU ไปจีน

ทางผ่าน หรือ ทางตัน ? เจาะลึกคดี OBON เชื่อมส่ง GPU ไปจีน ทำไม OBON ที่เป็นแค่ ทางผ่าน ถึงเสี่ยงผิดกฎหมาย

จากกรณี  สื่อต่างประเทศ เปิดเผยว่า มีบริษัทไทยแห่งหนึ่งเป็นทางผ่านในการส่ง GPU ของ NVIDIA ไปยัง Alibaba  เพื่อลบเลี่ยงการแบนของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา ที่ถูกกล่าวถึงในกรณีนี้คือ OBON Corporation ที่ถูกเชื่อมโยงกับ Siam AI Cloud

ตามหลักการณ์ของ กฎหมาย US Export Control Laws ทำขึ้นมาเพื่อ ปกป้องความมั่นคงแห่งชาติ และส่งเสริมนโยบายต่างประเทศ  ที่เน้นการควบคุมการถ่ายโอนสินค้า เทคโนโลยี และซอฟต์แวร์ไปยังต่างประเทศหรือบุคคลต่างด้าวเราอาจจะมองว่าถ้าเรื่องนี้เกิดขึ้นจริง OBON ไม่น่าจะมีความผิด เพราะ OBON ไม่ได้เป็นคู่ค้าหรือคู่สัญญากับสหรัฐอเมริกา  แต่เพราะ กฎหมาย มีหลักการ "Extra-territorial Jurisdiction" อำนาจกฎหมายนอกดินแดน

กฎหมายควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ มีลักษณะพิเศษที่"ติดไปกับตัวสินค้า" ไม่ได้ติดไปกับตัวบริษัท หรือบุคคล หากสินค้าชิ้นนั้นมีเทคโนโลยีของสหรัฐฯ หรือถูกผลิตโดยใช้ซอฟต์แวร์/เทคโนโลยีของสหรัฐฯ เกินสัดส่วนที่กำหนด สินค้านั้นจะตกอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสหรัฐฯ ทันที ไม่ว่าสินค้าจะเปลี่ยนมือไปกี่ทอด หรืออยู่ในประเทศใดในโลกก็ตาม

กรณีนี้ อาจมีความผิดฐาน "Re-export" หรือ การส่งออกต่อ การที่บริษัทหนึ่ง นำสินค้าที่ผลิตในสหรัฐฯ (เช่น GPU สำหรับ AI) ส่งต่อไปยังประเทศที่ถูกคว่ำบาตร (Sanctioned Countries) หรือหน่วยงานที่อยู่ในรายชื่อต้องห้าม (Entity List) โดยไม่มีใบอนุญาตจากรัฐบาลสหรัฐฯ ถือเป็นการละเมิดกฎหมาย EAR โดยตรง และ ทฤษฎีความรับผิดชอบของตัวกลาง แม้บริษัท จะอ้างว่าไม่ได้ซื้อโดยตรงจากสหรัฐฯ แต่กฎหมายสหรัฐฯ มองที่ "เจตนา" และ "ผลลัพธ์"

หากพิสูจน์ได้ว่าบริษัท "รู้หรือควรจะรู้" (Know or reason to know) ว่าปลายทางแท้จริงคือประเทศที่ถูกแบน A จะถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของขบวนการ การตั้งบริษัทขึ้นมาเพื่อเป็น "ทางผ่าน" เพื่อปกปิดปลายทางที่แท้จริง เป็นพฤติกรรมที่หน่วยงานสหรัฐฯ เพ่งเล็งเป็นอันดับหนึ่ง

ผลกระทบที่บริษัท จะได้รับ (แม้จะอยู่ไทย) คือ สหรัฐ สามารถสั่งแบนไม่ให้ทำธุรกรรมใดๆ กับบริษัทสหรัฐฯ หรือใช้ระบบการเงินในดอลลาร์สหรัฐฯ ได้ (กลายเป็นบริษัทที่ถูก Sanction เสียเอง) หรืออาจถูกนำชื่อเข้าสู่ "บัญชีดำ" ซึ่งจะทำให้บริษัทอื่นๆ ทั่วโลกไม่กล้าทำธุรกิจด้วย เพราะเกรงว่าจะโดนหางเลขไปด้วย และหากตรวจพบความเชื่อมโยงของตัวกลาง จะนำไปสู่การดำเนินคดีอาญา หากผู้บริหารบริษัท มีการเดินทางไปยังสหรัฐฯ หรือประเทศที่มีสนธิสัญญาส่งผู้ร้ายข้ามแดน อาจถูกจับกุมในข้อหาละเมิดกฎหมายความมั่นคง

ปัจจุบันสหรัฐฯ เข้มงวดเรื่อง Advanced Computing GPU (เช่น การส่งไปจีน) มากเป็นพิเศษ มีการประสานงานกับรัฐบาลท้องถิ่นและใช้ระบบตรวจสอบเส้นทางสินค้าที่ละเอียดมาก หากตรวจพบว่ามีการ "ลักลอบ" ผ่านตัวกลางในไทย บริษัท A จะถูกมองว่าเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดในขบวนการฟอกสินค้าทันที