เจาะลึกข้อมูลตลาดแรงงาน AI สร้างผลกระทบอะไรกันแน่
ความกังวลของคนทำงานในวันนี้ โดยเฉพาะในกลุ่ม เจน X ขึ้น ไป คือ AI จะทำให้คนตกงาน ด้วยความฉลาด AI จะมาแทนพนักงาน จากข้อมูลวิจัยของทีม Big Data TDRI สามารถวิเคราะห์เจาะลึกและสกัด Insight สำคัญเกี่ยวกับจุดเปลี่ยนของตลาดแรงงานไทยยุค AI ที่น่าสนใจ คือ
ปรากฏการณ์ "Seniority Bias" เมื่อประสบการณ์คือเกราะคุ้มกัน
Insight ที่น่ากลัวที่สุดไม่ใช่การที่ AI แย่งงานมนุษย์ แต่คือการที่ "AI บีบให้ทางเข้าตลาดงานแคบลง"จาก "ผู้ทำ" เป็น "ผู้ตรวจ" งานระดับปฏิบัติการ (Junior) ถูก AI แทนที่ ทำให้นายจ้างไม่ต้องการเด็กจบใหม่ที่ต้องมาสอนงาน แต่ต้องการคนที่มีประสบการณ์ 3 ปีขึ้นไปมาเพื่อ "ตรวจงาน AI" (Validation) และตัดสินใจในจุดที่ AI ทำไม่ได้ มีวิกฤตคอขวด หากบริษัทหยุดจ้างเด็กจบใหม่ ในอีก 5-10 ปีข้างหน้า ตลาดจะขาดแคลนแรงงานระดับ Senior เพราะไม่มีใครได้เริ่มต้นฝึกฝนในวันนี้ กลายเป็นปัญหาโครงสร้างระยะยาว
การแยกประเภทอาชีพตาม "ความเสี่ยง vs ความรอด"
เราสามารถแบ่งกลุ่มอาชีพตามผลกระทบจาก AI ได้เป็น 3 รูปแบบหลัก คือ AI กลายเป็น ทักษะบังคับ ของงานที่ต้องมี พบว่า ปริมาณงานไม่ได้ลดลง แต่กระบวนการทำงานแบบใหม่ กำหนดให้คนต้องใช้ AI ทำงานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความเร็ว , มีคนทำงานที่ตกเป็นความเสี่ยงที่สูง เพราะ AI แก้ Pain Point เรื่องการเขียนงานและการทำอินโฟกราฟิกได้ งานพื้นฐานจึงค่อยๆ หายไป และ ในระยะสั้นมมีเรื่อง ความรับผิดชอบทางกฎหมาย และการลงนามรับรอง เป็นสิ่งที่ AI ทำแทนคนไม่ได้
"Nano Banana" และจุดสิ้นสุดของงานกราฟิกสาย Routine
จากงานวิเคราะห์ Insight งานที่ใช้เทคโนโลยี เช่น งานออกแบบ กราฟิก พบว่า"ปราการด่านสุดท้าย" ของงานออกแบบสื่อสารคือ การจัดการตัวอักษร (Text Rendering) ได้พังทลายลงแล้วเมื่อก่อน AI วาดรูปสวยแต่พิมพ์หนังสือเพี้ยน มนุษย์จึงยังมีงานทำในการจัด Layout แต่ตอนนี้เมื่อ AI ทำ Infographic แบบ "Ready-to-use" ได้สมบูรณ์ งานกราฟิกเชิงพาณิชย์ระดับเริ่มต้นจะถูกกดดันด้านราคาสูงมากและอาจหายไปจากตลาดจ้างงาน
สวนทางเศรษฐกิจ งานรวมลดลง แต่งาน AI โตระเบิด
กลับมาที่ตลาด แม้ภาพรวมการจ้างงานจะลดลงเกือบ 10% (สะท้อนภาวะเศรษฐกิจซบเซา) แต่ความต้องการทักษะ AI ในทุกอาชีพกลับเติบโตเฉลี่ยเกือบ 100% หรือมากกว่า * Civil Engineer: แม้จะใช้ AI น้อยที่สุด (0.7%) แต่ความต้องการทักษะ AI โตถึง 168.4% * สะท้อนว่านายจ้างกำลังมองหา "คนรุ่นใหม่ในสายงานเดิมที่มีอาวุธใหม่" เพื่อเข้ามาช่วยลดต้นทุนในภาวะเศรษฐกิจฝืดเคือง
การปรับตัวเชิงกลยุทธ
การปรับตัวต้องเกิดขึ้นทำระบบ พูดแบบวิชาการ คือ ต้องบูรณาการ ไม่ใช่ต่างคนต่างทำ ต้องทำตั้งแต่เริ่มต้นในกระบวนการเตรียมคน การทำงาน และระบบงาน สำหรับสถาบันการศึกษา ต้องเลิกสอนแค่ "วิธีการทำ" (Execution) แต่ต้องสอน "การตรวจสอบและตัดสินใจ" (Judgment & Validation) เพราะนักศึกษาต้องจบไปเป็น "หัวหน้า AI" ตั้งแต่วันแรกที่ทำงาน แรงงานทั่วไป ความอยู่รอดไม่ได้อยู่ที่การหนี AI แต่อยู่ที่การถือครอง Domain Expertise (ความเชี่ยวชาญในหน้างาน) ให้ลึกพอที่ AI จะเลียนแบบการตัดสินใจไม่ได้ ภาครัฐ ต้องระวังปัญหา "The Great Graduate Job Drought" หรือภาวะเด็กจบใหม่เตะฝุ่นเรื้อรัง จะกลายเป็นระเบิดเวลาทางเศรษฐกิจในอนาคต
