เวเนซุเอลาเขย่าโลก พลังงานผันผวน เงินบาทต้องจับตา

จับตาเวเนซุเอลาเขย่าเกมพลังงานโลก
นัยต่อเศรษฐกิจไทย-ค่าเงินบาท ท่ามกลางภูมิรัฐศาสตร์เดือด

สถานการณ์ในเวเนซุเอลากลับมาเป็นจุดสนใจของตลาดโลกอีกครั้ง หลังคืนวันที่ 3 มกราคม 2569 กองกำลังพิเศษของสหรัฐฯ เข้าจับกุมประธานาธิบดีนิโกลัส มาดูโร และภริยา พร้อมเข้าดูแลการบริหารประเทศเป็นการชั่วคราว ภายใต้กรอบการกำกับของสหรัฐฯ เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนการเชื่อมโยงระหว่าง ความมั่นคง พลังงาน และเศรษฐกิจโลก ที่ชัดเจนยิ่งขึ้นในยุคภูมิรัฐศาสตร์ตึงเครียด

กฤตตฤณ เหล่าฤทธิ์ และ ภูมิภัชช์ จาง นักวิเคราะห์ Krungthai COMPASS ประเมินว่า แม้ผลกระทบโดยตรงต่อเศรษฐกิจไทยผ่านช่องทางการค้าจะอยู่ในวงจำกัด แต่ผลกระทบทางอ้อม โดยเฉพาะผ่าน ราคาพลังงานโลก ค่าเงินบาท และบรรยากาศการค้าโลก มีนัยที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิดในระยะถัดไป

เบื้องหลังปฏิบัติการสหรัฐฯ : ความมั่นคงควบคู่พลังงาน

 การเข้าดำเนินการของสหรัฐฯ ในเวเนซุเอลามีเป้าหมายหลัก 2 ด้าน

1) ด้านความมั่นคง

ฝ่ายบริหารของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ อ้างเหตุผลด้านการป้องกันตนเอง จากภัยคุกคามการค้ายาเสพติด อาวุธ และเครือข่ายอิทธิพลข้ามชาติ โดยเวเนซุเอลาถูกมองว่าเป็นหนึ่งในเส้นทางลำเลียงโคเคนสำคัญ เนื่องจากมีพรมแดนติดกับโคลอมเบีย ซึ่งเป็นผู้ผลิตโคเคนรายใหญ่ที่สุดของโลก รายงานของ Financial Times ระบุว่า ยังมีการลักลอบขนยาเสพติดผ่านเที่ยวบินลับ แม้ถูกคว่ำบาตรต่อเนื่อง

2) ด้านเศรษฐกิจและพลังงาน

เวเนซุเอลาถือครองปริมาณน้ำมันดิบสำรองมากที่สุดในโลก ราว 303 พันล้านบาร์เรล หรือเกือบ 19% ของปริมาณสำรองโลก แต่กลับผลิตได้เพียง 8 แสนบาร์เรลต่อวัน ในปี 2567 คิดเป็นเพียง 1% ของการผลิตโลก สะท้อนข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐานและการลงทุนที่ทรุดโทรมยาวนาน

 สหรัฐฯ มีเป้าหมายฟื้นฟูภาคพลังงานเวเนซุเอลา เปิดทางให้บริษัทพลังงานอเมริกัน โดยเฉพาะ Chevron กลับเข้าไปลงทุน ซึ่งน้ำมันดิบของเวเนซุเอลาส่วนใหญ่เป็นชนิด Extra Heavy Crude ที่โรงกลั่นสหรัฐฯ สามารถรองรับได้ดี

มิติการแข่งขันมหาอำนาจ : สกัดอิทธิพลจีนในซีกโลกตะวันตก

 นอกจากประเด็นพลังงาน ปฏิบัติการดังกล่าวยังถูกมองว่าเป็นการขัดผลประโยชน์ของจีน ซึ่งมีบทบาทในเวเนซุเอลามายาวนานผ่านโมเดล “น้ำมันแลกเงินกู้” ตั้งแต่ยุคอดีตประธานาธิบดีฮูโก ชาเวซ แม้ปัจจุบันจีนจะนำเข้าน้ำมันจากเวเนซุเอลาเพียงราว 4% ของการนำเข้าน้ำมันทางทะเลทั้งหมด แต่การจำกัดบทบาทจีนสะท้อนการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ที่ทวีความรุนแรง

 คำให้สัมภาษณ์ของมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ที่ระบุว่า “ซีกโลกตะวันตกเป็นของเรา” ยิ่งตอกย้ำทิศทางนโยบายเชิงภูมิรัฐศาสตร์ของสหรัฐฯ ภายใต้กรอบแนวคิด Monroe Doctrine

ราคาน้ำมันโลก : ระยะสั้นนิ่ง ระยะยาวมีแรงกดดันขาลง

Krungthai COMPASS ประเมินผลต่อราคาพลังงานโลกเป็น 2 ระยะ
• ระยะสั้น ผลกระทบต่อราคาน้ำมันยังจำกัด เนื่องจากเวเนซุเอลาส่งออกน้ำมันในปริมาณต่ำ ขณะเดียวกันตลาดโลกยังเผชิญภาวะ Oversupply ต่อเนื่องตั้งแต่ต้นปี 2568
• ระยะกลาง-ยาว หากสหรัฐฯ สามารถฟื้นฟูกำลังการผลิตของเวเนซุเอลาจาก 8 แสนบาร์เรล/วัน สู่ระดับใกล้เคียง 2 ล้านบาร์เรล/วัน จะเป็นปัจจัยเพิ่มอุปทานน้ำมันโลก และกดดันราคาพลังงานในภาพรวม อย่างไรก็ดี การฟื้นฟูแหล่งผลิตหลักในแอ่งโอริโนโกต้องใช้เงินลงทุนสูงและใช้เวลาหลายปี

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย : ทางตรงจำกัด ทางอ้อมชัด

ในมิติการค้า ผลกระทบโดยตรงต่อไทยยังต่ำมาก
ปี 2567 ไทยมีมูลค่าการค้ากับเวเนซุเอลาเพียง 43.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็น 0.01% ของมูลค่าการค้าทั้งหมด ของไทย โดยเวเนซุเอลาเป็นคู่ค้าอันดับ 8 ในภูมิภาคละตินอเมริกา ห่างไกลจากประเทศหลักอย่างบราซิลและเม็กซิโก

 อย่างไรก็ตาม ผลกระทบทางอ้อมมีนัยสำคัญ ได้แก่
• ค่าเงินบาท ระยะสั้นอาจผันผวนตามความเสี่ยงโลก แต่ในระยะกลาง–ยาว หากราคาน้ำมันปรับลดลง จะช่วยลดความต้องการเงินดอลลาร์เพื่อนำเข้า ส่งผลให้เงินบาทมีแนวโน้มแข็งค่า
• ราคาพลังงานและเงินเฟ้อ ราคาน้ำมันที่ลดลงจะช่วยบรรเทาต้นทุนพลังงานและแรงกดดันเงินเฟ้อ
• สินค้าเกษตร ราคาน้ำมันที่ลดลงอาจกดดันราคาสินค้าโภคภัณฑ์เกษตร เช่น ข้าว ยาง และปาล์ม กระทบรายได้เกษตรกร
• การส่งออก ความเสี่ยงจากการแบ่งขั้วอำนาจและภูมิรัฐศาสตร์ตึงเครียด อาจซ้ำเติมภาคการส่งออกของไทยที่ยังเผชิญแรงกดดันจากสงครามการค้า

ข้อเสนอเชิงนโยบาย : ตั้งรับโลกแบ่งขั้ว

Krungthai COMPASS มองว่า แนวทางรับมือสำคัญของไทย คือ
1. รักษาความเป็นกลางทางภูมิรัฐศาสตร์ เพื่อสร้างสมดุลความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
2. กระจายตลาดส่งออก ผ่านข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) และขยายความร่วมมือในอาเซียน
3. บริหารความเสี่ยงด้านพลังงานและห่วงโซ่อุปทาน เตรียมพร้อมรับความผันผวนของราคาน้ำมัน ค่าเงิน และสินค้าโภคภัณฑ์

ประเด็นที่ต้องติดตาม

 1. บทบาทสหรัฐฯ ในละตินอเมริกาที่เพิ่มขึ้น และผลต่อเสถียรภาพตลาดการเงินโลก
2. ท่าทีของจีนต่อการถูกจำกัดบทบาทในเวเนซุเอลา
3. ความเร็วในการฟื้นการผลิตน้ำมันของเวเนซุเอลา ซึ่งจะเป็นตัวแปรสำคัญต่อทิศทางราคาพลังงานโลก

 อย่างไรก็ตาม เวเนซุเอลาอาจไม่ใช่คู่ค้าหลักของไทย แต่เป็น ‘จิ๊กซอว์สำคัญ’ ในเกมพลังงานและภูมิรัฐศาสตร์โลก ซึ่งจะส่งแรงสะเทือนต่อค่าเงินบาท เงินเฟ้อ และภาคการส่งออกไทยในระยะถัดไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้