IMF-World Bank ไทยต่อยอดลงทุน สร้างงานอย่างไร

จากเวที IMF-World Bank สู่แผนเศรษฐกิจไทย ลงทุนอย่างไรให้คนมีงาน รัฐมีเงินดูแลประชาชน

การประชุม IMF-World Bank ที่กรุงเทพฯ เดินทางมาถึงการประชุมใหญ่เต็มคณะวันที่ 16 ตุลาคม 2569 ทิศทางที่ผู้นำสองสถาบันการเงินระหว่างประเทศกล่าวบนเวทีวันนี้ เป็นเรื่องที่ต้องติดตามทั้งด้านเศรษฐกิจโลก การลงทุน และการรับมือความเสี่ยง ส่วนประเทศไทยในฐานะเจ้าภาพ ยังมีงานสำคัญต่อจากการประชุม คือการนำความร่วมมือและข้อเสนอเหล่านี้มาพัฒนาเศรษฐกิจ สร้างงาน และเพิ่มรายได้ให้ประชาชน

เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันโดยตรง เพราะการตัดสินใจของรัฐบาลว่าจะใช้เงินดูแลค่าครองชีพ ลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน หรือพัฒนาทักษะแรงงาน ล้วนมีผลต่อโอกาสทำมาหากินของคนไทย ขณะที่ความผันผวนด้านพลังงาน การค้า และเทคโนโลยี ทำให้การวางแผนเศรษฐกิจยากขึ้น

ก่อนหน้านี้ คริสตาลินา กิออร์กิเอวา กรรมการจัดการ IMF เตือนว่า ความสามารถในการรับแรงกระแทกของเศรษฐกิจโลกเริ่มถึงขีดจำกัด ขณะที่กันชนด้านพลังงานและการคลังกำลังลดลง หลายประเทศจึงต้องเตรียมความพร้อมไว้รับมือความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นอีก mediacenter.imf.org

สำหรับไทย รัฐบาลต้องดูแลประชาชนที่ยังต้องการความช่วยเหลือ พร้อมรักษางบลงทุนที่จำเป็นต่ออนาคต การติดตามเวทีครั้งนี้จึงต้องมองต่อไปถึงว่า ไทยจะบริหารเงินที่มีอยู่อย่างไร และจะทำให้โอกาสด้านการค้าและการลงทุนเกิดผลต่อเศรษฐกิจในประเทศได้เมื่อใด

การคลังแข็งแรง ต้องดูทั้งรายได้และการใช้เงิน

ข้อมูลจากการแถลงรายงานแนวโน้มเศรษฐกิจโลกของ IMF วันที่ 13 ตุลาคม ประเมินว่า เศรษฐกิจโลกปี 2569 จะขยายตัว 3.1% และเพิ่มเป็น 3.4% ในปี 2570 โดยมีแรงสำคัญสองด้านเกิดขึ้นพร้อมกัน คือราคาพลังงานและสินค้าโภคภัณฑ์ที่สูงขึ้นจากสงคราม ซึ่งเพิ่มต้นทุนและกดดันกิจกรรมเศรษฐกิจ กับการลงทุนด้านเทคโนโลยี โดยเฉพาะ AI ที่ช่วยหนุนการค้าและการลงทุน

ภาวะเช่นนี้ทำให้รัฐบาลต้องรับมือทั้งแรงกดดันระยะสั้นและความจำเป็นระยะยาว หากต้นทุนพลังงานสูงขึ้น ครัวเรือนและธุรกิจบางส่วนอาจต้องการความช่วยเหลือเพิ่ม แต่รัฐยังมีภาระด้านสาธารณสุข การศึกษา โครงสร้างพื้นฐาน และการเตรียมรับภัยพิบัติที่ต้องดำเนินการต่อ

คำเตือนเรื่องฐานะการคลังจึงเกี่ยวข้องกับความสามารถในการดูแลประชาชน หากรายได้รัฐบาลไม่เพียงพอและภาระดอกเบี้ยเพิ่มขึ้น เงินสำหรับบริการสาธารณะและการลงทุนก็อาจถูกจำกัดลง

อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอระดับโลกไม่ได้หมายความว่าทุกประเทศต้องลดรายจ่ายด้วยวิธีเดียวกัน และยังไม่ควรตีความว่า IMF เรียกร้องให้ไทยตัดงบหรือขึ้นภาษีทันที หากไม่มีคำแนะนำเฉพาะประเทศไทยรองรับ

การปรับฐานะการคลังต้องพิจารณาจังหวะและผลกระทบด้วย การลดรายจ่ายหรือเพิ่มภาระในช่วงที่ครัวเรือนและธุรกิจยังปรับตัวไม่ทัน อาจกระทบกำลังซื้อและการจ้างงาน ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่การเลือกปรับรายจ่ายให้เหมาะสม เพิ่มประสิทธิภาพจัดเก็บรายได้ และรักษาความช่วยเหลือสำหรับผู้ที่จำเป็นต้องได้รับ

สำหรับงบลงทุน การเบิกจ่ายได้เร็วเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ยังต้องดูว่าโครงการช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ หรือสร้างโอกาสหารายได้ได้จริงหรือไม่ ส่วนการประเมินหนี้สาธารณะต้องพิจารณาทั้งภาระดอกเบี้ย กำหนดชำระหนี้ รายได้รัฐบาล และประโยชน์จากการใช้เงินกู้

สิ่งที่ประชาชนควรเห็นต่อจากเวทีนี้คือ แผนการคลังที่อธิบายได้ว่า รัฐบาลจะหารายได้เพิ่มจากไหน ปรับการใช้เงินส่วนใด และรักษางบที่จำเป็นต่อชีวิตความเป็นอยู่กับการพัฒนาประเทศไว้อย่างไร

ลงทุนใหม่ ต้องเชื่อมถึงงานและธุรกิจไทย

ในคำแถลงของ เอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม ระบุว่า รัฐบาลมองเห็นโอกาสของไทยจาก AI การค้า และห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยี พร้อมกล่าวถึงการพัฒนาทักษะแรงงานผ่านโครงการ Skill Bridge การเชื่อมผู้ประกอบการไทยและ SMEs เข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานโลก และการลดขั้นตอนที่เป็นอุปสรรคต่อการลงทุน

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับประเด็นที่ต้องติดตามต่อว่า การลงทุนใหม่จะสร้างประโยชน์ให้เศรษฐกิจไทยผ่านช่องทางใด เพราะกิจการแต่ละประเภทใช้ทรัพยากรและสร้างงานแตกต่างกัน

โรงงานผลิตชิ้นส่วน ศูนย์ข้อมูล ธุรกิจซอฟต์แวร์ และศูนย์วิจัย ต้องการบุคลากร โครงสร้างพื้นฐาน และบริการสนับสนุนไม่เหมือนกัน การประเมินผลจึงต้องดูทั้งจำนวนงาน ค่าจ้าง การซื้อสินค้าและบริการในประเทศ ตลอดจนโอกาสพัฒนาความรู้ของคนไทย

มูลค่าโครงการที่สูงจึงต้องพิจารณาควบคู่กับรายละเอียดเหล่านี้ รวมถึงต้นทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานและสิทธิประโยชน์ที่รัฐสนับสนุน เพื่อให้ประเมินความคุ้มค่าได้ครบถ้วน

สำหรับแรงงาน การฝึกทักษะจะเกิดประโยชน์เมื่อเชื่อมกับความต้องการจ้างงานจริง มีนายจ้างร่วมออกแบบ และติดตามผลหลังจบหลักสูตรได้ว่า ผู้เข้าร่วมได้งาน มีรายได้เพิ่ม หรือนำความรู้ไปใช้ในการทำงานมากน้อยเพียงใด

การพัฒนาทักษะยังต้องเปิดโอกาสให้ทั้งคนเริ่มทำงานและผู้ที่ต้องเปลี่ยนอาชีพ โดยคำนึงถึงข้อจำกัดเรื่องเวลา ค่าใช้จ่าย และพื้นฐานความรู้ มิฉะนั้น คนที่จำเป็นต้องปรับตัวมากที่สุดอาจเข้าไม่ถึงการฝึกอบรม

ส่วน ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SMEs จำเป็นต้องรู้ว่าโอกาสอยู่ตรงไหน ต้องผ่านมาตรฐานอะไร และจะเข้าถึงเงินทุน เทคโนโลยี หรือคู่ค้าได้อย่างไร การเชื่อมธุรกิจไทยกับผู้ลงทุนรายใหญ่จึงต้องมีขั้นตอนและช่องทางที่ผู้ประกอบการใช้งานได้จริง

วาระการประชุมของธนาคารโลกครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการลงทุนเอกชน การเข้าถึงเงินทุนของธุรกิจขนาดเล็ก และการใช้ AI เพื่อสร้างงาน เป็นประเด็นที่ไทยสามารถนำมาพิจารณาต่อยอดให้เหมาะกับธุรกิจและแรงงานในประเทศได้

ขณะเดียวกัน การส่งเสริมการลงทุนต้องวางแผนความพร้อมด้านไฟฟ้า น้ำ ระบบขนส่ง และเครือข่ายดิจิทัลควบคู่กัน รวมถึงประเมินผลต่อชุมชนและผู้ใช้ทรัพยากรเดิม เพื่อให้การขยายตัวของกิจการใหม่ไม่เพิ่มต้นทุนหรือปัญหาให้พื้นที่โดยขาดการเตรียมพร้อม

หลังจบประชุม ต้องตามให้ถึงโครงการและผลที่เกิดขึ้น

ไทยเคยเป็นเจ้าภาพการประชุม IMF–World Bank ในปี 2534 ก่อนเผชิญวิกฤตต้มยำกุ้งในปี 2540 ประสบการณ์ดังกล่าวย้ำถึงความสำคัญของการตรวจสอบความเสี่ยง คุณภาพข้อมูล และการกำกับดูแล โดยไม่ควรสรุปว่าสถานการณ์ปัจจุบันจะซ้ำรอยเดิม

สำหรับการลงทุนระยะยาว ความชัดเจนของกฎระเบียบ การแข่งขันที่เป็นธรรม และความต่อเนื่องของนโยบาย เป็นเงื่อนไขที่ต้องทำให้เกิดขึ้นในการปฏิบัติ ผู้ประกอบการต้องวางแผนได้ว่ามีขั้นตอนใด ใช้เวลาเท่าใด และหน่วยงานต่างๆ ทำงานเชื่อมโยงกันอย่างไร

ส่วนประชาชนต้องเข้าถึงข้อมูลได้ว่า โครงการที่รัฐสนับสนุนใช้ทรัพยากรเท่าใด ให้ผลอย่างไร และมีผลกระทบที่ต้องแก้ไขหรือไม่

หลังการประชุม สิ่งที่ต้องติดตามเป็นอันดับแรกคือ สถานะของความร่วมมือแต่ละเรื่อง ตั้งแต่การหารือเบื้องต้น การศึกษาความเป็นไปได้ การทำข้อตกลง ไปจนถึงการเริ่มดำเนินงาน เพราะการประกาศความสนใจยังต้องผ่านเงื่อนไขอีกหลายขั้นก่อนเกิดการลงทุนและการจ้างงานจริง

เรื่องที่พร้อมเดินหน้าควรมีข้อมูลหน่วยงานรับผิดชอบ ขั้นตอนถัดไป และกรอบเวลาที่ตรวจสอบได้ หากยังติดขัดด้านกฎระเบียบ โครงสร้างพื้นฐาน หรือบุคลากร ก็ต้องระบุให้ชัดว่าจะแก้ไขอย่างไร

ความร่วมมือบางเรื่องอาจเริ่มจากการพัฒนาความรู้ การเตรียมโครงการ หรือการปรับระบบบริหารจัดการ ซึ่งมีประโยชน์ได้เช่นกัน หากนำไปใช้จริงและช่วยให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพขึ้น

ประเด็นที่ต้องตามต่อจากวันนี้มีสามเรื่องสำคัญ คือ แผนการคลังที่ดูแลประชาชนและรองรับความเสี่ยงได้ การลงทุนที่สร้างงานและโอกาสให้ธุรกิจไทย และความคืบหน้าของความร่วมมือหลังจบการประชุม

การรายงานผลเป็นระยะจะช่วยให้ประชาชนเห็นว่า เรื่องใดเริ่มทำแล้ว เรื่องใดยังติดขัด และสิ่งที่รัฐบาลประกาศไว้เกิดผลมากน้อยเพียงใด ตั้งแต่โครงการที่เริ่มดำเนินงาน คนที่ได้งานหรือมีทักษะเพิ่ม ไปจนถึงผู้ประกอบการไทยที่เข้าถึงตลาดและคู่ค้าใหม่ได้จริง