พลตำรวจโทพิทยา ศิริรักษ์ กรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค. ) กล่าวว่า กขค.ได้มีคำสั่งลงโทษปรับทางปกครองผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มซื้อขายสินค้าออนไลน์ (E-Marketplace) จำนวน 1 ราย เนื่องจากมีพฤติกรรมการใช้อำนาจตลาดอย่างไม่เป็นธรรม บังคับคู่ค้าเข้าร่วมจัดโปรโมชันโดยไม่แจ้งให้ทราบล่วงหน้าและไม่ได้รับความยินยอมจากคู่ค้า และกำหนดเงื่อนไขที่เป็นภาระแก่คู่ค้าในการออกจากโปรโมชัน อันเป็นผลให้เกิดความเสียหายแก่คู่ค้า
คดีนี้มีผู้ร้องเรียน คือ ร้านค้าผู้ขายสินค้าบนแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ (E-commerce Platform) ร้อง ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการดิจิทัลแพลตฟอร์มซื้อขายสินค้าออนไลน์รายหนึ่ง มีพฤติกรรมที่เป็นปัญหา ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มบังคับหรือกำหนดเงื่อนไขให้ผู้ขายและร้านค้า ต้องเข้าร่วมแคมเปญหรือรายการส่งเสริมการขาย (Promotion และ Discount)โดย มีการนำส่วนลดหรือโปรโมชันไปปรับใช้กับสินค้าของร้านค้าโดยที่ร้านค้าไม่ได้ยินยอม หรือตั้งเงื่อนไขที่บีบบังคับให้ต้องร่วมรับภาระค่าใช้จ่ายและส่วนลด
หากร้านค้าปฏิเสธไม่เข้าร่วม หรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขส่งเสริมการขาย แพลตฟอร์มจะดำเนินการลงโทษ เช่น การถอดรายการสินค้า การลดระดับการมองเห็น หรือ การถอดร้านค้าออกจากระบบ (Unlist และ Suspension)
ประเด็นการพิจารณาทางกฎหมาย
คณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) พิจารณาตาม พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 โดยเฉพาะ มาตรา 57 ซึ่งห้ามมิให้ผู้ประกอบธุรกิจกระทำการใดๆ อันเป็นผลให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ประกอบธุรกิจรายอื่นอย่างไม่เป็นธรรม เช่น การกำหนดเงื่อนไขทางการค้าที่เป็นการจำกัดหรือขัดขวางการดำเนินธุรกิจอย่างไม่เป็นธรรม การใช้อำนาจต่อรองที่เหนือกว่าบังคับให้คู่ค้าต้องยอมรับเงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรม (Unfair Trade Practices)
ผลคำวินิจฉัยของคณะกรรมการ (กขค.)
คณะกรรมการการแข่งขันทางการค้ามีคำวินิจฉัยว่า การกระทำของผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มดังกล่าว เข้าข่ายเป็นการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม ตามมาตรา 57 แห่ง พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 โดยมีเหตุผลสำคัญดังนี้ การใช้อำนาจต่อรองที่เหนือกว่าอย่างไม่เป็นธรรม แพลตฟอร์มมีอำนาจต่อรองสูงกว่าร้านค้า การบังคับหรือกำหนดเงื่อนไขให้ร้านค้าต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในการทำโปรโมชันโดยไม่สมัครใจ ถือเป็นการผลักภาระต้นทุนทางการตลาดให้แก่ร้านค้า
การถอดร้านค้าออกจากระบบเป็นการลงโทษที่ไม่เป็นธรรม: การลงโทษด้วยการระงับหรือถอดร้านค้าออกจากแพลตฟอร์มเนื่องจากไม่ร่วมส่งเสริมการขาย เป็นการตัดโอกาสในการดำเนินธุรกิจและสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจแก่อย่างร้ายแรงโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
บทลงโทษและมาตรการบังคับ
โทษทางปกครอง ผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มที่กระทำความผิดตามมาตรา 57 ต้องชำระ ค่าปรับทางปกครอง ในอัตราไม่เกินร้อยละ 10 ของรายได้ในปีที่กระทำความผิด กขค. ได้สั่งการให้แก้ไขพฤติกรรม กำหนดให้ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มยกเลิกการบังคับร้านค้าเข้าร่วมโปรโมชัน และปรับปรุงเงื่อนไขข้อตกลงการใช้งาน (Terms & Conditions) ให้มีความเป็นธรรม ชัดเจน และต้องได้รับความยินยอมจากร้านค้าก่อนทุกครั้ง
